Кіріспе

Хартфордтағы үлкен емен ағашы, Коннектикут штаты

Шарт емені – 12 немесе 13 ғасырдан бастап Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы Уиллис Хиллде өскен алып ақ емен ағашы, ол 1856 жылы дауыл кезінде құлағанға дейін. Коннектикут колониясы 1662 жылғы Коннектикут патшалық жарғысын ағаштың ішіне жасырып, ағылшын генерал-губернаторының оны тартып алуына бөгет жасады. Емен ағашы американдық тәуелсіздіктің символы болды және Коннектикут штатының монетасында бейнеленді. Ол сондай-ақ 1935 жылы Коннектикуттың үш жүз жылдығына арналған еске алу монетасы мен почта маркасында көрсетілген.

Оқиға

"Хартиялық емен" атауы 1687 жылдың соңында Коннектикут колониялары оны 1662 жылғы Хартияны жасыру үшін пайдаланған оқиғадан туындайды. 1662 жылы король Чарльз II Коннектикут колониясына ерекше тәуелсіздік берді. Оның мұрагері Джеймс II 1686 жылы бірнеше колонияларды Жаңа Англия үстемдігіне біріктірді, олардың үстінен қатаң бақылау орнату мақсатында. Кейін ол сэр Эдмунд Андросты генерал-губернатор етіп тағайындады, ол өзінің тағайындалуымен әртүрлі құрамына кіретін колониялардың Хартияларын күштен шығарылған деп мәлімдеді. Ол әр колонияға олардың Хартияларын жинау үшін барды, бұл құжаттарды физикалық түрде қайтарудың символдық мәнін сезінген болуы мүмкін. Андрос 1687 жылдың қазан айының соңында Хартфордқа келді, онда оның миссиясы басқа колонияларда болғандай жағымсыз қарсы алынды. Оқиға 1687 жылдың 31 қазанында Захария Санфордтың тавернасының жоғарғы бөлмесінде болды. Андрос құжатты талап етті, колонистер оны ұсынды, бірақ одан кейін болған пікірсайыс кезінде шамдар күйіп өшті. Колонистер құжатты терезеден шығарып жіберді, ал капитан Джозеф Уодсворт оны емен ағашына жеткізді. 1900 жылы 1687 жылдың маусымында түпнұсқаның орнына жасырын түрде көшірме қойылды және түпнұсқа Андрос ғимараттарды тексеру кезінде таба алмауы үшін еменде жасырылды деген болжам айтылды. Коннектикут тарихы мұражайы Андрос ешқашан түпнұсқа Хартияны алмаған деген пікірді қолдайды және оны түпнұсқа деп санайтын пергаментті көрсетеді. Коннектикут тарихи қоғамында оның бір бөлігі сақталады.) Андрос екі жылдан кейін 1689 жылғы Бостон көтерілісінде Бостонда құлатылды, ал Жаңа Англия үстемдігі таратылды.

Ұрпақтар мен ұрпақтар

1857 жылы 21 тамыздағы дауыл кезінде Чартер емені құлап, тұрғындар көптеген емен жемісін жинап, штаттың қалалары мен кенттеріне отырғызды. Хартфордтың Бушнелл саябағындағы Чартер еменінің ұрпағы, шамамен 120 жылдан астам ғасырлық тамырлары бар. Қала 2023 жылдың ақпан айында "көп шірігендігіне" байланысты, мүмкін созылған құрғақшылық салдарынан оны кесіп тастады.

Әдебиетте

Лидия Сигорни 1827 жылы өлеңдер жинағында осы ағашқа арналған өлеңін жариялады. Ол бұл өлеңнің Уиллис атымен соңғы иесінің қайтысына орай жазылғанын, ал оның отбасы бұл жерді ел алғаш құрылғаннан бері иеленгенін айтады.