Кіріспе
Калифорния штатының 2004 жылғы 71-қадамдық заңы (немесе Калифорнияның дің жасушаларын зерттеу және емдеу туралы заңы) – Калифорниялық сайлаушылардың штатта дің жасушаларын зерттеуді қолдау үшін қабылдаған заңы. Бұл қадам бастамашылық процесі арқылы ұсынылып, 2004 жылғы 2 қарашадағы штаттық сайлауда мақұлданды. Заң Калифорния Конституциясына және Денсаулық сақтау және қауіпсіздік кодексіне өзгерістер енгізді. Заң бойынша, дің жасушаларын зерттеу – штаттық конституциялық құқық болып табылады. Ол жалпы міндеттемелік облигацияларды сатуға рұқсат береді, осылайша он жыл ішінде 3 миллиард доллар дің жасушаларын зерттеуге және зерттеу орталықтарына бөлінеді. Бұл қаражаттың барлық түрдегі дің жасушаларын зерттеуді қаржыландыруға жұмсалуы мүмкін болғанымен, ол адам эмбриональды дің жасушаларын зерттеуге басымдық береді. 71-қадам Калифорнияның Регенеративтік Медицина Институтын (CIRM) құрды, ол «дің жасушаларын зерттеуге, зерттеу орталықтарына және басқа да маңызды зерттеу мүмкіндіктеріне терапияны жүзеге асыру үшін гранттар мен несиелер беруді», сондай-ақ «зерттеу мен орталықтарды дамытуды қадағалайтын органдардың тиісті нормативтік стандарттарын» белгілеуді қамтамасыз етеді. Заң сонымен қатар CIRM-ді қадағалау үшін Тәуелсіз Азаматтардың Қадағалау Комитеті (ICOC) деп аталатын басқару органы құрады. 71-қадам кем дегенде үш жағынан ерекше. Біріншіден, ол көпірлер мен ауруханалар сияқты әдеттегі инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға пайдаланылатын жалпы міндеттемелік облигацияларды ғылыми зерттеулерді қаржыландыру үшін пайдаланады. Екіншіден, Калифорния ғылыми зерттеулерді осындай ауқымды көлемде қаржыландыру арқылы әдетте АҚШ Федералдық үкіметі атқаратын рөлді иеленеді. Үшіншіден, 71-қадам штатта дің жасушаларын зерттеуді жүргізу құқығын бекітеді. Бұл бастама ғылыми зерттеулерді қаржыландыруға қоғамның тікелей қатысуының бірегей мысалы болып табылады. 2020 жылға қарай 71-қадамнан алынған қаражаттың көп бөлігі пайдаланылды, сондықтан Калифорнияның Регенеративтік Медицина Институты қосымша қаржы алмаса, жабылуы мүмкін еді. Осы себепті 2020 жылғы Калифорния сайлауының бір бөлігі ретінде тағы бір дауыс беру қадамы бастамаға алынды. Бұл бастама 14-қадам деп аталады, ол Калифорнияның Регенеративтік Медицина Институтында дің жасушаларын зерттеуді қаржыландыру үшін 5,5 миллиард доллар көлемінде мемлекеттік жалпы облигацияларды бекітеді. Дауыс беру нәтижесінде 51% қолдау көрсетілді, сондықтан дің жасушаларын зерттеу жалғасады. Заң ұзақ және күрделі. Ол «35-бап – Медициналық зерттеу» деген жаңа бапты қосу арқылы штат Конституциясына өзгерістер енгізеді. Бұл бап CIRM-ді құрады және дің жасушаларын зерттеуге құқық береді. 71-қадам сонымен қатар Денсаулық сақтау және қауіпсіздік кодексіне 106-бөлімнің 5-бөліміне «Калифорнияның дің жасушаларын зерттеу және емдеу туралы заңы» деп аталатын 3-тарауды енгізу арқылы өзгерістер енгізеді. Осы тарауда, басқа ережелермен қатар, ICOC құрылады.
Proposition 71 of 2004 (or the California Stem Cell Research and Cures Act) is a law enacted by California voters to support stem cell research in the state. It was proposed by means of the initiative process and approved in the 2004 state elections on November 2. The Act amended both the Constitution of California and the Health and Safety Code. The Act makes conducting stem cell research a state constitutional right. It authorizes the sale of general obligation bonds to allocate three billion dollars over a period of ten years to stem cell research and research facilities. Although the funds could be used to finance all kinds of stem cell research, it gives priority to human embryonic stem cell research. Proposition 71 created the California Institute for Regenerative Medicine (CIRM), which is in charge of making "grants and loans for stem cell research, for research facilities, and for other vital research opportunities to realize therapies" as well as establishing "the appropriate regulatory standards of oversight bodies for research and facilities development". The Act also establishes a governing body called the Independent Citizen's Oversight Committee (ICOC) to oversee CIRM. Proposition 71 is unique in at least three ways. Firstly, it uses general obligation bonds, which are usually used to finance brick and mortar projects such as bridges or hospitals, to fund scientific research. Secondly, by funding scientific research on such a large scale, California is taking on a role that is typically fulfilled by the U. S. federal government. Thirdly, Proposition 71 establishes the state constitutional right to conduct stem cell research. The initiative also represents a unique instance where the public directly decided to fund scientific research. By 2020, the funding from proposition 71 was mostly used, and so the California Institute for Regenerative Medicine expected to shut down if it did not receive additional funding. For that reason, another ballot initiative has been initiated as part of the 2020 California elections. This initiative, known as Proposition 14, will authorize $5.5 billion in state general authorization bonds to fund the stem cell research at the California Institute for Regenerative Medicine. The initiative passed with 51% of the vote, so the stem cell research will continue. The Act is long and complex. It amends the state constitution by adding "Article 35 – Medical Research". This article establishes the CIRM and guarantees a right to conduct stem cell research. Proposition 71 also amends the Health and Safety Code, by introducing a provision in Part 5 of Division 106 called "Chapter 3 – California Stem Cell Research and Cures Bond Act". This chapter, among other provisions, establishes the ICOC.
Өмірбаян
1998 жылы екі ғалым тобы "біріншіден, ерте эмбриондардың ішкі жасушалық массасынан алынған жасушаларды, екіншісі, түсік жасатқан ұрықтардың жыныс бездерінен алынған жасушаларды өсіру әдістерін" жасағанда, адам эмбриондық сабақ жасушаларын зерттеу мәселесі қоғамдық талқылауға түсті. Содан бері АҚШ-та осы зерттеу түрі қызу дау тудырып келеді. 1996 жылдан бері Конгресс Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсетуді қаржыландыру туралы заңға (Ұлттық денсаулық сақтау институтының қаржысын реттейтін) "Дики-Викер түзетуі" деп аталатын ереже қосты. Бұл түзету Арканзас штатынан шыққан республикашыл Джей Дикидің есімімен аталды. Ол "адам эмбриондарын жоятын немесе оларға қауіп төндіретін, немесе зерттеу мақсатында жасайтын" зерттеулерді қаржыландыру үшін федералдық қаражатты пайдалануға тыйым салады. Бірақ 1999 жылы Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету министрлігінің Бас кеңесшісі "заңның мәтіні адам эмбриондық сабақ жасушаларын зерттеуді қаржыландыруға мүмкіндік беретіндей түсіндіруге жол бере алады" деген заңдық пікір білдірді. Әлеуметтанушы Руха Бенджамин "Халық ғылымы: Сабақ жасушалар шекарасындағы денелер мен құқықтар" (Stanford University Press 2013) еңбегінде 71-қадамды терең талдау жасады. Көп жағдайда сабақ жасушаларын зерттеу туралы пікірталас қарапайым бағалауларға дейін төмендеп кетеді: жақсы немесе жаман, өмірді сақтайтын медицина немесе биоэтикалық апат, адамның тапқырлығының белгісі немесе біздің құлдырауымыз – зардап шеккен адамдарды ескермейді. Бенджамин талқылаудың бағытын ғылым мен қоғам арасындағы өзгеретін қатынасқа, 71-қадамнан пайда көретін немесе пайда көрмейтін адамдарға және бұл әділ қоғамға деген демократиялық міндеттемелер туралы не білдіреді дегенге ауыстырады. Бенджамин нәсіл, мүгедектік, гендер және әлеуметтік-экономикалық жағдай сияқты мәселелерді талқылайды, олар белгілі бір топтарды саяси мақсаттары мен биомедициналық үміттерінде лайықтырақ немесе лайықсыз деп анықтауға қызмет етеді.