Кіріспе

Лаостың Вьентьян қаласында өткен көпсалалы спорттық жарыс 2009 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары (транслит. Kila phoumipak asi taven oak siang tai 2009), ресми түрде 25-ші Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары деп аталды. Бұл Лаостың Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын қабылдаған алғашқы реті болды, себебі Лаос қаржылық қиындықтарды келтіре отырып, 1965 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия жартылай аралы ойындарын өткізуден бұрын бас тартқан еді. Сондай-ақ, бұл Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының теңізге шығу мүмкіншілігі жоқ елде алғаш рет өткізілуі болды. Ойындар SEA ойындарының 50 жылдығына арналды және негізгі кесте 2009 жылдың 9-18 желтоқсаны аралығында ресми түрде өтті, ал бірнеше жарыстар 2009 жылдың 2 желтоқсанынан бастау алды. Шараға 25 спорт түрінен 372 жарысқа қатысқан шамамен 3100 спортшы қатысты. Лаос – Тайланд, Мьянма, Малайзия, Сингапур, Индонезия, Филиппин, Бруней және Вьетнамнан кейін ойындарды қабылдаған тоғызыншы ел. Оны Лаос Президенті Чумали Саясоне Жаңа Лаос Ұлттық стадионында ашты. Медальдардың жалпы саны бойынша Тайланд көш бастады, одан кейін Вьетнам мен Индонезия, ал Лаос жетінші орынды иеленді. Ойындар барысында бірнеше ойын және ұлттық рекордтар жаңаланды.

Қабылдаушы қала

2003 жылы Вьетнамда өткен Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары федерациясының мәжілісінде Лаос елордасы Вьентьян 2009 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын қабылдаушы ел ретінде таңдалды.

Даму және дайындау

Лаос елінің 25-ші Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын ұйымдастыру комитеті (LAOSOC), президенті Сомсават Ленгсават басшылығымен, ойындардың өткізілуін бақылау үшін құрылды.

Брендтеу

2009 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының логотипі – Меконг өзенінің жағасында орналасқан Лаос елінің ұлттық нысаны және қасиетті орны Фа Тхат Луангтың бейнесі. Бұл қасиетті орын Лаос елінің 2009 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын қабылдаушы ел ретінде және лаос мәдениетінің, өнерінің және тарихының символы ретінде бейнеленген. Қасиетті орның астындағы үш толқын тәрізді сызықтармен көрсетілген Меконг өзені – лаос халқының өмірінің, мәдениетінің және тұрмыс салтының, әсіресе спорттың бастауына сілтеме жасайды. Өзен сонымен қатар Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің бірігуін және спорт арқылы туған достық қарым-қатынасты көрсетеді. 2009 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының талисманнары – лаос халқының дәстүрлі киімдерін киген екі ақ піл, олардың аттары Шампа (еркек піл) және Шампи (әйел піл). Бұл пілдер Лаос елінің ежелгі Лан-Шан патшалығымен байланысын көрсетеді, ол «бір миллион пілдің патшалығы» деген мағынаны білдіреді. Талисманнардың көтеріңкі мінезі ойындар кезіндегі қуаныш пен шаттық атмосферасын және 25-ші Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын қабылдаған Лаос елінің жылы қарсы алуын көрсетеді. Ойындарға арналған 33 ән жазылды, оның ішінде Сэм Интарафитак жазып орындаған «The Spirit of the Flame» тақырыптық әні бар. Басқа әндерге Сэм Интарафитак, Налин Даравонг және Каве орындаған «Go Laos», Ситифон, Сэм Интарафитак, Гай, Малия және Пуи орындаған «SEA Games Harmony» және Буратино орындаған «Vientiane Games» әндері кіреді. Сондай-ақ, ойындарға арналған Beerlao кампаниялық әні де жазылды.

Қайта санау

25-ші Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарына кері санау 2008 жылдың 31 желтоқсанында Чао Анувонг стадионында өтті, онда Жаңа жыл тойлау, Miss SEA Games қатысушыларының көрсетілімі, түрлі әртістердің өнерлері және әсем фейерверктер ұйымдастырылды. Кері санау сағаты сондай-ақ жақын жердегі сауда орталығына және Вьентьян қаласындағы Патусай монументіне орнатылды.

Қоғамдық көлік

Лаос саяхат агенттері қауымдастығы Ойындар барысында қала мен қала сыртындағы ареналар арасында еріктілерді тасымалдауды, сондай-ақ спортшылар мен артистерді ойыншылар кентіне, әуежайға, қалаға, ойын ареналарына және Лаос ішінде тасымалдау үшін автобус қызметтерін ұсынды. Ойындар кезеңі бойына қалада жеке көліктер де қолжетімді болды.

Ашылу рәсімі

2009 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының ашылу салтанаты 2009 жылдың 9 желтоқсанында сағат 18:10-да (жергілікті уақыт бойынша) жаңа Лаос Ұлттық стадионында өтті. Салтанатқа сол кездегі президент Чуммали Саясоне және бірнеше арнаулы қонақтар келді. Одан кейін хабарлаушылар салтанаттың басталғанын жариялады, есептегіш тақта кері санап, Лаос полициясының әскери оркестрінің және ту ұстаушылардың бастауымен қатысушы елдердің спортшылары шеруге шықты. Бұл шеру Бруней делегациясымен басталды. 733 спортшы мен шенеуніктерден тұратын Лаос делегациясы барлық қатысушы елдердің арасында ең ірі делегация болып, стадионға кіргенде көрермендердің ең жылы қарсы алуын алды. Салтанат Лаос халқының қоштасу билерімен аяқталды, оларға Paddy Trash, Лаос жаңа жылы, Ракета фестивалі және қайық жарысы фестивалі кірді.

Медальдық кесте

Жалпы, 1246 медаль, оның ішінде 372 алтын, 374 күміс және 500 қола медаль спортшыларға табыс етілді. Лаос командасының көрсеткіші Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары тарихындағы ең жақсы нәтижесі болды және қатысушы елдердің арасында жалпы жетінші орынға ие болды.

Қауіпті жағдайлар, даулар және мұра

Ойындар басталар алдында Лаостың ұйымдастыру комитеті спорт түрлерінің санын қысқартуы сынға ұшырады. Бұл шешімге Лаостың теңіз жағасы болмауы (желкен спорты, виндсерфинг және триатлонды өткізуге мүмкіндік болмауы) және Вьентьян қаласында спорттық жабықтардың жетіспеуі себеп болды. Бұрынғы SEA ойындарында бәсекелес болмаған бірқатар Олимпиадалық спорт түрлерін қосу, Лаостағы ойындарды кеңірек жариялауға жасалған әрекет ретінде қарастырылды. Алайда, Лаос алтын медальдар жеңіп алу мүмкіндігі жоғары ойындарды таңдады деген пікірлер де болды. Баскетболды бағдарламадан шығару шешімі көпке ұнаған жоқ. Лаос Қытай, Жапония, Вьетнам және АСЕАН елдерінен 100 миллион АҚШ долларына Жаңа Лаос Ұлттық стадионы мен 19 миллион АҚШ долларына Ойындар ауылы сияқты қажетті спорттық нысандарды салуға қаржыландыру алды. Ойындар бағдарламасының қысқаруы және нысандарды қаржыландыруға қатысты сын-ескертпелер болғанымен, ойындар басталғаннан кейін басқа елдерден жағымды пікірлер түсті. Лаос үшін бұл ойындар сәтті өтті деп есептелді, себебі Лаос әлемдегі ең кедей елдердің бірі және 2008 жылғы Олимпиада ойындарына бар болғаны төрт спортшы жіберген еді.