Кіріспе

Манила қаласында өткен көпсайыстық жарыс, Филиппин.

2005 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары, ресми түрде 23-ші Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары деп аталады, Филиппиннің Манила қаласында өткен Оңтүстік-Шығыс Азияның көпсайыстық жарысы болды. Филиппин бұл ойындарды үшінші рет қабылдады және 1991 жылдан бергі алғашқы рет өткізді. Бұрын Филиппин 1981 жылы да алғаш рет ойындарды өткізген болатын. Ойындарға 11 елден 5336 спортшы қатысты, онда 40 спорт түрінен 443 жарыс өткізілді. Ойындар 2005 жылдың 27 қарашасынан 5 желтоқсанына дейін өтті, алайда бірнеше жарыстар 2005 жылдың 20 қарашасынан бастау алды. Ойындарды Филиппин Президенті Глория Макапагал Арройо Ризал паркіндегі Куирино трибунасында ашып, жапты. Медальдар бойынша ең көп медальді ұйымдастырушы Филиппин, одан кейін Таиланд және Вьетнам алды. Ойындар барысында бірнеше ойын және ұлттық рекордтар жаңаланды. Даулар болғанымен, Оңтүстік-Шығыс Азия елдері арасындағы бәсекелестік деңгейінің артуымен ойындар жалпы алғанда сәтті деп есептелді. 2005 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарынан кейін 14 жыл өткен соң, Филиппин 2019 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын қабылдады, ол орталықтандырылмаған және арнайы тағайындалған қаласыз болды. Бұл ретте де жарыстар Филиппиннің әртүрлі жерлерінде өткізілсе де, Манила ресми түрде қабылдаушы қала ретінде белгіленді.

Даму және дайындау

Филиппин SEA ойындарын ұйымдастыру комитеті (PhilSOC) ойындардың өткізілуін бақылау үшін құрылды.

Шам релесі

2003 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының ұйымдастырушысы Вьетнамның Ханой қаласында 2005 жылғы ойындарды қабылдаушы ел – Филиппинге отты табыс ету рәсімі болды. Жалын Себуға жеткен соң, 27 қараша 2005 жылы Манилаға келгенге дейін Филиппиннің бірнеше қаласынан өтті.

Логотип

2005 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының логотипі "Этникалық маскалы спортшы" деп аталды. Онда алтын фестиваль маскасын киген, Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің көпшілігінде кездесетін, және бас киім киген спортшы бейнеленген. Бұл маска ойындарға жиналған түрлі елдерді, сондай-ақ филиппиндіктердің қуанышты рухын және меймандостығын көрсетеді. Логотип спортшының спорттық жарысқа қатысудағы күрделі эмоцияларын – ауырсыну, қиындық пен алаңдаушылықты, достық пен спорттық әдеппен жеңілдетуді бейнелеу мақсатында жасалған. Логотипке жыл сайын Баколод қаласында өткізілетін MassKara фестивалі шабыт берді. Логотипті филиппиндік тәуелсіз графикалық дизайнер Джоэл Маналастас жасаған.

Талисман

2005 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының талисманы – Гиллас атындағы филиппин бүркіті. Филиппин бүркіті – әлемдегі ең ірі бүркіттердің бірі, басындағы әсем қауырсынымен ерекшеленеді. Бүркіт – спортшылардың көркемдігінің, күшінің, мақтанышының және жеңіске жету рухының символы. Гиллас филиппин тіліндегі Maliksi (шапшаң), Malakas (күшті), Matalino (ақылды), Mataas (биік) және Matalas (жеткір) сөздерінен шабыт алды. SEA ойындарының талисманы бастапқыда филиппин тарсьері болған, бірақ Филиппин SEA ойындарының ұйымдастыру комитеті (PhilSOC) оны филиппин бүркітіне ауыстырды. SEA Games талисманы Гиласты филиппин спорт жазушысы/колумнисті Дэнни Саймон жасаған.

Әндер

Ойындардың тақырыбы "Бір мұра, бір Оңтүстік-Шығыс Азия" болды. Ойындардың ашылу салтанатында ерекше аталып көрсетілген бұл тақырып, SEA Games федерациясының 11 мүше елдері арасындағы бірлік пен ынтымақтастықтың маңыздылығын баса көрсетеді. Ресми әнұран "Біз бәріміз біреуміз" деп аталды. Әнді әнші-композитор Хосе Мари Чан және лирика авторы Рене Ниева жазған. Оны Филиппин ұлттық суретшісі Наполеон Абуеваның немересі Джулия Абуева мен Филиппин университетінің президенті доктор Эмерлинда Р. Роман орындады. Оларға Маэстро Райан Кайабябтың дирижерлік еткен Сан-Мигель филармониялық оркестрі сүйемелдеді.

Ашылу рәсімі

Ойындардың ашылу салтанаты Манила қаласындағы Куирино трибунасында өтті; стадионның орнына парк алғаш рет пайдаланылды, бұл ашылу салтанатында 200 000 адамдық әлемдегі ең ірі тікелей көрермендер рекордын орнатты. Осы арқылы шығындар төмендетіліп, бар болған нысандарды жаңартуға миллиондаған песо жұмсау қажеттілігі болдырмады. Сондай-ақ, ол көрермендерді қабылдады және Олимпиада ойындарының ашылу салтанатынан да үлкен саналды. Көрермендердің арасында Филиппиннің ең ірі ислами сепаратистік тобы – Моро ислами азаттық майданы (MILF) болды, ол ашылу салтанатына көрермен ретінде қатысу үшін өкілдерін жіберді. Атақты режиссер Мария Монтелибано жалпы бағдарламаның бағытын, ал Райан Кайабяб пен Роберт Тонгко музыкалық және би бағыттарын басқарды. Сахнаны креативті директор Погс Мендоса және режиссердің көмекшісі Бебот Пондевида жасады. Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары тарихында алғаш рет ашылу рәсімі ашық ауада өтті. Ойындардың ашылуы Филиппин туының шерумен және кіруімен басталды, оны Филиппин скауттарының мүшелері алып жүрді. Тудың артынан Филиппин скауттары мен Сиенна колледжінен келген Филиппин скауттары, сондай-ақ ұйымдастырушы елдің ең үздік спортшылары мен SEA ойындарының түлектері, баскетбол жұлдызы Аллан Кайдич, спринтер Лидия де Вега Меркадо, боксшы Мансуэто "Ониок" Веласко, жүзуші Акико Томсон, мерген Натаниэль "Так" Падилья, таэквондо жұлдызы Монсур дель Росарио, ат спорты чемпионы Майки Кожуанко Джаворски, боулингші Пэнг Непоменоук және бокс әлемінің чемпионы Мэнни Пакьяо келді. Қазіргі кезде таратылған Сан-Мигель филармониялық оркестрі мен Сан-Мигель шебер хоры маэстро Райан Кайабябтың жетекшілігімен Филиппин туының кіруі кезінде "Sabihin Mo Ikaw Ay Pilipino" әнін орындады, содан кейін ту көтеру рәсімінде Филиппин ұлттық әнұранын орындады. Әнұраннан кейін әлемге танымал Баянхан би тобы мен Жоксон тайпасы түрлі-түсті мәдени биді көрсетті. Спортшылардың алдында SEA ойындары федерациясының туын жүзуші чемпион Эрик Бухайн, спринт патшайымы Эльма Мурос Посадас, бадминтоншы Вейна Лим, Мансуэто Веласко, Монсур дель Росарио және Пэнг Непоменоук алып жүрді. Бруней Даруссалам Ұлттар шеруін бастады. Вьетнам делегациясы сахнаға кіргеннен кейін, Ати Атихан бишілері сахнаға шығып, Гавад Калингадан келген еріктілер Филиппин командасын қарсы алу үшін үлкен филиппин туын жайды. Халықаралық дизайнер Эрик Пинеда жасаған стильделген қызыл және көк түсті рамие матасынан тігілген баронг пен салакот (аймақта кең таралған өсімдік талшықтарынан жасалған кең қақпақты бас киім) киген Филиппин командасына 2005 жылғы "Мисс Интернешнл" Лара Квигаман, WBC жеңіл салмақ чемпионы Мэнни Пакьяо және жергілікті жұлдыз Ангел Локсин сүйемелдеді. Шеру барысында оркестр мен хор музыкалық сүйемелдеуді қамтамасыз етті. Барлық қатысушы елдерге құрмет көрсетілді, әрбір жалаушы сахна алдында бірінен соң бірі өздерінің туларын көтерді, бұл ойындардың ашылу салтанатында алғашқы рет болды. Ұлттар шеруінен кейін Сан-Мигель филармониялық оркестрі мен Сан-Мигель шебер хоры спортшыларды қарсы алу үшін SEA ойындарының увертюрасын орындады. Баянг Барриос "Аң Аламат н Тимог Силанган" ("Оңтүстік-Шығыстың аңызы") атты түрлі-түсті ән мен би нөмірін өткізді, бұл ойындардың тақырыбын білдіреді: "Бір мұра, бір Оңтүстік-Шығыс Азия". Он минуттық нөмірде Баянхан би труппасы, "Hot Legs" және еліміздің түрлі мектептерінен келген ерікті бишілер өнер көрсетті. Нөмір Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің билерін көрсетумен және қатысушы елдердің туларын кіргізумен аяқталды, бұл көрермендер мен спортшыларды қуантты.

Жабылу рәсімі

Ойындардың жабылу салтанаты 5 желтоқсанда сағат 20:00-де ПСТ бойынша Квирино трибунасында өтті. Салтанатты шара жергілікті әртістер мен орындаушылардың ән-би өнерімен басталды, одан кейін ойындарда бәсекелескен спорт түрлерінің ретімен спортшылар шеруі болды. Президент Глория Макапагал Арройо сөз сөйлегеннен кейін 23-ші Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының жабылғанын жариялады. Ойындардың қазандығының жалыны сөндіріліп, Федерация туы түсірілді. Филиппин командасының миссия басшысы Майк Арройо, Филиппин Олимпиада комитетінің (ФОК) президенті Жозе 'Пипинг' Коджуанконың қатысуымен, 2007 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын қабылдаған Таиландқа SEA ойындары федерациясының туын Таиландтың вице-премьері Суват Липтапанлопқа тапсырды. Таиландтың ұлттық әнұраны орындалды, ал Таиландтың ұлттық туы көтерілді. Тайландтық бишілер сахнаға шығып, Нахон-Ратчасимада спортшыларды не күтіп тұрғанын көрсетті. Салтанатты шара Филиппин мәдениетін көрсететін филиппиндік қоштасу сегментімен аяқталды.

Медальдық кесте

Жалпы, 1462 медаль, оның ішінде 444 алтын, 434 күміс және 584 қола медаль спортшыларға табыс етілді. Филиппин Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары тарихындағы ең жақсы нәтижесін көрсетіп, жалпы есеп бойынша жеңімпаз атанды.

Хабар тарату

Ойындар Филиппинде тікелей және үзіліссіз эфирде көрсетілді, сонымен қатар жеке меншік ABC 5 және мемлекеттік телеарналар: Ұлттық телерадио хабар тарату желісі және Интерконтинентальдық телерадио хабар тарату корпорациясы (Филиппин радиосы желісінен басқа) жергілікті хабар тарату желісін толықтырды. Тайланд Премьер-Министрінің орынбасары Суват Липтапанлоп 3 желтоқсанда ойындардағы оқиғаларды жеке куәлік ету үшін келді. Тайланд пен Филиппин арасындағы теннис финалын (жетістікке жеткен Филиппин) тамашалағаннан кейін Суват Филиппин мен Тайландтың «өте жақсы қарым-қатынаста екенін» және осы даудың екі елдің арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасты бұзбайтынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Филиппиннің ойындарды өткізуге салған күш-жігерін де атап өтті. Бұл айыптаулар енді Куала-Лумпурдағы АСЕАН саммитінде мәселе болып табылмайды, өйткені АСЕАН-ның қалған тоғыз елі мен Шығыс Тимор Филиппиннің жалпы жеңісімен құттықтады. FINA (Халықаралық су спорты федерациясы) Тайландтың екі су спорты шенеунігіне санкция салды. Бір тайлық суға секіру төрешісі Жаңа Зеландиядан келген FINA бейтарап төрешісі тарапынан «өз спортшысын айқын түрде жақтағаны үшін» жазаланды. Су полосы бойынша тағы бір тайлық төреші «қасақана дұрыс емес шешімдер қабылдағаны және ойыншыларды әділсіз шығарғаны үшін» алаңға кіруден шеттетілді. Төреші Вьетнам құрамасына ұпайларын жоғалтты, сондықтан FINA-ның Ираннан келген бейтарап өкілінің мәлімдемесіне сәйкес, оған енді алаңға шығуға рұқсат берілмеді. Баколодта өткен ерлер арасындағы орта салмақтағы финалда филиппиндік жанкүйерлер бокс рингіне монеталар лақтырып, төрешіні бірінші раундта көш бастап тұрған тай боксшысы Сурия Прасатинфимайдың пайдасына жекпе-жекті тоқтатуға мәжбүр етті. Қауырсының себебі белгісіз болды, бірақ ринг дикторлары филиппиндік жанкүйерлердің қазылардың филиппиндік боксшы Рейнальдо Галидоның соққыларын дұрыс бағаламағанына ашуланғанын айтты. Бұл айыптаулар тәртіпсіздікке әкеліп соқты. Philippine Daily Inquirer газетінің хабарлауынша, жеңіл атлетикада филиппин делегациясының үздік қашықтыққа жүгірушісі алтын медальді жеңіп алу үшін соңғы әрекетімен тайлық қарсыласының жолын кесті. Осыған байланысты ол дереу дисквалификацияланды. Филиппин әйелдер арасындағы сепак такро финалында Мьянмаға жеңілгеннен кейін команда менеджері дереу наразылық білдіріп, Мьянманың үш ойыншысының жынысын тексеруді талап етті. Үшеуі де міндетті допинг тестілеуінен өтті. Филиппин 4 желтоқсанда достық пен спорттық рухты көрсете отырып, наразылығын кері қайтарды. Бұл шешім кез келген дауды болдырмау және қонақжайлылық таныту мақсатымен қабылданды. Вьетнамның екі футболшысы – шабуылшы Фам Ван Куйен мен жартылай қорғаушы Ле Куок Вунг «ойындарға ставкалар салу және ставкаларды ұйымдастыру» (матчтарды реттеу) ісі бойынша Ханойда тұтқындалды. Оқиға Вьетнамның Мьянмаға қарсы матчында болған, онда Вьетнам 1:0 есебімен жеңіске жеткен. Алайда, мемлекеттік телеарнада Вьетнамның кейбір ойыншылары ойынды баяулатқан деген айыптаулар пайда болғаннан кейін нәтиже күмәнді болып қалды. Сондай-ақ, Ван Куйеннің Маниладан Ханойға матчты реттеу үшін бара жатқанда Хошимин қаласындағы екі әйелден 23 миллион донг алғаны да хабарланды. Филиппин үкіметі Вьетнамдық шенеуніктердің футболдағы жемқорлыққа қарсы күресін және екі ойыншының тұтқындалуын жоғары бағалады. Филиппин Олимпиада комитетінің төрағасы Роберт Авентаджадо тұтқындаулар спортты қорғау үшін жасалғанын және Вьетнамның осы даудан туындаған зиянды жоюға тырысып жатқанын мәлімдеді. Сол дауға байланысты тағы екі ойыншы – жартылай қорғаушы Хуинь Квок Ан мен қорғаушы Ле Бат Хью да тұтқындалды. Бұл ойыншылардың Вьетнамның бір голдан артық айырмашылықпен жеңіске жетпеуін қамтамасыз ету үшін жергілікті букмекерлерден 20 миллион донг алғаны болжануда. Ван Куйенге төленген 23 миллион донгқа қатысты да осындай айыптаулар бар.