Кіріспе
2002 жылғы Азия ойындары, ресми түрде XIV Азия ойындары деп аталады және сонымен қатар «Пусан-2002» деп танылады, 2002 жылдың 29 қыркүйегінен 14 қазанына дейін Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында өткен халықаралық көп түрлі спорттық жарыс. Кестелік кешігулерге байланысты футбол турнирі ашылу салтанатына екі күн бұрын басталды. Пусан – 1986 жылы Сеулден кейін Азия ойындарын қабылдаған Оңтүстік Кореяның екінші қаласы. Оңтүстік Корея бұл шараны екінші рет өткізді. 44 елден келген 7711 спортшы 38 спорт түрінен 419 жарысқа қатысты. Ойындарды Пусанмен қатар Ульсан, Чанвон, Масан және Янсан қалалары да бірлесіп қабылдады. Оны Оңтүстік Корея президенті Ким Дэ Чжун Бусан Азиялық ойындардың бас стадионында ашты. Медальдар бойынша Қытай көш бастады, одан кейін Оңтүстік Корея және Жапония орналасты. Қытай Азия ойындары тарихында алғаш рет бір ойында 300 медальдан асып, жаңа рекорд орнатты. Оңтүстік Корея 95 алтын медальмен жаңа рекорд көрсетті. Ойындар барысында 22 әлемдік рекорд және 43 Азия рекорды жаңаланды. Сонымен қатар, жапондық жүзуші Косуке Китадзима ойындардың ең құнды ойыншысы (MVP) атанды.
The 2002 Asian Games , officially known as the XIV Asian Games and also known as Busan 2002 , were an international multi sport event held in Busan, South Korea from September 29 to October 14, 2002. Due schedule impediments the football tournament started two days before the opening ceremonies. Busan is the second city in South Korea, after Seoul in 1986 to host the Games. This was the second time South Korea hosted the event. A total of 419 events in 38 sports were contested by 7,711 athletes from 44 countries. The Games were also co hosted by its four neighbouring cities: Ulsan, Changwon, Masan and Yangsan. It was opened by President of South Korea, Kim Dae jung, at the Busan Asiad Main Stadium. The final medal tally was led by China, followed by host South Korea and Japan. China set a new record and became the first nation in the history of Asian Games to cross the 300 medal mark in one edition. South Korea set a new record with 95 gold medals. 22 world records, 43 Asian records were broken during the Games. In addition, Japanese Swimming Kosuke Kitajima was announced as the most valuable player (MVP) of the Games.
Шығындар
Ойындарға барлығы 2,9 миллиард АҚШ доллары жұмсалды.
Эмблемасы
Ойындардың эмблемасы – Бусан және Кореяны көрсететін, Тэгүк нысанындағы шығыс теңізінің көк толқындары. Ол Азия халқының дамуы мен бірлігін, тығыз байланыстағы екі серпінді күшті бейнелейді. Эмблемадағы толқынның пішіні Бусан қаласының атауының бас әрпі – "Б" әрпін аңғартады.
Талисман
2002 жылғы Азия ойындарының талисманы – Пусан қаласының нышаны саналатын теңіз шағаласы, "Дюрия" аталды. Оның аты "Durative" және "Азия" сөздерінің бірігіп құралғандығын көрсетеді, корей тілінде "Біз бен сен бірге" немесе "Мәңгілік Азия" деген мағынаны білдіреді. Бұл, Азия елдері арасындағы үйлесімділік, достық және өркендеуді ілгерілету ойындарының мақсатын көрсетеді. Оның қалың қара сызықтары мен еркін сызықтары корей халқының дәстүрлі мәдениетін бейнелейді, ал ақ түсі – қуатты рух пен 21-ші ғасырдағы Азияның зор үміттерін символдайды.
Медальдар
Ойындардың медалінде корей халқының дәстүрлі сегізбұрышты құрылысы – Палгаджонгтің жоғарыдан қарағандағы бейнесі бейнеленген. Медальдің алдыңғы жағында Азия Олимпиадалық Кеңесінің ескі логотипі, ал артқы жағында Бусан Азия ойындарының жалыны, логотипі және Орюкдо көрінісі салынған. Бұл дизайн Азия Олимпиадалық Кеңесінің мүшелік бірлігі мен мәңгілігін, ойындарды қабылдаған Бусан қаласын, сондай-ақ жастардың, бірліктің және спортшылардың достығын көрсетеді.
Шам релесі
Эстафета 2002 жылдың 5 қыркүйегінде сағат 11:00-де Оңтүстік Кореядағы Халласан және Солтүстік Кореядағы Корей түбегінің ең биік тауы – Пэкту тауында бір мезгілде екі от жағылған кезде басталды. Сонымен қатар, басқа қатысушы елдердегі 42 жергілікті алау да бір уақытта жағылды. 2002 жылдың 7 қыркүйегінде таңертең Панмунчжомдағы келісім шарт жасалған ауылдағы Имдзингак павильонында екі Кореяның оты біріктіріліп, Бірлік оты деп аталды. Содан кейін, 23 күн ішінде жалпы ұлттық көлемде 4 294 шақырымдық қашықтықты қамтыған алау эстафетасы өткізілді. Эстафета елдің 16 қаласындағы 904 ауданнан өтті. 2002 жылдың 29 қыркүйегінде ашылу салтанатында Бірлік оты 42 басқа қатысушы елдердің оттарымен біріктіріліп, негізгі қазанға орнатылды. Алаудың дизайны корейдің дәстүрлі музыкалық аспабы – Тэпьёнсоға негізделген.
Орындар
Ойындарда 42 жарыс алаңы пайдаланылды, олардың он екісі жаңадан салынған, соның ішінде 2000 жылдың 31 шілдесінде құрылысы аяқталған Азия ойындарының спорт кешені. Басқа да нысандарға спортшылар қалашығы және баспасөз орталығы кірді.
Азия спорт кешені
VenueEventsCapacityRef. (Сілтемелер) Бусан Азия стадионы Жеңіл атлетика, Футбол (Финал), Ашылу және жабылу рәсімдері Саджик бассейні Су спорты (Жүзу, Синхронды жүзу, Сүңгу) Саджик гимназиясы Баскетбол, Гимнастика Саджик бейсбол стадионы Бейсбол Саджик теннис корттары Теннис және жұмсақ теннис
Гангсео спорт паркі
VenueEventsCapacityRef. (Сілтемелер) Гангсео садақ ату алаңы Садақ ату Гангсео гимназиясы Бадминтон, фехтование Гангсео хоккей стадионы Хоккей
Гемжонг спорт паркі
VenueEventsCapacityRef. (Сілтемелер) Гымжон гимназиясы Баскетбол Гымжон велодромы Велоспорт (трек) Гымжон теннис стадионы Теннис
Гудёк спорт кешені
VenueEventsCapacityRef. (Сілтемелер) Бусан Гудэоки стадионы Футбол Гудэоки бейсбол стадионы Бейсбол Гудэоки гимназиясы Дзюдо, Тхэквондо
Ерекше орналасқан жерлер
VenueEventsCapacityRef. (Сілтемелер) Накдун өзені есу және каноэ трассалары Каноэ, Есу Гижанг гимназиясы Волейбол (ішкі) Хеунде жағажайы Волейбол (жағажай) Донгжу колледжінің спорт залы Кью спорт Гижанг көшелері Велоспорт (жол) Гижанг тау велосипеді жарыс стадионы Велоспорт (тау, құлау) Бусан қалалық сарайы Бодибилдинг Homeplus Азия боулинг аллеясы Боулинг Бусан ат спорты алаңы Ат спорты, заманауи бесқырлы (атпен жүру) Азия клубы Гольф Tongmyong университетінің стадионы Кабадди Самнакади өзені Атлетикалық саябақ Заманауи бесқырлы (жүгіру) Бусан яхтинг орталығы Желкендік спорт Pukyong ұлттық университетінің спорт залы Ауыр атлетика Dongseo университетінің Минсок спорт орталығы Ушу, Сепак такрау
Чанвон спорт паркі
VenueEventsCapacityRef. (Айқындық) Чанвон бассейні Су спорты (су полосы), Қазіргі заманғы бессайыс (жүзу) Чанвон стадионы Футбол Чанвон гимназиясы Гандбол
Масан спорт кешені
VenueEventsCapacityRef. (Айқындық) (Дереккөз) Масан гимназиясы Бокс Масан стадионы Футбол Чанвон Евергрин залы Қазіргі заманғы бессайыс (Қоршау) Чанвон халықаралық ату полигоны Ату, Қазіргі заманғы бессайыс (Ату) Янсан колледж гимназиясы Каратэ, Күршік, Скуош Янсан стадионы Футбол
Үлсан
VenueEventsCapacityRef. (Сілтемелер) Ульсан Мунсу футбол стадионы Футбол Ульсан стадионы Регби Донгчун гимназиясы Үстел теннисі
Бусан қаласы Хеундэе ауданындағы Банёдонг мүлік даму аймағындағы Азия ауылы 20 ғимараттан тұрады, онда 2290 пәтер бар, олар 14000 адамды сыйдыра алады.
Көлік
Ойынды қабылдаған Пусан қаласында ойындарға дейін метро және автобус қызметтері бар болған.
Ашылу рәсімі
"Тамаша кездесу" тақырыбындағы ашылу рәсімі 2002 жылдың 29 қыркүйегінде Пусан Азия ойындарының бас стадионында өтті. Қатысушы елдер корей әліпбиінің ретімен стадионға кірді, бастапқы ел – Непал болды. Солтүстік Корея және Оңтүстік Корея Азия ойындары тарихында бірінші рет және 2000 жылғы жазғы Олимпиададан кейін екінші рет бір ту астында стадионға енді. Оңтүстік Корея президенті Ким Дэ Чжун ойындарды ашық деп жариялады. Екі корей спортшысы – Мун Дэ Сун (теквондо) және Рю Джи Хье (үстел теннисі) барлық қатысушы спортшылардың атынан ант берді, ал Оңтүстік Кореяның зейнеткер дзюдошысы Ха Хён Джу және Солтүстік Кореяның әйел дзюдошысы Кье Сун Хуи ойындардың қазандығын тұтандырды. Мәдени бағдарлама 6 бөлімнен тұрды, жалпы ұзақтығы 40 минутты құрады, онда Ким Суро патшасы мен Хур Хвангок ханшайымының кездесуі туралы көрсетілді, ал шараның басты жұлдызы – опера дивасы Суми Джо болды.
Жабылу рәсімі
"Үйге оралу" тақырыбындағы жабылу салтанаты 2002 жылдың 14 қазанында Бусан Азия ойындарының бас стадионында өтті. Жапондық жүзуші Косуке Китадзима ойындардың ең бағалы ойыншысы (MVP) деп жарияланды. Азия Олимпиадалық Кеңесінің (АОК) вице-президенті Самих Мудаллал АОК президенті шейх Ахмад Аль Фахад Аль Сабах атынан ойындарды жабық деп мәлімдеді. Азия ойындарының туы 2006 жылы келесі ойындарды қабылдайтын Катардың Доха қаласына табыс етілді. Сондай-ақ, қаланың мәдени бағдарламасы да көрсетілді.
Медальдық кесте
Осы ойындардағы үздік он NOC төменде тізімделген. Қонақ ел – Оңтүстік Корея – бөлек көрсетілген.
Хабар тарату
Бусан Азия ойындарының радио және телеарна ұйымы (BARTO), Корея теледидарының (KBS), Мунхва телеарна корпорациясының (MBC) және Сеул теледидарының (SBS) бірлескен кәсіпорны, осы ойындардың ресми хабар таратушысы болды және іс-шара барысында 38 спорт түрінің 28-ін тікелей эфирде көрсетті. Халықаралық хабар тарату орталығы Хеундэ ауданындағы Бусан көрме және конгресс орталығында (BEXCO) орналасқан.
Допинг мәселесі
2002 жылдың 7 қазанында Азия Олимпиадалық Кеңесі бодибилдингтің +90 кг салмақ санатындағы қола жүлдегері, ливандық Юсеф Эль Зейіннің допинг-тест тапсырмағаны үшін медалінен айырылғанын жариялады. Эль Зейіннің қатысудан шеттетілуінен кейін +90 кг салмақ санатындағы қола медаль Оңтүстік Кореяның Чой Чже Дакқа бұйырды (ол төртінші орында келген еді). Алты күннен кейін жапондық «Кёдо Ньюс» агенттігі үндістандық орта қашықтыққа жүгіруші Сунита Ранидің құрамында тыйым салынған зат табылғанын хабарлады, бұл ақпаратты кейін Бусан Азия ойындарының Ұйымдастыру комитетінің бас хатшысының орынбасары Ли Чун Суп растады. Ресми емес мәліметтерге сәйкес, бұл зат анаболикалық стероид – нандролон болған. Сунита жеңіл атлетикадан екі медаль жеңіп алды: 1500 м-де алтын (Азия ойындарының рекордын жаңартқан) және 5000 м-де қола (Сунита 1998 жылғы Азия ойындарында Бангкокта индонезиялық Суприанти Сутоно орнатқан рекордымен бірге тағы алты спортшы тең нәтиже көрсеткен). Ойындардағы Үндістан делегациясының жетекшісі Сунитаны қолдады – ол тыйым салынған препараттарды қолданбағанын мәлімдеді және Бангкоктен «B» сынамасын тексеруді сұрады, бірақ тестілеулер тек Сеулдегі Азия ойындарының допингке қарсы бақылау орталығында (Азия Олимпиадалық Кеңесі аккредиттеген зертхана) жүргізілді. 16 қазанда AGDCC Сунитаның зәр сынамасында нандролон стероиді табылды. Осыған байланысты Азия Олимпиадалық Кеңесі оны екі медальдан айырып, 1500 м-ге арналған Азия ойындарының рекордын жойды. Үндістан Олимпиадалық қауымдастығы (IOA) Халықаралық жеңіл атлетика федерациясы мен Халықаралық Олимпиада комитетінің араласуын сұрады; сынамалар Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік және Халықаралық Олимпиада комитетінің допинг және спорт биохимиясы жөніндегі комиссиясы тарапынан бірлесіп қайта тексерілді. 2003 жылдың қаңтар айында Азия Олимпиадалық Кеңесі Халықаралық Олимпиада комитетінің медициналық директоры Сунитаны допингтен айыптаудан босатқанын және AGDCC-ге қатысты тиісті шаралар қабылданатынын мәлімдеді. 2003 жылдың 4 ақпанында Азия Олимпиадалық Кеңесінің бас хатшысы Рандир Сингх және Үндістан Олимпиадалық қауымдастығының президенті Суреш Калмади қатысқан салтанатты шарада Сунитаның екі медалі қайта табысталды. Малайзияның үш сепак такро ойыншысы допинг-тестіде морфинге оң нәтиже бергені үшін елдеріне қайтарылды.
The Indian Olympic Association (IOA) requested the intervention of the International Association of Athletics Federations and the IOC; the samples were jointly reexamined by the World Anti Doping Agency and the IOC Sub Commission on Doping and Biochemistry of Sport. In January 2003, the OCA announced that the IOC Medical Director had cleared Sunita of the doping charge and that appropriate action would be taken against the AGDCC. Both of Sunita's medals were reinstated on February 4, 2003, in a ceremony attended by the Secretary General of OCA Randhir Singh and the president of the IOA Suresh Kalmadi. Three Malaysian sepak takraw players were sent home for failing drug tests after testing positive for morphine.
Жоғалған спортшылар
Барлығы 16 спортшы, оның ішінде 12 непалдық, үш шри-ланкалық және бір моңғолдық жоғалып кеткені хабарланды, полиция және спорт шенеуніктері олардың Оңтүстік Кореяда заңсыз жұмыс іздеген болуы мүмкін деп күдіктенді.