Кіріспе

Дезмонд графесі Кэтрин Фицджеральд (ирланд тілінде: Caitríona Nic Gearailt), Дезмонд графесі (шамамен 1504 – 1604) – Ирландиядағы англо-нормандық Фицджеральд әулетінің ақсүйек әйелі. Тюдор дәуірінің ағылшын жазушылары, соның ішінде сэр Уолтер Рэли, оның ұзақ өміріне байланысты оны «Дезмондтың ескі графесі» деп атауды танымал етті. Бір болжам бойынша, ол 120 жастан асып кеткен. Тағы бір болжамда 140 жасқа дейін жеткен. Көптеген деректер оның шамамен 100 жасқа дейін өмір сүргенін көрсетеді. Графессаның жақында жарық көрген өмірбаянында Кэтрин қайтыс болғанда кем дегенде 90 жаста болғаны айтылады.

Өмір

Леди Дезмонд – Уотерфордтағы Десистің екінші лорды, сэр Джон Фицджеральд пен Эллен Фицгиббонның қызы. Ол, мүмкін, Уотерфорд графтығының Дромана қаласында дүниеге келген. 1529 жылы ол үйленді, Томас Фицджеральд, 11-ші граф Десмондтың (1454–1534) екінші әйелі болды, ол "оның туған ағасы, бір буын өткен" еді және одан елу жылға жуық үлкен болды. (Оның бұрынғы әйелі – Силе Ни Чормайк, Бларни қамалын салған Кормак Лейдир Мак Картайдың қызы.) Олардың жалғыз қызы болды, оның аты да Кэтрин еді, және ол күйеуі 1534 жылы қайтыс болғаннан кейін жесір қалды. Өмірінің кейінгі кезеңдерінде леди Дезмонд Тюдор Ирландиясының соңғы жылдарына (1485–1603) тән мүлік дауына қатысты. Оның күйеуі оған Мюнстердегі Югал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 5 миль қашықтықта орналасқан Инчикин қамалында өмір бойы тұру құқығын берді. Графиня Дезмонд қайтыс болғаннан кейін қамал Десмонд графтарының ұрпақтарына қайтарылуға тиіс болды. 1575 жылы ол қамал мен жерді сенімділікпен, ресми түрде, сол кездегі граф Джеральд Фицджеральдке тапсырды, ол оларды өз қарауындағы адамдарына сенімділікпен берді. (Граф, тәжге қарсы көтеріліс жасағандықтан, жерлерін басқалардың заңды қамқорлығына беру арқылы тәркілеуден қашынғысы келді.) Сол кезде Инчикин иелігі "Инчикин қамалы мен қаласы, Инчикендегі алты еркін шабындық жері, сондай-ақ батпақтар, жайылымдар, тоғайлар, орман, диірмен орналасқан жерлер, олардың суарналары, өзендері, ағыстары, сонымен қатар тоғандар мен балық аулау орындары" деп сипатталған. Леди Дезмондтың екі портреті бар, олардың шығу тегі шартты түрде расталған, ал үшіншісінің түпнұсқалығы одан да күмәнді.

Жасы

Рали өзінің «Дүние тарихы» еңбегінде леди Десмонд Едуард IV (1461–1483) тұсында үйленгенін, яғни ол қайтыс болған кезде кем дегенде 135 жаста болғанын айтқан. Ол сол кезде Глостер герцогы болған Ричард III патшамен билегендігі де айтылған. Бірақ шындығында, ол 1505 жылдан ертерек үйлене алмайды, себебі оның күйеуінің бірінші әйелі Силе (Мемлекеттік құжаттарда «Гилис» деп ағылшынша жазылған), Маскери иесінің қызы, сол жылы әлі тірі болған. Оның 140 жасында қайтыс болғаны туралы дәстүр Файнс Морисонның «Саяхаты» және сэр Фрэнсис Бэконның «Өмір тарихы» еңбектерінде келтірілген. 1605 жылы Харрингтон 140 жылдан астам өмір сүрген бір ер адамды, сондай-ақ 120 жылдан астам өмір сүрген «графиня» атағы бар әйелді атап өткен. Егер Кэтрин Фицджеральд жиырма жасында үйленсе, онда осы сипаттама оған сай келер еді. Тарихшы Иан Мортимер оның жасы шамамен 100 болғанын, яғни Елизавета дәуірінде сирек болғанымен, бірегей емес жүзжасар екенін мәлімдеді. Рали (1614) және Файнс Морисон (1613) екеуі де оны қазірде қайтыс болған адам ретінде еске алады.