Кіріспе

Құс түрлері

Қоңырқұйрық торғай (Ammomanes phoenicura), кейде қоңырқұйрық ескіторғай деп те аталады, құрғақ, ашық тасты мекендемелерде, Үндістанда және Пәкістанның бір бөлігінде кездесетін жер құсы. Туысқан түрлер сияқты, оның үлкен, ескіторғайға ұқсас, жоғарғы мандибуласының жиегі сәл иілген мұнызы бар. Көңілді қоңыр түсі шөп тұқымдарын, дәнді дақылдар мен жәндіктерді іздегенде топыраққа үйлеседі. Еркек және ұрғашыларын далада ажырату қиын, бірақ көбейту маусымында еркек тік көтеріліп, содан кейін мұрынмен сүңкіп түсіп, толқынды қозғалыстармен бірнеше рет көтеріліп, шақырумен бірге әдемі қимылдар көрсетеді. Олар жұп немесе шағын топта жерде азықтанады.

Таксономия және жүйелеу

Қызылқұйрық торғай бастапқыда Mirafra туысына жатқызылған. Қызылқұйрық торғайдың басқаша атауларына жолақты құйрықты торғай, қызылқұйрық шөл торғайы және қызылқұйрық қарғаторғайы кіреді.

Кіші түрлер

Кейбір таксономистер бұрын құйрықшалы шабақты қызылқұйрықты шабақтың кіші түрі ретінде қарастырған, бірақ қазіргі таңда екеуі де жеке түрлер деп саналады. Уолтер Кольц Үндістанның оңтүстігіндегі, Хублиден Беллариге және Эллорга дейінгі сызықтан оңтүстікке орналасқан аймақтың популяциясын, жарқырақ қызыл түстерге ие жеке түр – testaceus (=testacea) деп атады. Кейбір кейінгі зерттеушілер түрді монотиптік деп қарастырады, себебі үлгілердің түсі әртүрлі (ең қызыл түстілері Майсур мен Салемнен). Екі кіші түрі мойындалады:
A. p. phoenicura (Франклин, 1831): Солтүстік-шығыс Пәкістан мен Орталық Үндістанда таралған.
A. p. testacea Коэльц, 1951: Оңтүстік Үндістанда таралған.

Сипаттама

Басқа Ammomanes торғайлары сияқты, бұл түрдің де кең, қисық мұны бар, ал мұрын тесіктері қауырсынмен жабылған. Артқы тырнағы артқы саусақпен шамалас ұзындықта және орташа иілген. Төменгі жақ сүйегінің түбі ет тәрізді, ал қалған бөлігі мүйізді сұр түсті. Аяқтары да ет түсті. Табиғатта қызғылт түсі, қызыл қоңыр реңді құйрық және қара құйрық жолағы (жақтарына қарай үшбұрыш тәрізді тартылады) көзге шалынады. Жұмбағы қара қоңыр түспен аздап сызылған. Жастардың кіндігінде сызықтар аз болады.

Тарату

Бұл түр негізінен төмен бойлы құрғақ аймақтарда, маңызды ағаш жамылғысы жоқ ашық орталарда кездеседі. Ол негізінен Үндістанның Ганг өзенінен оңтүстікке қарай, батысқа қарай Кутч және Раджастанның Аравалли тауларына дейін қоныстанған. Олар жаз айларында Пәкістанның солтүстік Пенджабының және оңтүстік Непалдың кейбір аймақтарына келеді. Бұл түр Шри-Ланкада таралмаған, ал Рамешварам аралында кездесетіні туралы хабарлар расталмады. Сонымен қатар, Батыс Гаттар аймағында, әсіресе Керала штатында бұл түрдің саны аз. Инкубация кезеңі анықталған жоқ.