Кіріспе

Үндістандағы ислам ұйымы

Джамаат-е Ислами Хинд (қысқаша JIH) – Үндістандағы ислам ұйымы. Ол "20 ғасырдағы сәтсіз адам жасаған сенімдердің орнын баса алатын практикалық ілім және бағдарламаны" ұсынады және Үндістанның көптеген аймақтарында түрлі гуманитарлық және көмек көрсету жұмыстарына қатысады. Джамаат-е Ислами Хинд 1948 жылғы сәуір айында Уттар-Прадеш штатының Аллахабад қаласындағы жиналыста ресми түрде құрылды. Үндістан үкіметі ұйымға екі рет тыйым салды, бірақ екі шешім де Үндістан Жоғарғы Сотының шешімдерімен жойылды. 1980 жылдардың ортасында ол мүшелеріне Үндістандағы сайлауда дауыс беруге рұқсат берді. 2002 жылы индус ұлтшылдарының ықпалын тойтарыс ету үшін күш жұмсап жатқаны айтылды. 2011 жылдың 18 сәуірінде ұйым Үндістанның Ықпал партиясы атты ұлттық саяси партияның құрылысына көмектесті, оның басшылығында ұйымның жоғары лауазымды өкілдері, кең мұсылман қауымының және одан тыс мүшелері, тіпті христиан дін қызметкері де болды.

Тарих

Джамаат-э-Ислами 1941 жылғы 26 тамызда Лахорда Сайид Абул Ала Маудуди басшылығымен құрылды. Бөліністен кейін Үндістан Республикасы болып құрылған аймақта қалған ұйым мүшелері өздерінің Конституциясымен және Пәкістанның Джамаат-э-Исламиден тәуелсіз басшылық және ұйымдық құрылымы бар жеке партия құру үшін қайта ұйымдастырылды. Үндістан индустар көпшілік ел болғанымен және кейде зорлық-зомбылыққа дейін жететін индустар мен мұсылмандардың діни араздығымен күрескенімен, Маудуди Үндістанда "Исламның табысқа жетуіне кем дегенде 60 пайыз мүмкіндік бар" деп сенді – ұлтшылдық, социализм, либерализм немесе басқа да исламдық емес идеологиялардан ада, толыққанды өмір салты ретінде. Үндістанның Джамаат-э-Ислами 1948 жылғы сәуірде Аллахабадта құрылып, ресми түрде "Джамаат-э-Ислами Хинд" деп аталды. Бірінші отырысқа 240 мүше қатысып, Маулана Әбу Лайс Надвиді Әмір (жетекші) етіп сайлады және штаб-пәтерін Малихабадқа (Лакхнау, У.П.) орналастырды. Кейін штаб-пәтері 1949 жылы Рампурға, ал 1960 жылы Нью-Делиге көшірілді. Осыдан кейін Джамаат-э-Ислами Хинд қайта ұйымдастыру процесінен өтіп, конституциясы мен жазбаша саясатын қайта қарады. Жаңа конституция 1956 жылғы 13 сәуірде күшіне енді. Ұйым 1951 жылы Рампурда (У.П.) Бүкіл Үндістан жиынын өткізді, содан кейін Хайдарабадта (1952), Делиде (1960), Хайдарабадта (1967), Делиде (1974), Хайдарабадта (1981), Хайдарабадта (1997) және Делиде (2002) жиындар өткізді. Сонымен қатар, елдің әртүрлі аймақтарында аймақтық конференциялар да ұйымдастырылды. Ұйымның облыстық бөлімдері де белгілі бір уақыт аралығымен жеке конференциялар өткізеді. Ұйымның 70 жылдық тарихында Үндістан үкіметі екі рет тыйым салды – біріншісі 1975-1977 жылдардағы төтенше жағдай кезінде, екіншісі 1992 жылы. Бірінші тыйым төтенше жағдай алынғаннан кейін күшін жойды, ал екіншісі Үндістаннің Жоғарғы сотымен жойылды. Тыйымға қатысты шешімін жариялағанда, сот ұйым туралы: "Құдайдың бірлігіне және жалпы адамзаттың бауырластығына сенетін саяси, зайырлы және рухани құндылықтарын жариялаған бүкіл Үндістандық ұйым" деп атап өтті.

Мақсаты

Ресми түрде, ұйым өз мақсатын "Иқаамат е Дин" немесе "Тұрмыстың барлық саласында исламдық өмір салтын орнату" деп сипаттайды, ал күш-жігердің жалғыз мотиві – "Алланың рақымын алу және ақыретте сәттілікке қол жеткізу". Сондай-ақ, ол өзінің негізгі доктринасын "Ла Илаха Иллаллаху Мухаммадур Расулаллах" деп анықтайды, яғни "Алла ғана Илаһи, Одан басқа ешқандай құдай жоқ және Мұхаммед – Алланың елшісі". Құран мен Сүннет оның негізі екенін, ал барлық мақсаттарға тек конструктивті және бейбіт тарату әдістері арқылы қол жеткізілетінін де айтады. 2014 жылғы JIH бағдарламасы "барлық жалған идеялардан арылған және зиянды қоспалардан тазартылған ислам ілімін анық баяндауды" қамтиды, ислам ғалымдарының пікірлеріне қарағанда Құран мен Сүннетке баса назар аудару, "әділдікке ұмтылған және адам өмірінде әділдік орнатуға бейім" адамдарға жете алу және оларды ұйымдастыру, "исламдық ілімдердің жарығында қоғамдық өзгерістерге жетуге және реформалар жасауға тырысу", сондай-ақ "интеллектуалдық, әлеуметтік және мәдени басшылықты, соңында саяси басшылықты өзгертуді" көздейді.

Ұйым

Садат Хусаини қазіргі Әмір (жетекші) деп аталатын орталық шешім қабылдау органына басшылық етеді, ол Majlis e Shoora (Орталық консультативтік кеңес) деп аталады. Ел бойынша 17 аймаққа бөлінген, және әр аймаққа аймақтық әмір басшылық жасайды. ЖИХ-тың әйелдер ұйымы (ЖИХ әйелдер қанаты) және студенттер ұйымы – Студенттер ислам ұйымы да бар. Джамаат Үндістандағы мұсылман қауымы үшін Бүкілүндістан мұсылман мәжілісі мен мушавараты, Бүкілүндістан мұсылман жеке заңдар кеңесі, Бүкілүндістан Бабри мешіті қозғалысы үйлестіру комитеті сияқты ұлттық деңгейдегі органдарда белсенділік көрсетеді. Сонымен қатар, ол Бейбітшілік және әділдік үшін қозғалыс (MPJ) және Демократия және қоғамдық келісім форумы (FDCA) сияқты дінаралық платформаларға да қатысады. MPJ және FDCA елдегі зорлық-зомбылыққа ұшыраған көптеген аймақтарда бейбітшілік орнатуға және азаматтық құқықтарды қорғауға белсенді үлес қосты.

Әйелдер қанаты

Ұйымның әйелдер қанаты мен оның бастауындағы Үндістанның қыздар ислам ұйымы арқылы қауымның әйелдері белсенді қатысады. 2006 жылдың ақпан айында оның Андхра-Прадеш бөлімшесі екі күндік штаттық әйелдер конференциясын ұйымдастырды, бұл Хайдарабадта 30 000-нан астам мұсылман әйелдерін қамтыған, алғашқы шара болды. Іс-шара спикерлері ислам шеңберінде білім алу және жұмыс істеуге қатысты әйелдердің құқықтары мен мүмкіндіктерін баса көрсетті және қалыңмал сияқты әдеттерді «исламға қарсы» деп айыптады. Телғана штатын бөліп шығару талабымен өткен жаппай митингілерде де ұйымның әйелдерінің қатысуы байқалды. 2010 жылдың қаңтар айында Керала штатындағы әйелдер қанаты штаттық әйелдер конференциясын өткізді. Үндістан үкіметі виза бермегендіктен конференцияны Ивон Ридли бейнеконференция арқылы ашты. Конференция мұсылман отбасылық құқығында реформалар жасау, қалыңмалға қарсы шаралар қабылдау және отбасылық құндылықтарды қайта жаңғырту туралы қаулылар қабылдады. 2021 жылдың ақпан айында әйелдер қанаты «Күшті отбасы – күшті қоғам» атты жалпыұлттық науқанды бастады, мақсаты – «отбасы құрылымының нашарлауы» туралы хабардар ету және мұсылман және мұсылман емес қауымдарға үндеу. 2021 жылдың наурызында әйелдер қанаты әйелдердің мәселелерін көтеру үшін «Аура» (ағылшын тілінде) және «Хадия» (үрду тілінде) атты екі электрондық журналды іске қосты.

Әлеуметтік қызметтер

Жамааттың әлеуметтік қызмет бөлімі Адамдарды қорғау қорының (HWF) қолдауымен Үндістандағы түрлі қоғамдық ұйымдармен, соның ішінде Кераладағы Идеалдық көмек бөлімі (IRW), Исламдық көмек комитеті (IRC) және Тамил Наду көмек комитеті (TNRC) бірлесіп жұмыс істейді. IRW Кашмирдегі жер сілкінісі кезіндегі құтқару жұмыстарына белсенді қатысып, көмек көрсетуге шамамен 200 000 доллар жұмсады, сондай-ақ Азиядағы цунами және 2008 жылғы Мумбаи шабуылдарынан кейінгі көмек шараларында маңызды рөл атқарды. TNRC Тамил Надуда Азиядағы цунамиден зардап шеккендер үшін 38 үй салды, оның жалпы құны 12,5 миллион рупияны құрады. Гуджараттағы Исламдық көмек комитеті Гуджараттағы тәртіпсіздіктер мен жер сілкінісінен кейін аймақ халқын қалпына келтіруде маңызды рөл атқарды. Ол тәртіпсіздіктердің құрбандарына шамамен 40 миллион рупия жұмсады, 1321 жаңа үй салып, 4946 зақымданған үйді жөндеді. Гуджараттағы жер сілкінісінен зардап шеккендерге тағы 40 миллион рупия бөлінді. Бұдан бөлек, тәртіпсіздіктерден кейін айыпталушыларға қарсы сот процесін жүргізді. Азаматтық құқықтарды қорғау қауымдастығы (APCR) – Жамаат тарапынан қолдау көрсетілетін, құқықтық қызметпен айналысатын қоғамдық ұйым. Ол адам құқықтарының бұзылуына қарсы, әсіресе әлеуметтік жағдайы нашар қауымдар мен ұлттық азшылықтардың құқықтарын қорғау үшін заңдық шаралар қолданады. Ол PUCL және ANHAD (Act Now for Harmony And Democracy) сияқты басқа да қоғамдық ұйымдармен бірлесіп, 2008 жылдың 19 қыркүйегінде Делидегі Батла Хаус және Джамия Нагардағы қақтығыстың ресми нұсқасына қарсы күресті. Сондай-ақ, Үндістанның кейбір аймақтарындағы маоистік бүлікке қарулы күш қолдануға қарсылық танытты.

Саяси қызмет

2011 жылдың 18 сәуірінде JIH Үндістанның Әлеуметтік партиясы атты ұлттық саяси партияның құрылуына көмектесті, оның басшылығында ұйымның жоғары лауазымды тұлғалары, кең мұсылман қауымының өкілдері және одан тыс, тіпті христиан священнигі де болды.

Білім беру қызметі

Сондай-ақ, "Жамаат" жалпы халық арасында, әсіресе мұсылман қауымында білім беруді жандандыру және адам құқықтарын кеңінен насихаттау үшін күш салды. 2006 жылы 55 миллиард индий руписі (125 миллион доллар) көлеміндегі 10 жылдық "Vision 2016" атты іс-қимыл жоспарын бастады, мақсаты – Үндістандағы жағдайы нашар мұсылман халқы үшін білім беру, денсаулық сақтау және тұрғын үй құрылысын жақсарту. Жоспардың бірінші кезеңі Үндістанның 58 қалыптаспаған ауданына бағытталған, онда денсаулық сақтау орталықтары, мектептер, кәсіптік оқу орталықтары, шағын өнеркәсіптер мен қолжетімді бағадағы тұрғын үйлер ашу жоспарлануда, сондай-ақ шағын кәсіпкерлік және басқа да жобаларға жеңілдетілген несие беру көзделіп отыр.

Үндістандағы терроризм

Ұйым елдің әртүрлі аймақтарында болған бомбалық шабуылдар мен бұзылыс әрекеттерін айыптап, "мұндай оқиғалардың әділ және шыншыл тергелуін" және "мұндай оқиғалардың алдын алу үшін салмақты және тиімді стратегия құруды" талап етті. Сондай-ақ, мұндай оқиғалар болғаннан кейін билік пен бұқаралық ақпарат құралдарының мұсылман қауымын кінәлауға бейімділігіне алаңдаушылық білдірді. 2008 жылдың қазан айында қабылданған қаулысында:

Кінәсіз мұсылмандар полициялық террорга және қарапайым адамдарды қуғындауға ұшырап, ешқандай дәлелсіз мұсылмандарға қарсы жағымсыз ахуал жасалуда. Бұл қайталап тұратын жағдай мұсылмандардың бір бөлігінде көңіл көшіп, қорқыныш сезімін туғызса, екінші бөлігінде ашу-ыза мен наразылыққа себеп болды. Екінші жағынан, бұл өкінішті түрдегі қауымдық жіктерді кеңейтіп, бұзылысшыл күштер мен элементтерді ынталандырады. Сондай-ақ, ұсталғандар мен күдіктілерге қатысты адам құқықтарының бұзылуын айыптап, осындай жағдайларда алынған жақындығына күмән білдірді. Мұсылман қауымына үндеп, "сабырлы болып, ашуланбаңыз және көңіл көшірмеңіз, осы қиын уақытта Құдайдан көмек және басшылық тілеңіз. Зорлық-зомбылық пен қорқынышқа бойын бұрмаңыз, елдің бейбітшілік сүйгіш азаматтарының көмегімен әділетсіздікке қарсы тұрыңыз" деді.

Коммунализм және тәртіпсіздіктер

Қоғамдық келісімсіздіктер мен дүрбелеңдер мәселесінде "Жамаат-е-Ислами Хинд" ешқандай дін, мәдениет және тілді күшпен басқаларға таңуға қарсы тұрып, көшбасшылықты көрсетіп келеді. Ол әртүрлі топтар арасында дін атынан арандатушылық пен жеккөрушілік тудырудың қабылдаусыз екенін жиі айтады. Сондай-ақ, сенім мен дін бостандығының маңыздылығын қаперге салып, осы бостандықты шектеуге бағытталған кез келген заңға қарсы шығады. Ұйым Бірыңғай азаматтық кодекс (БЖК) поляризацияны күшейте түсуі мүмкін екенін атап өтті.