Кіріспе

Бетанин, немесе қызылшаның қызыл түсі, қызылшадан алынатын гликозидті тағамдық бояу; оның глюкоза молекуласын гидролиз арқылы бөліп алғандағы агликоны – бетанидин. Тағамдық қоспа ретінде оның E нөмірі E162. Бетанин түсінің өзгеруі pH деңгейіне байланысты: 4-5 аралығында ол жарқыраған көкшіл қызыл түсті, ал pH жоғарылағанда көк қызғылт түске айналады. pH сілтілік деңгейге жеткенде бетанин гидролизденіп ыдырайды, нәтижесінде сары қоңыр түс пайда болады. Бетанин – беталайн пигменті, сондай-ақ изобетанин, пробетанин және необетанин пигменттерін қамтиды. Қызылшада тағы индикаксантин және вульгаксантиндер де бар.

Қолданылуы

Бетаниндердің ең көп таралған қолданылуы – балмұздақ пен ұнтақталған суық сусындарды бояу; басқа қолданыстары – кейбір қантты кондитерлік өнімдерде, мысалы, фонданттар, қант талшықтары, қант жабындары және жеміс немесе қаймақ толтырмалары. Ыстық өңделген тағамдарда оны өңдеудің соңғы кезеңінде қоссаңыз болады. Бетанин сорпаларда, сондай-ақ томат және бекон өнімдерінде де қолданылады. Бетанин бояу ретінде қолданылғанда, клиникалық тағамдық аллергияны тудырмайды деп есептеледі. Бетанинді ет пен шұжықтарды бояу үшін де қолдануға болады. Бетаниннің микробқа қарсы әрекеті бар екені көрсетілген және оны тағамды сақтауда табиғи микробқа қарсы зат ретінде пайдалануға болады.

Деградация және тұрақтылық

Бетанин жарық, жылу және оттегі әсерінен ыдырайды; сондықтан ол мұздатылған өнімдерде, қысқа сақталу мерзімі бар өнімдерде немесе құрғақ күйде сатылатын өнімдерде қолданылады. Бетанин жоғары қант мөлшері бар өнімдерде пастеризацияға төтеп беруі мүмкін. Оның оттегіге сезімталдығы жоғары сулы және/немесе металл катиондары (мысалы, темір мен мыс) бар өнімдерде байқалады; аскорбин қышқылы және кешендеуші заттар сияқты антиоксиданттар, сондай-ақ тиімді қаптама осы процесті баяулатуға көмектеседі. Құрғақ күйде бетанин оттегінің әсеріне тұрақты.