Кіріспе

Фотография мен кино түсірудегі жарықтандыру түрлері. Қатты және жұмсақ жарық – фотография мен кино түсіруде кеңінен қолданылатын жарықтандырудың екі түрлісі. Жұмсақ жарық заттардың бетін "қамтып", жұмсақ жиектері бар, тараған көлеңкелер жасайды, ал қатты жарық көбірек шоғырланған және қатал көлеңкелер тудырады. Жарықтың қаттылығы немесе жұмсақтығы көбінесе оның үш қасиетіне байланысты: бетінің мөлшері, нысаннан қашықтығы және диффузиялық материалдың қалыңдығы. Үлкен, алысқа орналасқан және қалың диффузиялық материалдан жасалған жарық көзі, кішкентай және нысанға жақын, жұқа диффузиялық материалдан жасалған жарық көзінен гөрі жұмсақ жарық береді.

Жұмсақ жарық

Жұмсақ жарық нысандарды "қамтып", жұмсақ, бүдігер шеттері бар көлеңкелер тудырады. Жарық көздері диффузиялық материалды (мысалы, жұмсақ қорапта) қолдану арқылы немесе жарықты беттен шағылыстыру арқылы (мысалы, рефлектормен) жұмсақ жарық шығара алады. Түстер де көбірек және шынайы көрінуі мүмкін. Мұндай жарықта түсірілген фотосуреттерде контраст жоғары және көлеңкелер анық байқалады. Көлеңкенің түрі жарық құралына байланысты. Мысалы, Френель шамдарын олардың көлеңкелерін өткір көлеңкелермен "кесуге" болады. Яғни, туындаған көлеңкелер жарық пен көлеңке арасындағы өтуі азырақ болатын "қатаң" жиектерге ие болады. Фокусқа келтірілген жарық қатаң жиекті көлеңкелерді тудырады. Френель линзасын фокусқа келтіру, шығарылатын жарық сәулелерін көбірек параллель етеді. Бұл сәулелердің параллельдігі көлеңкелердің сапасын анықтайды. Көлбеудің өту жиегі/градиенті жоқ көлеңкелер үшін нүктелік жарық көзі қажет. Қатаң жарық күшті, анық көлеңкелер береді. Текстуралы бетке бұрышпен түскенде, қатаң жарық нысанның текстурасын және бөлшектерін күшейтеді. Бұл нысанның 3D көрінісін де арттырады.

Қалпына келтіру

Жарық интенсивтілігі қашықтық артқан сайын әдетте азаяды. Нүктелік жарық көзі үшін интенсивтілік қашықтық артқан сайын төмендейді. Интенсивтілік (I) қашықтықтың квадратына кері пропорционал, бұл формуламен көрсетілген. Шегі жоқ аумақты жарық көзі үшін интенсивтілік мүлдем төмендемейді. Жалпы, жұмсақ жарық көзі нүктелік жарық көзі сияқты тез азаймайды (қашықтық артқан сайын). Кейбір линзалы жарық құралдары (мысалы, эллипсоидты рефлекторлы прожекторлар) жақсы "тартуға" ие және қашықтық артқан сайын көп интенсивтілікті жоғалтпайды. Бұл жарық көздері жұмсақ жарық көздеріне қарағанда үлкен қашықтықтарда тиімдірек болады. Үлкен қашықтықта тиімді жұмсақ жарық көзі өте үлкен болуы керек. Мұндай құралдардың дерлік параллель сәулелері жұмсақ жарық көздерінен айырмашылығы, қатты көлеңкелер береді.

Түрлі жарық көздерінің жұмсақ/қаттылығы

Жарық көздерінің көпшілігі белгілі бір мөлшерде болады, сондықтан олар жұмсақ жарықтың қасиеттерін қандай да бір деңгейде көрсетеді. Тіпті тікелей күн сәулесі де толыққанды қатаң көлеңке бере алмайды. "Қатты" жарық көздерінде сәулелердің параллельдігі көлеңкелердің қалай түсетінін анықтауда маңызды рөл атқарады. Диффузиялық фильтрді қолдану арқылы немесе жарық приборын жібек сияқты көшіруші материалға бағыттау арқылы жарықтың сапасын өзгертуге болады. Ашық ауада түсірілім жасағанда, бұлтты ауа табиғи жұмсақ жарық қорабы қызметін атқарады.