Кіріспе

Мальтаның егемендік әскери орденінің валютасы – скудо (көпше түрі – scudi). Скудо Мальтаның егемендік әскери орденінің ресми валютасы және 1798 жылы аяқталған Мальтадағы орденнің билігі кезінде Мальтаның валютасы болған. Ол 12 тариге (бір тари) бөлінеді, әр тари 20 граниден (бір грано) және әр грано 6 пиччолиден (бір пиччоло) тұрады. Оның құны евроға бекітілген (1 скудо = 0,24 евро, яғни 1 евро = 4 скудо 2 тари).

Тарих

Скудо алғаш рет 1318 жылы Родос аралында соғылды. 1500 жылға қарай монеталардың бір жағында айқыш белгісі мен Орденнің және Ұлы Магистрінің елтаңбасы, ал екінші жағында Жақияның (Иоанн Крестительдің) басы бейнеленді. Скудо алғаш рет Мальтада Пьеро де Понте билігі тұсында шығарылды. Монеталардың сапасы, әсіресе Антонио Маноэль де Вильена билік еткен XVIII ғасырдың басында едәуір жақсарды. Кейде Мальтада скудомен бірге шетел валютасы да қолданысқа жіберілді. Олардың ішінде испан доллары, венециялық лирасы, Луи д’ор және басқа да валюталар болды. 1798 жылы Мальтаны француз әскері басып алған кезде, француз билігі аралдың шіркеулерінен жиналған күмісті балқытып, одан 1798 жылғы Ұлы Магистр Хомпештің қалыптарымен 15 және 30 тари монеталарын соқты. Мальталықтардың көтерілісінен кейін, алтын мен күміс құймалары грани, тари және скудиде номиналды құнымен белгіленді және Вальетта мен айналасындағы аймақта қысқа мерзімге ақша ретінде айналымға түсті. Мальта аралы, британдық колонияға айналғаннан кейін, 1825 жылға дейін скудо және басқа валюталармен бірге айналыста болды, содан кейін 1 фунт стерлингке 12 скудо (немесе 1 скудо = 1 шиллинг 8 пенни) есебімен стерлингке ауыстырылды. Осыған қарамастан, кейбір скудолар қолданыста қалды және соңғы монеталар 1886 жылдың қараша айында айналымнан алынып, құнсыздандырылды. 1886 жылы 1 скудоның сатып алу қабілеті 2011 жылы 3,82 фунт стерлингке немесе 4,35 евроға тең болды. Қазіргі Мальта Республикасы 1972 жылы Мальта фунтын, ал 2008 жылы евроны қабылдады. Римде орналасқан SMOM 1961 жылдан бері грани, тари және скудиде номиналданған сувенирлік монеталар шығарып келеді. 1961 жылғы монеталар Римде, ал 1962 және 1963 жылдары Париж мен Ареццода соғылды. 1964 жылдан бастап монеталар Орденнің жеке монетаханасында дайындалды. Скудо 1961 жылдан 2005 жылға дейін, яғни евро қолданысқа енгенге дейін Орденнің мөрлерінде қолданылған валюта болды.

Монеталар

Монеталар 1, 2 1/2, 5 және 10 грани, 1, 2, 4 және 6 тари, 1, 1 1/4, 1 1/3, 2, 2 1/2, 5, 10 және 20 скуди номиналында шығарылды. 1, 2 1/2, 5 және 10 грани және 1 тари мыстан соғылды, ал 2 1/2 грани 15 пикколиге тең болды. 2, 4 және 6 тари, 1, 1 1/4, 1 1/3, 2 және 2 1/2 скуди күміс монеталар еді, ал 1 1/4, 1 1/3 және 2 1/2 скуди тиісінше 15, 16 және 30 тариге бағаланды. 5, 10, 20 скуди монеталары алтыннан жасалды. Бүгінгі күні соғылатын монеталар: қоладан 10 грани, күміс 9 тари, 1 және 2 скуди, ал алтыннан 5 және 10 скуди. 2011 жылы 1725 жылы соғылған Антонио Маноэль де Вильенаның алтын монетасы 340 000 АҚШ долларына сатылды.