Халықаралық еврей ұйымы Alliance Israélite Universelle – 1860 ж. құрылған, еврейлердің құқықтарын қорғайды. Білім беру, өзін-өзі қамтамасыз етуді қолдайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парижде орналасқан халықаралық еврей ұйымы
Paris based international Jewish organization
Alliance israélite universelle (AIU; ; ) – 1860 жылы әлемдегі еврейлердің адам құқықтарын қорғау мақсатымен құрылған, Париж қаласындағы халықаралық еврей ұйымы. Ол білім беру және кәсіби даму арқылы еврейлердің өзін-өзі қорғау және өзін-өзі қамтамасыз ету идеяларын қолдайды. 19 және 20 ғасырдың басында Жерорта теңізі аймағында, Иранда және бұрынғы Осман империясында еврей балалары үшін француз тіліндегі мектептер ашумен ұйым белгілі. Ұйымның ұраны – еврей раввиндерінің "kol yisrael arevim ze laze" (כל ישראל ערבים זה לזה) деген қағидасы, француз тіліне аударғанда – "Tous les israélites sont solidaires les uns des autres" болып аударылады.
The Alliance israélite universelle (AIU; ; ) is a Paris based international Jewish organization founded in 1860 with the purpose of safeguarding human rights for Jews around the world. It promotes the ideals of Jewish self defense and self sufficiency through education and professional development. The organization is noted for establishing French language schools for Jewish children throughout the Mediterranean, Iran, and the former Ottoman Empire in the 19th and early 20th centuries. The motto of the organization is the Jewish rabbinic injunction kol yisrael arevim ze laze (כל ישראל ערבים זה לזה), translated into French as tous les israélites sont solidaires les uns des autres .
Тарих
1860 жылы Альянс Израиль Универсаль француз білім беруі мен мәдениеті арқылы Таяу Шығыстағы еврейлерді дамыту үшін "цивилизациялық миссия" бастады. Ол Жюль Карвалло, Исидор Кахен [fr], Нарцисс Левен (Адольф Кремионың хатшысы), Эли Аристид Аструк және Эжен Мануэльдің 1860 жылдың мамырында Парижде құрылып, алғашқы мектебін 1862 жылы Марокконың Тетуан қаласында ашты. Қоғамның алғашқы мүшелері еврейлер болды, және мүшелерінің басым көпшілігі осы дінге жатады, бірақ бұл қауымдастық көптеген белгілі христиандардың қолдауына және ынтымақтастығына ие болды. Оның бағдарламасында, яғни проспектісінде көрсетілгендей, қоғамның мақсаты – еврейлерді қатал және кемсітетін заңдардан, саяси шектеулерден босату, және оларды қуғын-сүргінге ұшыраған елдерде қорғау болды. 1870 жылы Альянс Израиль Универсальдің негізін қалаушы мүшесі Чарльз Неттер Осман империясынан жер сыйлық ретінде алып, Израиль мемлекеті құрылғанға дейін Палестинадағы еврей мектептері желісінің алғашқысы – Микве Израиль шаруашылық мектебін ашты. Османның Таяу Шығысында, Иранда және Солтүстік Африкада 60-тан астам Альянс мектептері жұмыс істеді, олар кедей отбасылардың еврей балаларына бастауыш және кәсіптік білім берді. Көптеген мұғалімдер Түркия мен Франциядағы Альянс мұғалімдер даярлау орталықтарында білім алған. Альянс 1868 жылы Иерусалимде тегін мектеп ашты. Одан кейін 1870 жылы Яффаның жанында Микве Израиль құрылды. 1882 жылы Иерусалимде ұлдарға арналған орта мектеп ашылды. Әмин әл-Хусейни олардың шәкірттерінің бірі болды. Жаффа жолындағы алғашқы ғимарат 1967 жылдан кейін бұзылды. 1903 жылы сионистік Бней Моше тобына мектеп ашуға грант беру жоспарланған, бірақ Бени Моше сабақтарды еврей тілінде оқытуды талап еткендіктен қаржыландыру тоқтатылды. Келесі жылы Альянс, кейін Неве Цедек (қыздар) және Гимназия Хезлия (ұлдар) мектептеріне айналған жерді сыйға берді. 1906 жылы Альянс Иерусалимде қыздарға арналған орта мектеп ашты. 1900 жылға қарай Альянс Израиль Универсаль 26 000 оқушысы бар 100 мектепті басқарды. Оның ең көп күші Марокко, Тунис және Түркияда шоғырланды. 1912 жылы Альянста Бағдад, Иерусалим, Танжер, Стамбул, Бейрут, Каир, Дамаск және Салоникада мектептері бар 71 ұлдар мен 44 қыздар мектебі болды. Яһудилер үшін ол заманауи білім берудің басты көзі болды. 1930 жылғы мәліметтерге сәйкес, Бағдадта 7 182 бала оқыған 10 еврей мектебі болған. Олардың екеуі Альянс Израиль Универсаль ұйымдастырған. Ұлдар мектебі 1865 жылы құрылған Дэвид Сассон мектебі болған. Альберт Сассон оны 1874 жылы Альянсқа тапсырған. Онда 475 бала оқыды. Төрт тіл оқытылды: еврей, араб, француз және ағылшын. Ғылым, география және тарих сабақтары бар еді. Барлық сабақтар француз тілінде өтті, ал моральдық және діни сабақтар еврей тілінде оқылды. Альянс қыздар мектебін Элли Кадури 1177 оқушымен және ұқсас оқу жоспарымен құрды. Француз тілі мектептерінің әсерінен еврей испан тілі француз тілінен көптеген жаңа сөздерді қабылдады.
In 1860, Alliance Israelite Universelle embarked on a "mission civilisatrice" to advance the Jews of the Middle East through French education and culture. It was founded by Jules Carvallo, Isidore Cahen [fr], Narcisse Leven (secretary of Adolphe Crémieux), Élie Aristide Astruc, and Eugène Manuel May 1860 in Paris, and opened its first school in Tétouan, Morocco in 1862. The original members of the society were Jews, and by far the largest number of its members belong to that faith, but the association has enjoyed the sympathy and cooperation of many prominent Christians. As outlined in its prospectus, the program of the society included the emancipation of the Jews from oppressive and discriminating laws, political disabilities, and defense of them in those countries where they were subjected to persecution. In 1870, Charles Netter, a founding member of Alliance israélite universelle, received a tract of land from the Ottoman Empire as a gift and opened the Mikveh Israel agricultural school, the first of a network of Jewish schools in Palestine before the establishment of the State of Israel. Over 60 Alliance schools operated in the Ottoman Middle East, Iran, and North Africa, providing Jewish children from poor families with formal elementary school and vocational training. Many of the teachers were educated at Alliance teacher training schools in Turkey and France. The Alliance founded a free school in Jerusalem in 1868. This was followed by Mikveh Israel near Jaffa in 1870. In 1882 a secondary school for boys was established in Jerusalem. Amin al Husseini was one of their pupils. The original building on Jaffa Road was demolished after 1967. In 1903, the Zionist group Bnei Moshe was to be given a grant to open a school but the funding was withdrawn due to Beni Moshe's insistence that lessons should be in the Hebrew language. The following year the Alliance donated the property which later became Neve Tzedek (girls) and Gymnasia Hezliya (boys) schools. In 1906 the Alliance opened a secondary school for girls in Jerusalem. By 1900, Alliance Israelite Universelle was operating 100 schools with a combined student population of 26,000. Its greatest efforts were concentrated in Morocco, Tunisia, and Turkey. In 1912 the Alliance had 71 schools for boys and 44 for girls, with schools in Baghdad, Jerusalem, Tangier, Istanbul, Beirut, Cairo, Damascus and Salonica. For Jews, it was the chief provider of modern education. A 1930 report found that there were 10 Jewish schools in Baghdad educating 7,182 children. Two of them were run by the Alliance Israélite Universelle. The boy's school had originally been the David Sassoon school founded in 1865. Albert Sassoon had given it to the Alliance in 1874. It contained 475 boys. Four languages were taught: Hebrew, Arabic, French and English. There were classes in the Sciences, Geography, and History. All were taught in French except for moral and religious studies which were in Hebrew. The Alliance School for Girls was established by Elly Kadoorie with 1177 pupils and with a similar syllabus. As a result of the influence of the French language schools, Judaeo Spanish acquired many neologisms from French.
Израильдегі мектептер
Alliance israélite universelle бүгінде Израильде ондаған мектептер мен білім беру бағдарламаларын іске асыруды жалғастыруда. Тарихи мектептердің қатарында Тель-Авивтегі Альянс жоғары мектебі, Хайфадағы Альянс израильдік универсал жоғары мектебі, Рене Кассин жоғары мектебі және Иерусалимдегі Брауншвейг консервативтік жоғары мектебі бар. Бұл желіге сондай-ақ Иерусалимдегі Саңыраулар мектебі де кіреді, онда түрлі зия кесірі мен дене мүкіяттігі бар еврей және араб саңырау оқушылары бірігіп оқиды. Микве Израиль жастар кенті мемлекеттік жоғары мектепті, өмір және табиғат ғылымдары, экология және биотехнология салаларында маманданған мемлекеттік діни жоғары мектепті, сондай-ақ 2007 жылы Израиль және Франция үкіметтерінің бірлескен бастамасымен құрылған француз-израиль жоғары мектебін басқарады.
Alliance israélite universelle continues to operate dozens of schools and educational programs in Israel today. Historic schools include the Alliance High School in Tel Aviv, Alliance israélite universelle High School in Haifa, René Cassin High School, and the Braunschweig Conservative High School in Jerusalem. The network also includes the School for the Deaf in Jerusalem, in which deaf students, Jews, and Arabs, with various mental and physical disabilities, study together. The Mikve Israel Youth Village operates a state high school, a state religious high school specializing in life and natural sciences, environmental sciences, and biotechnology; and a French Israeli high school established in 2007 as a joint initiative of the Israeli and French governments.
Түркиядағы мектептер
1860 жылдары Альянс Исраэлит Универсельдің француз тіліндегі орта мектептері ашылғанда, Осман империясының аймақтарында яһуди-испан тілінің (ладино) ықпалы әлсіреп бастады. Яһуди-испан тілі тарихта ешқашан оқу тілі ретінде қолданылмаған, оның орнына отбасылардың арасында тараған; сондықтан еврей тілі империяда діни қажеттіліктер үшін қолданылатын, яһуди халқының этникалық оқу тілі деп есептелді. Уақыт өте келе яһуди-испан тілінің мәртебесі төмендеп, адамдар оны үйренуден жаңылды. Сауаттылық пен кәсіби білім алу әлеуметтік жағдайын жақсартуға мүмкіндік берді, әсіресе бұрын білім алуға мүмкіндігі болмаған, мұқтаж еврей қыздары үшін. Оқу жоспарына арифметика сияқты негізгі математика пәндері, сондай-ақ Еуропа географиясы және француз тілі сияқты еуропалық пәндер енгізілді. Альянс Исраэлит Универсель дүниелік және діни пәндерді, мысалы, еврей тілін және Киелі кітаптар тарихын оқытса да, діни көшбасшылар бұл дүниеге бет бұруды күмәнділікпен қабылдап, оған қарсылық білдірді.
When French medium schools operated by Alliance Israélite Universelle opened in the 1860s, the position of Judaeo Spanish (Ladino) began to weaken in the Ottoman Empire areas. Judaeo Spanish was not used as a language of instruction in any time in history, and was instead acquired though families; therefore Hebrew was perceived as the ethnic instructional language for Jewish people, used for religious reasons, in the empire. In time Judaeo Spanish became perceived as a low status language, so people avoided learning it. Literacy and skilled training provided an opportunity for upward social mobility, especially to Jewish girls of underprivileged backgrounds who could not attain an education previously. Curricula featured foundational mathematics, such as arithmetic, and exposure to European subjects such as European geography and the French language. Although the AIU did teach both secular and religious subjects, such as Hebrew and Biblical History, religious leaders still questioned and bemoaned the secularization.
Саяси ықпал
Секуляризациямен қатар, АИУ өзінің ықпалын Мағриб еврейлерін француз қоғамына саяси жағынан сіңіруді қолдау үшін пайдаланды. АИУ оқытушылары білімді марокколық яһудилердің француз азаматтығын алу науқанында маңызды рөл атқарды.
Along with secularization, the AIU used its power to advocate the political assimilation of Maghrebi Jews into French society. AIU instructors were instrumental in the movement of naturalization for educated Moroccan Jews.
Француз тілінде
Ктзиа Авалии Тевивиан, "Өткенге саяхат: XIX ғасырда жаңа әлем туды", ред. Матах техно, 2003 жыл. Андре Шуракьи, "Израильдік әлемдік одақ және заманауи еврей жаңаруы, 1860-1960", P. U. F., 1965 жыл. Матия Кам, "Микве Израиль", ред. Матах техно. "Ави Хай" қоры. Андре Каспи, "Израильдік әлемдік одақтың тарихы, 1860 жылдан бүгінгі күнге дейін", ред. Арманд Колин, 2010 жыл. Нарцисс Левен, "Тарихтың елу жылы: Израильдік әлемдік одақ (1860-1910)", Париж, 1911 жыл. Ахарон Родригес, "Білім беру, қоғам және тарих: Израильдік әлемдік одақ", ред. Яд Бен Цви институты, 1991 жыл. Шевалье Карон, К. "Израильдік әлемдік одақтың қызметінің мұрасы қабылдаушылар мен қабылданатындар арасындағы қарым-қатынаста. Монреаль мен Франциядағы 1950-1980 жылдар аралығындағы марокколық иммиграцияның жағдайы". "Канадалық еврей зерттеулері / Études Juives Canadiennes", 34, 112–129, 2022. https://cjs.journals.yorku.ca/index.php/cjs/article/view/40294.
Ktziya Aviali Tevivian, Voyage vers le passé: un nouveau monde est né le XIXe siècle, Ed. Matah techn, 2003. André Chouraqui, L'Alliance israélite universelle et la Renaissance juive contemporaine, 1860 1960, P. U. F., 1965. Matia Kam, Mikvé Israël, Ed. Matah techn. Fonds Avi Haï. André Kaspi, Histoire de l'Alliance israélite universelle De 1860 à nos jours, Ed. Armand Colin, 2010. Narcisse Leven, Cinquante ans d'histoire: l'Alliance israélite universelle (1860 1910), Paris, 1911. Aharon Rodrigues, Éducation, société et histoire: L'Alliance israélite universelle, Ed. Institut Yad Ben Zvi, 1991. Chevalier Caron, C. "L’héritage des activités de l’Alliance israélite universelle dans les relations entre accueillants. es et accueillis. es à Montréal et en France des années 1950 aux années 1980: le cas des migrations d’origine marocaine." Canadian Jewish Studies / Études Juives Canadiennes, 34, 112–129, 2022. https://cjs. journals. yorku. ca/index. php/cjs/article/view/40294.