Кіріспе

Американдық альпинист және өнертапқыш Джон Миддендорф (1959 жылғы қарашада Нью-Йорк қаласында туған) – үлкен қабырғаларға көтерілуші және альпинистік жабдықтардың дизайнері. 1980 жылдары ол Йосемитидегі ең қиын қабырғаларға (Эль Капитан және Жартылық Купол сияқты) шықты, ал 1992 жылы әлемдегі ең үлкен тау қабырғасы – Ұлы Транго мұнарасына көтерілді. Сонымен қатар, 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында ол Сион ұлттық паркінде көптеген қиын үлкен қабырға маршруттарын жасады. Ол сонымен қатар танымал портал конструкциясын жасаушы және жазушы.

Ұлы Транго жаңа бағыты

1992 жылы ол Хавер Бонгардпен бірге Қарақорымдағы Ұлы Транго мұнарасының шығыс бетіне (6286 м биіктікте) көтерілгенде, альпинизм әлемінде әлемдік танымалдыққа ие болды. Жеңіл салмақтағы екі адамнан тұратын команда ретінде олар Ұлы Транго мұнарасының ең үлкен тау бетіне – оның шыңына дейін – бірінші болып шығып, тірі қалды. (Ұлы Трангоның шығыс бетіне 1984 жылы көршілес бағыт – Норвегиялық тірек арқылы – ең үздік норвегиялық альпинистер тобы шықты, бірақ шыңға жеткендер түсіп қаза тапты; осы бағыттың келесі екі көтерілуі қабырғаның нағыз шыңына, Ұлы Транго мұнарасының шығыс шыңына дейін жалғастырған жоқ.) Grand Voyage маршруты 1350 метрлік тік және көлбеу Ұлы Транго тау қабырғасынан 6231 метрлік Ұлы Транго мұнарасының шығыс шыңына дейін көтеріледі. Дунги мұздығынан 2000 метрден астам биіктікке көтерілу қажет. Норвегиялық тірекпен бірге бұл маршруттар "әлемдегі ең қиын үлкен қабырғаға көтерілулердің бірі" деп есептеледі (Транго мұнараларына қараңыз). 1992 жылғы жаңа маршрутқа 15 күн мен түн көтерілуге, ал 3 күн түсуге кетті, олар Миддендорфтың сыртқы жабдықтар компаниясында (A5 Adventures, Inc.) жобаланған және жасалған порталдарды пайдаланды.

Жабдық жасаушы

Миддендорф, Стэнфордта оқыған механикалық инженер, 1986 жылы порталдарды жобалау және өндіру үшін A5 Adventures Inc. компаниясын құрды. Half Dome тауына шағылысқан кезінде порталдың бұзылуы Миддендорф пен оның серіктері Стив Боск пен Майк Корбеттің өміріне қауіп төндірді, содан кейін Миддендорф жақсырақ жобаларға қызығушылық танытты. A5 порталдары өте ауа райына төзімді маталардан жасалған және берік және тұрақты болуы үшін жобаланған; олар Гималай және Каракорумды қоса алғанда, биік альпілік аймақтардың қатал ауа райына төтеп бере алатын алғашқылар болды. A5 компаниясы үлкен қабырғаға көтерілуге арналған түрлі құралдарды жобалап, өндірді, олардың ішінде көмекші құралдар, ілгіштер, жүк таситын сөмкелер мен қаптар, альпинизмге арналған қорғау жабдықтары және басқа да заттар бар еді. 1997 жылы A5 Adventures Inc. компаниясын The North Face сатып алды, онда ол бірнеше жыл бойы аға өнім менеджері болып жұмыс істеді және "A5" брендімен жабдықтарды жобалауды және өндіруді жалғастырды. Кейіннен жобалар Black Diamond компаниясына берілді, соның ішінде оның әйгілі "Cliff Cabana" дизайны, алғаш рет 1995 жылы жасалған. 2017 жылы Тасмания мектеп жүйесінде математика, ғылым және робототехника пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеген кезде, ол порталдарды үш жыл бойы қайта жобалауды бастады, нәтижесінде D4 Delta2p (2 адамдық) және D4 Delta3p (3 адамдық) дизайндары пайда болды – бұл алғашқы "аяқтан шығатын" портал дизайндары. Ол сонымен қатар D4 Trapezium сияқты бірнеше басқа да жобаларды жасады, ол кішкентай, ықшам қоршау болып табылады және ол Тасманияның ормандарындағы жоғары жел және экстремалды ауа райында жеке сынақтан өткізді, бұл Тасманияның қоңыржай ормандарын жоюға қарсы наразылықтың бір бөлігі болды. Жүзден астам портал жасап, әлемдегі ең үздік бигвол альпинистерімен байланыс орнатқаннан кейін, ол жобаны "жетілді" деп санады (үлгі толыққанды жасалып, бірнеше прототиптермен сынақтан өткенін білдіреді) және барлық жобалық жұмыстарын ашық кодқа айналдырды, құрылыс және инженерлік егжей-тегжейлерінің барлығы оның Bigwalls.net веб-сайтында қолжетімді.

Зерттеуші және жазушы

Джон Миддендорф альпинизм және қоғамдық белсенділік тақырыптары бойынша көптеген мақалалар мен кітаптар жазған, олардың көптегені 1987 жылдан бастап жарық көрді. 2021-2023 жылдар аралығында ол бірнеше ғасырлық тарихы бар альпинистік құралдар мен техникалардың екі томдық тарихын аяқтады. Американдық Альпинисттік клубтың хабарламасында былай делінген: "Джон Миддендорфтың «Механикалық артықшылық: қиын тік беткейлерге арналған құралдар» кітабы – альпинизм мен тау шаруашылығына арналған ерте құралдардың құрастырылған, зерттелген және суреттермен толыққан тарихы. Миддендорфтың жұмысынан бір үлгі AAJ 2022 журналында жарияланды, онда ол 20 ғасырдың басындағы итальяндық альпинист Тито Пьяцтың өте қызықты өмірбаянын жазды – ол ашқан қызықты материалдардың аз ғана бөлігі. «Механикалық артықшылық» екі томдық кітабы қағаз және электрондық форматта қолжетімді." (2023 жылғы қараша, https://americanalpineclub.org/news/2023/11/27/the-line-november-2023)