Кіріспе

Ескі колледж – Шотландиядағы Эдинбург университетінің 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында салынған ғимараты. Ол Оңтүстік көпірінде орналасқан және қазіргі уақытта университет әкімшілігінің бір бөлігі, Эдинбург университетінің құқық мектебі және Талбот Райс галереясы орналасқан. Бұрын "Жаңа колледж" деп аталған, ол Роберт Адаммен бұрынғы Кирк о'Филд орнында болған бірнеше ескі ғимараттардың орнына салынбақ болған. Бірақ, көптеген кешігулерден кейін, ғимарат Уильям Генри Плейфейрдің өзгертілген жобасы бойынша аяқталды, тек күмбез кейіннен қосылды. Бұл А санатындағы тізімдегі ескерткіш.

Тарих

Эдинбург қалалық кеңесінің колледж салуға жасаған тырабы 1582 жылы Шотландия королі Джеймс VI-ге «Tounis College» деп аталған корольдік жарлық беруге әкелді. 1617 жылы сапар барысында ол оны «Король Джеймс колледжі» деп атауын тіледі, бұл оның ресми атауы болды, бірақ ескі атау қалалық колледж үшін де қолданылып жүрді, оны Академия және кейде университет деп те атады. Колледж бұрынғы Кёрк о’Филд колледждік шіркеуінің жерінде орналасқан, оңтүстігінде Флодден қабырғасымен, солтүстігінде Ямайка көшесімен шектелген, Коугейт беткейіне ортасынан жартылай төмен орналасқан. Батыс жағында Ат Уинд Поттерроу портына дейін созылды. Шіркеу сол жерден шығысқа қарай кеңейген. Оның орны негізгі төртбұрыш, Жоғары колледжді құрады, ал оның солтүстігінде екі кіші төртбұрыш орналасқан. Ескі кітапхана негізгі ғимараттардың шығыс шетін құрады, одан Колледж бақтары шығысқа қарай Blackfriars орналасқан жердегі Корольдік ауруханаға дейін созылды. 1763 жылы университет халықаралық деңгейде танымал болды, бірақ ғимараттар жеткіліксіз және ішінара қираған күйде еді. Университет директоры Уильям Робертсон 1768 жылғы памфлетте жаңа оқу бөлмелері мен үйлер салу үшін қаржы жинауға шақырды. Оңтүстік көпір Колледж бақтары арқылы салынды, 1784 жылдың желтоқсанындағы Эндрю Далзеллдің хатында «Қазір Колледж мен аурухананың арасында Коугейт арқылы көпір салу туралы шешім қабылданды. Колледждің артқы жағы көрінген кезде, адамдар жаңа колледж салуға ынталанады деп ойладым» делінген. Осыдан кейін Джеймс Грегори Дундасқа хат жазды, ол қаржы жинауда сәтті болды. 1785 жылғы 21 сәуірде Оңтүстік көпір туралы заң Ұлыбритания парламентінің Палаталар палатасында қабылданды. 1789 жылы Роберт Адам дайындаған жоспар бойынша Эдинбургтегі жаңа университет ғимаратын салу үшін салықтар көтерілді. Адамның жоспары бойынша ғимараттың негізгі кіреберісі Оңтүстік көпірден «Бірінші алаңға» апаратын, профессорлардың жатақханасына кіруге мүмкіндік беретін, содан кейін үлкен алаңқай, оның айналасында негізгі академиялық залдар мен дәріс залдары орналасатын. Солтүстік шекарадағы ескі ғимараттар бұзылды. 1760 жылы анатомия профессоры Александр Монро (екінші) үшін кітапхананың шығысына салынған «дисекция театры» көпір салу үшін бұзылды. 1790 жылдың 31 наурызында Монро ғимараттың солтүстік-батыс бұрышында жаңа Анатомиялық театрының іргетасын салды, ол 1792 жылдың қазан айында пайдалануға берілді. Сол кезде солтүстік жағындағы бірнеше бөлмелер пайдаланылып жатты, бірақ шатырлары толық емес еді. Роберт Адамның қайтысы және Наполеон соғыстарының басталуынан кейін жұмыс баяулады. Оңтүстік көпірдің кіреберісіндегі портиктің римдік дориялық бағаналары орнатылды, бірақ қаражат таусылды, ал 1793 жылы барлық жұмыстар тоқтатылды. 1815 жылы қосымша қаражат жиналып, жұмыс қайта басталды. Жобаларды тоғыз сәулетші ұсынды, олар жобалау жұмыстарын жалғастыру бойынша ұсыныстарын көрсетті, нәтижесінде Уильям Генри Плейфэр 1817 жылы сәулетші болып тағайындалды. Плейфэрдің жоспары Адамның жоспарына жақын болды, бірақ екі алаңды бір үлкен төртбұрышқа біріктірді. 1827 жылы ғимарат кітапхананы жабдықтауды және Адам ұсынған ғимараттың шығыс жағындағы күмбезді салуды қоспағанда, іс жүзінде аяқталды. Бұл шығындарды үнемдеу үшін алынып тасталды, ал жұмыс төрт жылдан кейін аяқталды. Күмбез 1887 жылы сэр Роберт Роуанд Андерсонның жобасына сәйкес қосылды және Горджидегі өнеркәсіпші және саясаткер Роберт Кокстің қайырмалығымен қаржыландырылды. Бір кезде «Жаңа колледж» деп аталған университет ғимараты кейіннен «Колледж» деп аталды. Теология профессоры Томас Чалмерс 1843 жылғы бөлініс кезінде отставкаға кетті, ал қараша айында Жаңа колледжге айналған Еркін шіркеу колледжінің ашылуында тұсаукесер сөз сөйледі. XX ғасырдың басында Оңтүстік көпірдегі университет ғимараты Ескі колледж деп аталды. Төртбұрыштың батыс жағындағы үлкен қола соғыс ескерткіші 1922 жылы сэр Роберт Лоример жобалап, келесі жылы Пилкингтон Джексон мүсін жасады. Төртбұрыш колледж алғаш құрылған кезде толық аяқталған жоқ. Алайда, Симпсон мен Браун архитекторларының ұсынысына сүйене отырып, төртбұрышта қазір орталық шөптесін алаңы бар, ол бал түстес таспен қапталған төселген терассамен қоршалған. Жаңа төртбұрыш бітіру салтанаты мен фестиваль шараларын өткізуге қосымша, Талбот Райс галереясына кіруге ыңғайлы жағдай жасайды.