Кіріспе

Хаббл арқылы транзициялық кометаларды іздеу (Transition Comets—UV Search for OH Emissions in Asteroids) – NASA мақұлдаған алты зерттеудің бірі болды. Хаббл ғарыш телескобының (HST) жобасының алғашқы жылдарында NASA және Конгресс әуесқой астрономдардың HST зерттеулеріне қатысуына мүмкіндік жасауға қызығушылық танытты. Ғарыш телескопы ғылыми институтының (STScI) директоры Риккардо Джаккони өзінің "директордың қосымша уақыты" бөлігін әуесқой бақылау бағдарламаларына бөлуді шешті. 1985 жылдың желтоқсан айында жеті ұлттық әуесқой астрономия ұйымының басшылары Балтимордағы STScI-де әуесқой астрономдардың HST жобасына қатысуын талқылау үшін кездесті:

Джанет Маттей, Америка өзгермелі жұлдыздарды бақылаушылар қауымдастығы (AAVSO)
Джон Вестфолл, Ай және планеталар бақылаушылар қауымдастығы (ALPO)
Джордж Эллис, Астрономиялық лига
Джесси Эйхенлаб, Тәуелсіз ғарыш зерттеу тобы
Джеральд Перша, Халықаралық әуесқой профотоэлектрлік фотометрия (IAPPP)
Дэвид Данхэм, Халықаралық оккультацияны уақыт бойынша анықтау қауымдастығы (IOTA)
Стивен Эдберг, Батыс әуесқой астрономдары

Команда Хаббл ғарыш телескобын бес астероидтан OH эмиссиясын спектроскопиялық түрде іздеу үшін пайдаланды. OH эмиссиясы астероидтердің бұрын кометалар болғанын көрсетеді. 944 Идальго және 2201 Ольято кометаларға ұқсас эллипстік орбиталармен қозғалады. 182 Эльза, 224 Океана және 899 Жокасте негізгі белдеудегі астероидтер болып табылады. Соңғы үш астероидтың құйрықтары байқалған (Кресак, 1977). Спектроскопиялық зерттеумен бірге, 22 елдегі 80 әуесқой астроном жердегі визуалды бақылаулар жүргізді.

Әуесқой бақылаушылар тобы

Соңғы командада 70-тен астам негізгі бақылаушы болды. Бақылаушылар АҚШ-тың 24 штатында және 22 әртүрлі елде орналасқан.

Зерттеу және зерттеу

Ғалымдар кейбір астероидтардың бұрын комета болған болуы мүмкін деп күдіктенеді. Комета Күнді айналып өтетін әрбір ретте массасының бір бөлігін жоғалтады. Көрсеткендей, кейбіреулері әлдебір уақытта барлық ұшқыш заттарын қолданып бітіріп, немесе Күнді көп рет айналып өткеннен кейін оларды шаң қабатымен жауып тастаған болуы мүмкін. Мұндай объект астероидқа ұқсас көрініс алған жатады. 944 Идальго астероиды кометаға ұқсас орбитада жүретін объекті ретінде жиі талқыланады. Шындығында, Крэсак (1977) оны «өшіп қалған комета ядросы» деп атаған. Сонымен қатар, кометалар көбінесе Юпитерге жақын келеді, ал астероидтар олай етпейді. Идальго Юпитерге 3 кометамен салыстырылатын қашықтықта жақындайды: Энке кометасы, Арен-Риго кометасы және Ноймин I кометасы. Олардың барлығы жойылғанға дейін кометалардан күтілетін әрекеттің төмен деңгейін көрсетеді. "Пионер-Венера" орбиталық станциясы 2201 Ольятомен байланысты магнит өрісінің бұзылуын анықтады. Бұл белсенді кометадағыдан шамамен 10−4 есе аз мөлшерде H газының шығуынан туындауы мүмкін. Ольятоның кометаға ұқсас болуы оның ерекше УФ-сәулеленуімен расталады. Бұл айналасындағы ұсақ бөлшектердің бұлтынан таралатын Rayleigh шашырауы ретінде түсіндіріледі. 1923 жылғы 13 желтоқсанда астроном Жозеп Комас Сола 224 Океана астероидінде команы байқады. Астероидтің суреті 30 доғалық секундқа созылған әлсіз галломен түсірілді. Астероидтің шамасы 11,6 деп анықталды, ал оның гелиоцентрлік қашықтығы 167 миллион миль болғандықтан, команың диаметрі шамамен 24 000 мильді құрады. Астероидтердегі ұшқыш заттардың болуы болашақта астероид белдеуіндегі кеншілер үшін маңызды болар еді. Ұшқыш заттар миссиялар үшін су, отын және оттегімен қамтамасыз етуге мүмкіндік берер еді. 1993 жылғы зерттеуде, астроном-әуесқойлар мен "Хаббл" ғарыш телескопының қатысуымен, 944 Идальго және 2201 Ольято астероидтары "Хаббл" ғарыш телескопының әлсіз нысандар спектрографы арқылы 3085 А толқын ұзындығында OH эмиссиясын зерттеуге алынды. Бұл екі астероид олардың орбиталарының сипаттамасы, метеорлық ағындармен байланысы және басқа да ерекшеліктеріне байланысты таңдалды (толық талқылау үшін Weissman және басқаларға қараңыз, 1989). Гүлбарт детектор G270H спектральдық элементімен жинақтау режимінде қолданылды. Бұл элемент 2325-3225 А толқын ұзындығын қамтиды. Апертура 1 доғалық секундты құрады. 182 Эльза, 224 Океана және 899 Йокасте астероидтары да әлсіз нысандар спектрографымен және G270H бірдей спектральдық элементімен байқалды. Команда жетекшілері жердегі көрермендерге осы нысандарды көрінетін спектрде бақылауға дайын әуесқой астрономдарды іздеу үшін астрономиялық басылымдарда жарнамалар берді, ал "Хаббл" телескопы УФ сәулеленуде зерттеулер жүргізіп жатқанда. Жердегі бақылаушылардан шаңдық команың болуын тексеру сұралды.

Нәтижелер

944 Идальго мен 2201 Олжатоның спектрлері негізінен күн спектрімен бірдей. ОН шығарылымы немесе басқа да эмиссиялық сызықтар байқалған жоқ. Бұл екі нысанды жерден бақылау 2201 Олжатоның пайда болуы мүмкін деп есептелген аймақтың бірнеше CCD суреттерімен шектелді. 944 Идальго мен 2201 Олжато екеуі де 19 шамаға жуық болды. Бұл оларды көптеген әуесқой телескоптардың мүмкіндігінен тыс қалдырды. Қалған үш астероидтің ешқайсысы әлсіз активті кометалық ядродан күтілетін кометалық эмиссияның белгілерін көрсетпеді. Бұл таңқаларлық емес, себебі нысаналар тұрақты негізгі белдеу орбиталарында орналасқан. 182 Эльза, 224 Океана және 899 Джокасте астероидтары визуалды, фотографиялық, VHS және CCD жабдықтарымен жерден бақыланды. 224 Океана HST бақылаулары кезінде 12 шамада болды. 182 Эльза да 12 шамада, ал 899 Джокасте 15 шамада көрінді. Барлық визуалды бақылаулар нүктелі кескіндерді көрсетті, шаңдық команың белгісі жоқ. Фотографиялық суреттер де осылай нәтиже берді. Көптеген бақылаушылар әлсіз шамаларға жету үшін CCD суреттерін жинақтауға мүкіндік алды. Осы әдіс арқылы екі бақылаушы 899 Джокасте астероидінде қысқа құйрық болуы мүмкін деген белгілерді хабарлады. Бұл шамамен 17 шамада байқалды. Бастапқы суреттегі жақын жұлдыздарды зерттеулер бұл бағыттау кезіндегі шағын ауытқудың нәтижесі болуы мүмкін екенін көрсетті. Үш астероидтің ешқайсысының айналасында команың басқа да белгілері табылмады. 944 Идальго мен 2201 Олжатоның бақылаулары Хаббл ғарыш телескобының жөндеу миссиясынан бұрын жүргізілуі тиіс болды. Нәтижесінде, екі астероид OH-ны анықтау үшін ыңғайлы жағдайда болған жоқ. Идальго Күннен 5 астрономиялық бірлік қашықтықта суреттелді және алыстап бара жатты. Бұл SL 9-дың Юпитерге соқтығысқанға дейінгі шамамен қашықтығына тең. Хаббл ғарыш телескобы да сол әлсіз нысан спектрографы мен G270H спектралдық элементін қолданып, SL 9-дан OH-ның белгісін таба алмады. 2201 Олжато байқалған кезде афелийге жақын болды. Астероид белдеуінің қашықтығынан, 19 шамадағы астероидтың деректеріндегі кез келген OH белгісі шуға жасырынуы мүмкін. Идеалды жағдайда, екі нысан да перигелийден өткеннен кейін көп ұзамай зерттелуі керек еді. Негізгі белдеудегі 224 Океана, 182 Эльза және 899 Джокасте астероидтары оппозицияға жақын бақыланды, бірақ OH эмиссиясының белгісі байқалмады. Соңғы екеуі Хаббл ғарыш телескобының бағыттау мәселелері болған кезде байқалды және бір күн панелінің жоғалғандығына байланысты Күнге ерекше бағдар беруге мәжбүр болды. Бұрынғы кома туралы хабарламалар соқтығыстардың нәтижесі болуы мүмкін.