Кіріспе

Құс түрлері

Қар көбелегі (Lerwa lerwa) – фазан тұқымдасына жататын аңшы құс. Ол Пакистан, Қытай, Үндістан және Непалдың жоғары биіктіктегі Гималай аймақтарында кеңінен таралған. Бұл түр өз туысындағы жалғыз өкіл және Phasianinae кіші тұқымдасының "тік тұру кладының" ең төменгі деңгейдегі мүшесі деп есептеледі. Бұл түр альпілік шабындықтарда және ағаштардан жоғары, ашық беткейлерде кездеседі, бірақ Гималай қар құсы сияқты жалаңаш тасты жерлерде емес, сондай-ақ ол құстан да сақ болмайды. Аталықтары мен аналықтарының түсі бір-біріне ұқсас, бірақ аталықтарының табан сүйегінде өскір бар.

Сипаттама

Бұл бөдене жоны сұр, төменгі жағы каштановый түсті, ашық қызыл мүсігі мен аяқтары бар. Жоғарғы жағы қара және ақ түсті жіңішке жолақтармен өрнектелген. Ұшқанда, қоңыр негізгі және екінші қанаттарының тар ақ жиекті үлгісі оларды Тибет қар құсынан едәуір үлкенге ұқсатады. 14 қауырсыннан тұратын құйрығы қара және ақ жолақты. Түсі әртүрлі, кейбір құстардың басы дерлік қара болады. Оның ұзындығы 38–40 см. Аналықтарының салмағы 450–580 г, ал еркектердің салмағы 550–700 г. Екі жыныс та қауырсынымен ұқсас, аналықтарында таяқ сүйегінде шпоралары жоқ, ал еркектерде доғал шпора және кейде екінші, дамымай жатқан шпора болады. Жұмсақ қауырсынды балапандары қанды фазан балапандарына ұқсайды. Ходжсон бастапқыда оны Perdix lerwa деп атап, Perdix туысына жатқызған. Ричард Майнерцхаген Сичуаньдан L. l. major деген қосымша түрін сипаттаған, ал Штегман 1938 жылы Оңтүстік Кансудан L. l. callipygia туралы айтқан, бірақ бұл түрлер көбінесе мойындалмайды. Түрдің осы монотиптік туыстастықта сақталуының себебі – таяқ сүйегіндегі қауырсындар және қауырсындарында айқын жыныстық ерекшеліктердің болмауы.

Тарату және мәртебесі

Қар құсқұйрығы Гималайда, Пакистаннан Аруначал Прадешке дейін, көбінесе 3000-5000 метр (сирек 2000 метрден төмен) биіктікте кездеседі. Ол ағаштар жоғары орналасқан жерлерде табылса да, қар құстарына тән бос және тасты жерлерде емес. Ауғанстанда кездесетіні айтылғанмен, оны растайтын дерек жоқ. Бұл түрдің кең аумақта таралуына байланысты, оны қорғауға қатысты алаңдаушылық деңгейі төмен деп есептеледі. Ол қар құсына қарағанда жақындау келеді, сондықтан аңшылардың ықпалына ұшырайды және кейбір аймақтарда саны азайған. Көбінесе альпілік жайылымдарда, ашық шөпті төбелерде, шөп, лишай, мүк, папоротник және рододендрон өседі. Қардың кішкентай жамылғылары арасында кездеседі, бірақ қар құстарына тән тасты немесе жалаңаш жерлерде емес. Дегенмен, бұл құстардың таралуы өте шектеулі.

Мінез-құлық және экология

Қар құсқұйрығы шағын топтарда кездеседі, әдетте 6-8 құстан тұрады, бірақ көбеймейтін маусымда 30-ға дейін жетеді. Қорқытылғанда, олар әдетте жоғары көтеріліп, содан кейін шулы қанат соққыларымен тарап кетеді. Ұшуы жылдам және сергекті. Олар ортаңғы уақытта жартастарда күнге күйінеді. Көбейту маусымы мамырдан шілдеге дейін созылады. Аталықтары моногамды болады деп есептеледі. Ұясы – жартастың беткейіндегі, кейбір қорғаныш жартас астындағы ойық, оны өздері жасаған немесе бұрыннан бар, және әдетте өсімдіктермен жасырылған. Бұл түрдің эктопаразиті ретінде сипатталған Chelopistes lervicola-дан басқа, Argas himalayensis деп аталатын аргасид кенесі де кездеседі.