Кіріспе

Джон Черч (1780 – шамамен 1835) – Вере көшесіндегі гомосексуалистік дауға қатысқандығымен танымал тәуелсіз пастор. Кейбір деректер бойынша, ол Англиядағы ашық түрде «гей» деп мойындалған тұңғыш христиан дін қызметкері болуы мүмкін. Осы оқиғаға қатысты замандас әңгімелерінің нақтылығы дәлелденбеген, алайда жанама мәліметтер оның «мені жаңылысқа бастаған аса күшті құштарлықтары» гомосексуализммен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Ерте өмір

Киелі Джон шіркеуінің Клеркенвеллде (содан аты шыққан) немесе Холборндағы Киелі Эндрю шіркеуінің сатыларында, жартылай ғана жүре алатын шала жас кезінде табылған. Оның ата-анасы белгісіз. Ол Табылған балалар ауруханасына жіберілді және алғашқы алты жылын Кенттегі Тонбриджге жақын Хадлоудағы бір әйелдің қамқорлығында өткізді, содан кейін ауруханаға қайтып оралды. Ол он жасқа дейін ауруханада қалып, қарапайым білім алды, оның ішінде оқуды білді, бірақ жазуды үйренбеді. 10 жасында Грейт Портленд көшесіндегі оюшы және алтын қаптаушыға шәкірттікке берілді. Бірақ ұстазымен туысқандыққа байланысты сегіз жылдан кейін шәкірттігі тоқтатылды. Ол осы уақытта кедейлікке шағымданса да, өзін-өзі оқытып, кішкентай жеке кітапхана жинады.

Алғашқы уағыздау

Кейін ол жұмыстан жұмысқа ауысып, 1801 жылдың 22 наурызында Страндтағы (Шведенборг) Жаңа шіркеуінде Гэмпширдегі Эллиот мырзаның қызына үйленді. Ол шәкірттік кезінде англикандық қызметтерге үнемі қатысқанын айтса да, алғашқы жұмыс берушісі оны Шведенборг ілімімен таныстырған болуы мүмкін. Евангелистік диссидент ретінде ашық танылған ол 1801 жылдан бастап Itinerant Society жиналыстарына қатысты, бірнеше жылдан кейін көпшілік алдында уағыздауды және жексенбілік мектеп ұйымдастыруды бастады. 1807 жылы ол Графтон-стрит қауымында, дін қызметкері Ричард Бернхэмнің басшылығымен крещение рәсімінен өтті. Ол уағыздаушы ретінде сыналып, бекітілді және Уильям Хантингтонның жоғары кальвинистік көзқарастарына риза болды, бірақ сыншылары айтқандай, бұл оның Хантингтонның «практикалық антиномиандығын» қолдануына немесе қабылданған христиандық моральды жеңілтексіз бұзуына әкелгені белгісіз. Шіркеу дереу Банберидегі тәуелсіз шіркеуде тұрақты қызметке қабылданып, Оксфордширде 1807 жылдың 15 қыркүйегінде баптист және тәуелсіз дін қызметкерлерінің алдында орналастырылды, бірақ келесі жылы қауымдағы жас жігіттерге содомия жасады деген қаңқулар салдарынан бұл қызметі тоқтатылды. Ол Лондонға, Граб-стрит қауымына оралды, бірақ «ақылсыздық» еткенін мойындаса да, осы айыптауларды тергеуге келіспеді және Obelisk Chapel, St George's Fields шіркеуінің тұрақты дін қызметкері болар алдында көптеген басқа уақытша уағыздау кездесулеріне қатысты.

Вере көшесі

1813 жылы апталық «Weekly Dispatch» және басқа да кітапшалар мен жарияламаларда Шіркеутің Ақ Лебедьпен (Вер көшесіндегі, Клэр базарындағы, қазіргі тілмен айтқанда, танымал гомосексуалдық үй немесе «гей-бар») байланысты екендігі туралы қауесет тарады. Оның Ақ Лебедьтің капелланы болғаны және кейіннен кейбір заманауи тарихшылар бір жынысты некелер деп таныған ер адамдарға неке қию рәсімін өткізгені айтылды. Шіркеу Вер көшесімен байланысын жоққа шығарып, бұл дін қызметкерлерінің қарсыластары таратып жатқан жала жамыл екенін мәлімдеді және «Dispatch» басылымының одан әрі хабар таратуына қарсы заң шараларын қолданды. Оған қарсы содомия айыбымен қудалау әрекеттері сәтсіз аяқталды, ал оның ізбасарларының саны азаймады. Керісінше, 1814 жылы ол көптеген адамдарды қабылдауға арналған, кейін «Обелиск шатыры» деп аталған жаңа шіркеу құрды. Оның бірінші әйелі 4 бала туып қайтыс болды, ол көп ұзамай аты белгісіз әйелге қайта үйленді (бірақ ол Хаммерсмиттегі қыздар семинариясының иесі болған деген болжам бар).

Түрмеге қамау

1816 жылы Чёрч өзінің шіркеуінің еденінде көптеген сарышаяндарды көріп, екеуінен басқасын өлтіре алатынын айтады, «олар ******* отырған және тағы бір орынға қашып кетті». Көп ұзамай, 26 қыркүйекте ол Кройдондағы Суррей сотында содомияға талпыну айыбымен сотталды. Оны айыптаушы – оның қауымдағы 19 жастағы тәлімгер шебер саңғұры Адам Форман болды. Форман Чёрчтің бір түні бөлмесіне кіргенін, жыныстық мүшелеріне қолын тигізгенін және әйелінің даусын еске түсіргенін мәлімдеді, содан кейін ол қашып кеткенін айтты. Сот келесі жылдың 17 тамызына дейін жалғасты, нәтижесінде Чёрч кінәлі деп танылып, екі жылға бас бостандығынан айырылды. Үкім шығарылғаннан кейін, Обелиск шатырының сыртындағы үлкен және наразылық білдірген көпшілік Чёрчтің бейнесін өртеді. Ньюингтон және Хорсемонгер-Лейн түрмелерінде өткізген 730 күнінде, өзінің өмірбаянында айтқандай, ол жиі қатты қиындыққа тап болды, бірақ көптеген қонақтарды қабылдады, кітаптарға қол жеткізді, көптеген ізбасарларын (әсіресе әйелдерді) сақтап, төрт баласына күтім жасады. Босатылғаннан кейін ол дереу қызметін қайта бастады, тіпті босатылған күні кешке 1000-нан астам адамға уағыз айтты. Оның хаттары сақталған болса да, ол одан әрі дау тудырмады және 1826 жылдан кейін (оның соңғы жарияланған уағызының күні) оның жайлы ештеңе белгілі емес – ол ресми тізімдерден жоғалып кетті, ал қайтыс болған күні белгісіз.

Әдеби шығармалары

Бірнеше уағыз. Өмірбаян, онда ол өзін "Құдайдың құдіретімен келген бала" деп көрсеткен, соңғы заманның Мұсасы, өмірі Құдай тағайындаған сынақтар мен жеңістерге толы.