Кіріспе

Британдық баптист пасторы Роберт Холл (2 мамыр 1764 – 21 ақпан 1831) – ағылшын баптист шлюзгері.

Өмір

Ол Лейстердің жанындағы Арнесбиде дүниеге келді, оның әкесі Роберт Холл баптист қауымының пасторы болды. Роберт он төрт баланың ең кішісі еді. Әлі сол мектепте оның кітаптарға құштарлығы көп уақытын алды, ал жазда мектептен кейін шіркеу ауласына кітаппен барып, түнге дейін оқыды, қалта сөздігінің көмегімен қиын сөздердің мағынасын анықтады. Алтыдан он бір жасқа дейін ол Арнесбиден төрт шақырым қашықтықтағы Вигстон ауылындағы мистер Симмонстың мектебінде оқыды. Ол жерде ол метафизикаға қатты қызығушылық танытты; тоғыз жасқа толғанға дейін Джонатан Эдвардстың "Еркі туралы трактат" және Батлердің "Үлгісі" атты еңбектерін оқып, қайта-қайта оқыды. Осылай тынымсыз оқығаны оның денсаулығына кері әсер еткен сияқты. Мистер Симмонстың мектебінен кеткеннен кейін оның сыртқы түрі соншалықты әлсіз болды, бұл фтизис болуынан қорқыныш тудырды. Ол Кеттерингке жақын жердегі бір джентльменнің үйіне тұруға жіберілді, ол кейіннен Холлдың өзі "үлкен қателік" деп атаған нәрсемен, он бір жастағы баланы дұға жиналыстарында сөйлеуге көндірді. Оның денсаулығы жақсарып келе жатқандықтан, ол Джон Райленд басқаратын Нортгемптондағы мектепке жіберілді, онда ол бір жарым жыл оқыды және "латын және грек тілдерінде үлкен жетістіктерге жетті". Мектепті бітіргеннен кейін ол біраз уақыт әкесінің жетекшілігімен діни білімді оқыды және 1778 жылдың қазан айында баптист миссионерлерін дайындау үшін Бристоль академиясына түсті. Мұнда оның бұрынғы сенімділігі оны тастап кеткендей болды; академияның ережелеріне сәйкес, Broadmead шіркеуінің сакрариясында сөйлеу кезегі келгенде, ол екі рет сүрегі қатып, аяқтауға мүмкіндік таппады. 1780 жылдың 13 тамызында ол миссионерлік қызметке бекітілді, бірақ академияда оқуын жалғастырды; және 1781 жылы ол ұстаған стипендияның талаптарына сәйкес, Абердин университетінің Король колледжіне түсті, онда 1785 жылдың наурыз айында өнер магистрі дәрежесін алды. Ол классика, философия және математика салаларында ерекше көзге түскен кез келген сабақта бәсекелес болған жоқ. Ол сол жерде Джеймс Маккинтошпен танысты, ол одан бір жас кіші болса да, студент ретінде бір жас үлкен болды. Олар Абердинде болған кезде екеуі ажырамас болып, ең жақсы грек авторларын, әсіресе Платонды бірге оқыды және теңіз жағалауында және Дон өзенінің жағасында серуендегенде немесе таңертеңге дейін бөлмелерінде философия мен діннің ең күрделі мәселелерін талқылады. Абердиндегі соңғы екі семестрі арасында Холл Бристольдегі Бродмид шіркеуінде доктор Эванстың көмекшісі болды, ал университетті бітіргеннен кейін үш айдан кейін ол Бристоль академиясында классикалық оқытушы болып тағайындалды, ол бес жылдан астам уақыт қызмет етті. Тіпті осы кезеңде оның ерекше шешендігі өзіне тиесілі ағымның шегінен тыс қызығушылықты қоздырды, ал ол уағыз айтқанда шіркеу әдетте шамадан тыс көп болды, аудиторияға көптеген зиялы адамдар кірді. Оның православиесіне қатысты күдіктердің нәтижесінде ол Сент-Эндрюс-стрит баптист шіркеуінің Кембридждегі қауымын сынап көруге шақыруды қабылдады, ол 1791 жылдың шілдесінде пастор болды. Ол қауымға жазған хатының мазмұнынан, Мәсіхтің құдайлық болғанына нық сенген, бірақ сол кезде кальвинизмнің негізгі қағидаларынан бас тартқан, сондай-ақ, "адамның ойлау қабілеті мен қабілеттері материяның белгілі бір ұйымының нәтижесі деп санайтын, ал өлгеннен кейін ол қайта тірілгенге дейін санадан тыс қалатын" материалист болған. Он бес жыл бойы қызмет еткен Кембридждегі қызметі кезінде оның ораториясы ең жарқын және ең күшті болды. Ол 1804 жылдың қарашасында психикалық ауытқудан зардап шеге бастады. Ол жазылып, 1805 жылдың сәуірінде өз міндеттерін қайтадан атқара алды, бірақ қайталану 1806 жылдың наурыз айында пасторальдық қызметінен кетуіне мәжбүр етті. Кембриджден шыққан соң ол Лестерширдегі туыстарына барып, содан кейін біршама уақыт Эндербиде тұрып, кейде көрші ауылдарда уағыздайтын. Соңғы уақытта ол Харви-Лейндегі (Лестер) шағын қауымда қызмет етті, ал 1806 жылдың соңында олардың пасторы болуға шақыруды қабылдады. 1807 жылдың күзінде ол Эндербиден Лестерге көшіп келді, ал 1808 жылы ол бауырлас дін қызметкерінің қызметшісіне үйленді. Ол ұсынған еді, шамамен сәттік танысу, деп мәлімделеді өте күрт және ерекше жағдайларда, ол, көрінеді, сәтті неке болды. Доктор Райленд қайтыс болғаннан кейін Холлді Бристольдегі Бродмид шіркеуінің пасторатына қайтаруға шақырды. Лестердегі қауымның тыныштығы бірнеше жағдайлардағы тәртіпке қатысты даумен біршама бұзылғандықтан, ол шақыруды қабылдауға шешім қабылдады және 1826 жылдың сәуір айында сол жерге көшті. Ол бүйрек тастарынан қатты зардап шекті, және денсаулығы нашарлап, азаптады. Бірте-бірте дұрыс жаттығулар жасау мүмкін болмауы жүрек ауруына әкелді, нәтижесінде ол қайтыс болды. Ол жақсы уағыз айтушы, жазбаша жұмыстарында біршама қиын, риторикалық стильде болған, бірақ айтылған уағыздарында күшті болды деп еске алынады.

Шығармалары

Холлдың алғашқы жарық көрген шығармалары саяси себептермен туған. 1791 жылы ол «Христиандық, Азаттыққа деген сүйіспеншілікпен үйлесімді» деген шығарма жазды, ол Джон Клейтонның шабуылдарына қарсы диссенттердің саяси әрекеттерін қорғады және француз революциясындағы ескі идеялар мен институттардың құлауынан туындайтын саяси және әлеуметтік жақсартуларға деген үмітін білдірді. 1793 жылы ол «Баспасөз бостандығы үшін ақталу» атты ұзақ кітапшасында саяси көзқарастарын жариялады. Ол кітапшаға қанағаттанбағандықтан, үшінші басылымнан кейін оны жариялауға рұқсат бермеді. 1821 жылғы жаңа басылымда ол епископ Сэмюэл Хорслиге жасаған шабуылды алып тастады және оның саяси пікірлері едәуір өзгермегенін мәлімдеді. Кембриджде болған кезде ол тағы үш уағыз жариялады: «Заманауи сенімсіздік туралы» (1801), «Соғыс туралы ойлар» (1802) (Амиен келісімін тойлау үшін 1 маусымда Кембриджде оқылған уағыз) және «Қазіргі дағдарысқа лайықты сезімдер» (1803). Холлдың Лестердегі жазбаларына жеке таралым үшін басылған түрлі трактаттар кірді; «Eclectic Review» журналына бірнеше мақалалары, оның ішінде Фостердің эсселері және «Жаңашылдықсыз ынта» туралы мақалалары; бірнеше уағыздар, соның ішінде «Төменгі топтарға білімнің артықшылықтары туралы» (1810), «Принцесса Шарлоттаның қазасы туралы» (1817) және «Доктор Райлендтің қазасы туралы» (1825); сондай-ақ, «Қауымдастық шарттары» атты кітапшасы, онда ол христиандықтың «негізгі» принциптерін мойындағандармен өзара қарым-қатынасты қолдады. 1819 жылы ол бұрын басылған уағыздарының бір томдық жинағын жариялады.