Кіріспе

Голоцен археологиялық үлгісі

Сан-Диего кешені – Оңтүстік Калифорнияның және Оңтүстік-Батыс Америка Құрама Штаттары мен Солтүстік-Батыс Мексиканың іргелес аймақтарының ерте Голоцен дәуірінде өмір сүрген тұрғындарынан қалған археологиялық үлгі. Радиокөміртектік талдау 10 200 жыл бұрынғы (Б.з.д.) мерзімді қарастырады.

Археология

Кешенді алғаш рет 1919 жылы Малкольм Дж. Роджерс Калифорния штатының Сан-Диего округіндегі Эскондидо қаласындағы SDI W 240 учаскесінде анықтады. Ол бұл кешеннің ежелгі өндірушілеріне "Скрапер жасаушылар" деген палео-индей атауын берді, себебі олардың қоныстарында бір жақты қабыршақталған тас құралдары жиі кездеседі. Алғашқы зерттеу жұмысында Роджерс (1929) Скрапер жасаушылардың бұл аймақтың екінші тұрғындары болғанын, ал олардан бұрын Ла-Холла кешені деп белгіленген Шелл Мидден мәдениетінің адамдары қоныстанғанын болжады, олардың қалдықтары жағалауға жақын жерде табылған. Алайда, 1938 жылы Ранчо Санта-Федегі C. W. Harris Site (CA SDI 149) қазбалары көрсетті, Сан-Диегито компоненті стратиграфиялық қабаттардың ең төменгі жағында орналасқан, ал оның үстінде Ла-Холла компоненті жатыр. Харис учаскесіндегі келесі қазбалар Роджерстің негізгі қорытындыларын растады және радиокөміртектік талдаулар нәтижесінде учаскенің кем дегенде 10 200 жыл бұрын (б.з.д. 8200 жыл) пайда болғаны анықталды. Сан-Диегито кешеніне тән ерекшеліктерге, көптеген скраперлерден басқа, ірі, соққымен жасалған екі жақты құралдар; жарты ай пішіндес тастар; Мохаве көлі немесе Silver Lake стиліндегі жебе ұштары; ұңғылау құралдарының (елеуіштер мен тас үймелердің) сирек кездесуі немесе толық болмауы; сондай-ақ кішкентай жебе ұштары мен керамиканың жоқтығы жатады.

Түсіндірме

Роджерс Сан-Диего кешенінің үш ерекше хронологиялық кезеңін анықтады, бұл негізінен литикалық технологиядағы өзгерістерге, қазба алаптарының орналасуына және қазба алаптарының түрлеріне байланысты болды. Оның осы кезеңдерге қатысты терминологияны өзгертуі (соның ішінде "Мальпаис" пен "Сан-Диегито I" теңестірілуі) археологиялық әдебиетте шатасу тудырды. Көптеген зерттеушілер қазір бұл жіктемелерді қолданбайды. Сан-Диего кешенінің интерпретациялары әртүрлі болды. Кейбіреулер оның жасаушыларын ірі жануарларды аулаушылар деп қарастырды, мүмкін Плейстоцен дәуірінің соңындағы Кловис мәдениетінен кейін, ал басқалары оларды жалпылама жинаушылар ретінде қарастырды. Роджерс Сан-Диего кешенін хронологиялық және этникалық тұрғыдан ерекше халықтың өнімі деп қараса, кейбір келесі зерттеушілер Ла-Холла кешенімен байланыстылығын көрсетті. Ең радикальды интерпретация бойынша, Сан-Диего кешені хронологиялық немесе этникалық тұрғыдан ерекшеленбеген, бірақ Ла-Холла кешенін жасаған халықтың лит кеніштерімен немесе тас құралдарын өндірумен байланысты белгілі бір қызметін білдіреді. Роджерс (1966) Сан-Диегито атауын Солтүстік Американың батыс бөлігінің кең аймағына таратып, төрт негізгі аймақты анықтады: Орталық аспект, оңтүстік-шығыс Калифорнияда, Неваданың батысында және Баха-Калифорнияның солтүстік-шығысында; Оңтүстік-Батыс аспект, оңтүстік-батыс Калифорнияда және Баха-Калифорнияның көп бөлігінде; Оңтүстік-Шығыс аспект, Оңтүстік Аризонаның Юма шөлінде және Солтүстік Сонораның Соноран шөлінде; және Батыс аспект, Солтүстік-Шығыс Калифорнияның Жоғарғы Ұлы бассейнінде. Соңғысындағы ерте голоценге жататын қалдықтар көбінесе Борак көлі кешені мен Пост үлгісіне жатқызылады. Мохаве шөлінде және Төменгі Ұлы бассейніндегі мұндай қалдықтар қазір көбінесе Мохаве көлі кешені деп аталады. Сан-Диего кешенінің номенклатурасы әлі де Оңтүстік-Батыс Калифорнияда, Колорадо шөлінде, Баха-Калифорнияның солтүстігінде және Мексиканың солтүстігіндегі Сонорада қолданылуда.