Кіріспе

Кеудедегі қатерлі ісікті алып тастау

Радикалды мастэктомия – бұл кеуде қатерлі ісігін емдеу үшін кеуде, оның астындағы кеуде бұлшық еттері (үлкен және кіші кеуде бұлшықтарының ішінде) және қолтық астындағы лимфа түйіндерін алып тастауға арналған хирургиялық процедура. Кеуде қатерлі ісігі әйелдер арасында ең көп кездесетін қатерлі ісік болып табылады. ХХ ғасырдың басында бұл ісік негізінен хирургиялық жолмен емделді, осы кезде мастэктомия жасалатын болды. Қазіргі кезде, сәулелік терапия мен кеудені сақтайтын мастэктомияның үйлесімі ең оңтайлы емдеу болып саналады.

Радикалды мастэктомия

Халстед пен Мейер радикалды мастэктомия арқылы алғаш рет сәтті нәтижелерге қол жеткізіп, сүт безі қатерлі ісігін хирургиялық емдеудің қазіргі заманғы дәуірін ашты. 1894 жылы Уильям Халстед 1889 және 1894 жылдар аралығында Джонс Хопкинс клиникасында жасалған 50 жағдай бойынша радикалды мастэктомия жұмысын жариялады. Вилли Мейер де 1894 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорк пациенттерімен жұмысының нәтижесінде радикалды мастэктомия туралы зерттеу жариялады. Сүт безі тінінің толық алып тасталуы алғаш "толық операция" деп, кейін "радикалды мастэктомия" деп атала бастады. Бұл операцияның негізінде сол кездегі медициналық сенім болды: сүт безі қатерлі ісігі алдымен жергілікті түрде таралып, жақын тіндерге еніп, содан кейін жасушалар "қоршалып" лимфа түйіндеріне таралады. Ісік жасушаларының қанмен таралуы кейінірек жүреді деп есептелді. Халстедтің өзі қатерлі ісіктің "ортадан сыртқа қарай спираль бойынша" таралатынына сенді, бұл пікір сол кездегі медициналық қауымдастықта бекітілді. Радикалды мастэктомияға сүт безінің барлық тінін, оның үстіндегі теріні, кеуде бұлшық еттерін және барлық қолтық лимфа түйіндерін алып тастау кіреді. Тері ауруға қатысқандықтан және көбінесе жараланғандықтан алынып тасталды. Кеуде бұлшық еттері кеуде қабырғасының зардап шегуіне байланысты ғана емес, сонымен қатар кеуде арқылы өтетін лимфа жолдарының алынып тасталу қажеттігіне байланысты алынып тасталды. Сол кезде қолтық аймақты толыққанды кесу үшін кеуде бұлшық етін алып тастау мүмкін емес деп есептелді. Дегенмен, Халстед пен Мейердің жұмысының арқасында сүт безі қатерлі ісігінің кейбір жағдайларын емдеуге мүмкіндік болды және ауру туралы білім кеңейе бастады. Стандартталған емдеу әдістері жасалды және ұзақ мерзімді бақылау зерттеулері жүргізілді. Көп ұзамай, аурудың асқын сатысындағы кейбір әйелдерге операция көмектеспейтіні анық болды. 1943 жылы Хагенсен мен Стоут 500-ден астам пациентті қарап, сүт безі қатерлі ісігінен радикалды мастэктомия жасаған пациенттердің тобын анықтады, олар радикалды мастэктомиямен емделе алмайтындықтан операцияға жарамдылық және жарамсыздық тұжырымдамаларын жасады. Операцияға жарамсыздықтың белгілері: терідегі жаралар, кеуде қабырғасына бітісу, серіктейтін түйіндер, теріде ісіну (апельсин қабығы сияқты), жоғары мойын лимфа түйіндерінің ұлғаюы, 2,5 см-ден үлкен қолтық лимфа түйіндері немесе біріккен, қозғалмайтын лимфа түйіндері.

Кеңейтілген радикалды мастэктомиялар

Халстед-Майер теориясына сәйкес, сүт безі қатерлі ісігінің таралуының басты жолы лимфа түйіндері арқылы болды. Сондықтан, лимфа түйіндерін көптеп алып тастауға бағытталған, кеңейтілген және зардапты операциялар жасау, емделу мүмкіндігін арттырады деп есептелді. 1920 жылдан бастап көптеген хирургтар Халстедтің бастапқы процедурасынан гөрі күштірек, инвазивті операциялар жасады. Сэмпсон Хэндли Халстедтің кеуде қабырғасы мен кеуде сүйегіне ішкі сүт безі түйіндерінің тізбегі арқылы қатерлі метастаздың таралуын байқағанын атап өтті және ондағы лимфа түйіндерін алып тастаумен қатар, алдыңғы қабырғааралық кеңістікке радий инелерін енгізетін "кеңейтілген" радикалды мастэктомияны қолданды. Оның ұлы Ричард С. Хэндли бұл зерттеуді жалғастырып, сүт безі ісігіндегі ішкі сүт безі түйіндерінің қатысуын зерттеді. Ол 150 сүт безі қатерлі ісігі бар науқастың 33%-ында операция кезінде ішкі сүт безі түйіндерінің зардаптанғанын анықтады. Кейін Sugarbaker және Urban сияқты хирургтар радикалды мастэктомияны ішкі сүт безі лимфа түйіндерін алып тастау арқылы кеңейтті. Ақырында, Даль Иверсен мен Тобиассен мастэктомия кезінде жоғары жақ сүйек асты лимфа түйіндерін алып тастау арқылы бұл "кеңейтілген" радикалды мастэктомияны одан әрі кеңейтті. Пруденте сияқты кейбір хирургтар тіпті жоғарғы қолды мастэктомия үлгісімен бірге ампутациялауға дейін барды, бұл салыстырмалы түрде кең таралған жергілікті ауруды емдеуге тырысу болды. Бұл үдемелі радикалды прогрессия "супер радикалды" мастэктомияға әкелді, ол сүт безінің барлық тінін, қолтық асты мазмұнын, кең жарық бұлшық етін, үлкен және кіші кеуде бұлшықтарын алып тастаудан және ішкі сүт безі лимфа түйіндерін кесуден тұрды. Ретроспективті талдаудан кейін кеңейтілген радикалды мастэктомиядан бас тартылды, себебі бұл кең және мүгедектік тудыратын операциялар стандартты радикалды мастэктомиядан артық емес екені анықталды.