Ана сүті сауу аппаратының тарихы мен қолданылуы

Кіріспе

Көкейкештен сүт саууға арналған механикалық құрылғы.

Емшек сорғышы – бала емізетін әйелдердің көкейкештерінен сүт сауу үшін қолданатын механикалық құрылғы. Олар қолмен немесе аяқпен қозғалатын, немесе электрмен жұмыс істейтін автоматты құрылғылар болуы мүмкін.

Тарих

1854 жылдың 20 маусымында АҚШ-тың патенттік кеңсесі О.Х. Недхэмге сүт сорғышы үшін 11 135 нөмірімен патент берді. Scientific American (1863) Л.О. Колбинді сүт сорғышының ойлап табушысы және патент иегері деп санайды. 1921-23 жылдары инженер және шахмат шебері Эдвард Ласкер нәресте сүт сору қозғалысын имитациялайтын механикалық сүт сорғысын жасады, және дәрігерлер оны қолмен жұмыс істейтін бұрынғы сүт сорғыштарынан айқын жақсарту деп санады, себебі олар сүтті толығымен шығара алмады. АҚШ-тың патенттік кеңсесі Ласкердің сүт сорғысына патент берді. 1956 жылы Эйнар Эгнелл өзінің "Әйел денесінде сүт алудың әртүрлі әдістері кезінде механикалық процестер туралы көзқарастар" атты маңызды еңбегін жариялады. Бұл мақалада сүттің сүт безінен алынуының техникалық жақтарына түсінік берілді. Осы зерттеулер нәтижесінде жасалған көптеген Egnell SMB сүт сорғыштары жарияланғанынан кейін 50 жылдан астам уақыттан бері қолданылып келеді. Филадельфиядағы (Пенсильвания штаты) шыны фабрикасының қазба жұмыстарында археологтар 19 ғасырдағы жарнамалардағы сүт сору құралдарымен сәйкес келетін сүт сору құбырын тапты.

Пайдалану себептері

Сүт сорғыларының қолданылуының көптеген себептері бар. Көптеген ата-аналар жұмысқа оралғаннан кейін де баласын емшек сүтімен тамақтандыруды жалғастыру үшін оларды пайдаланады. Олар жұмыста сүтін сорып алады, кейін оны күтуші баласына бөтелкеден береді. АҚШ-та ана сүтін пайдалану кеңінен таралған, себебі бұл елде төлген демалыс ақысы дамыған елдер арасында ең аз. Америкалық тарихшы Джилл Лепоре «лактация бөлмелері» мен сүт сорғыларының қажеттілігі аналардың тілектері мен балалардың қажеттіліктерінен емес, корпорациялардың ата-аналарды мүмкіндігінше тез жұмысқа қайтару тілегінен туындайды деп санайды. Сүт сорғысы сүт өндірісі аз немесе жақында босанған әйелдерде лактацияны ынталандыру үшін де қолданылуы мүмкін. Сүт сорғысы ата-аналар емшек сүтімен тамақтандыру кезінде кездесетін түрлі қиындықтарды шешуге көмектеседі, мысалы, баланың емшекті дұрыс ұстамауы, жансақтау бөліміндегі нәрестеден уақытша айырылу, баланың өзі емшекten жеткілікті мөлшерде сүт алуға шамасы келмеуі, ана сүті арқылы балаға дәрі-дәрмектердің өтуін болдырмау немесе емшектердің толып кетуінен туындайтын ауырсынуды басу. Сүтті сору жүктіліктен кейін қалпына келуге көмектесетін гормондарды сақтау үшін де қажет болуы мүмкін, тіпті сорған сүт пайдаланбаса да. 2012 жылғы Американдық Педиатрия Академиясының саясатында ерте туған нәрестелерді ана сүтімен тамақтандыру ұсынылды, себебі бұл «қысқа және ұзақ мерзімді пайдалы әсерлерге» ие, соның ішінде некротизациялық энтероколит (НЭК) ауруының азаюына. Егер нәресте сүт соруға шамасы келмесе, аналар өз сүтін (назогастрикалық зонд арқылы) беруді қаласа, сүт сорғысын пайдалана алады. Сүт сорғысының тағы бір қолданылуы – сүтті қайырымдылыққа беру үшін сору. Донор сүті ана сүтін ала алмаған нәрестелерге сүт банктерінен қол жетімді болуы мүмкін. «Сорып тастау» дегеніміз – сүтті пайдалану үшін емес, оны құйып жіберу амалы. Мұндай жағдай ананың сүті тым көп болғанда, немесе ана сүтті сақтау мүмкіндігі болмай, ұзақ уақытқа баласынан алыс болғанда, немесе балаға зиян келтіруі мүмкін алкоголь немесе басқа да заттар туралы алаңдағанда жасалуы мүмкін.

Breast pumps are used for many reasons. Many parents use them to continue breastfeeding after they return to work. They express their milk at work, which is later bottle fed to their child by a caregiver. This use of breast milk is widespread in the United States, where paid family leave is one of the shortest in the developed world. American historian Jill Lepore argues that the need for so called "lactation rooms" and breast pumps is driven by the corporate desire for parents to return to work immediately rather than mothers' wishes or babies' needs. A breast pump may also be used to stimulate lactation for women with a low milk supply or those who have not just given birth. A breast pump may be also used to address a range of challenges parents may encounter breast feeding, including difficulties latching, separation from an infant in intensive care, to feed an infant who cannot extract sufficient milk itself from the breast, to avoid passing medication through breast milk to the baby, or to relieve engorgement, a painful condition whereby the breasts are overfull. Pumping may also be desirable to continue lactation and its associated hormones to aid in recovery from pregnancy even if the pumped milk is not used. In a 2012 policy statement, the American Academy of Pediatrics recommended feeding preterm infants human milk, finding "significant short and long term beneficial effects," including lower rates of necrotizing enterocolitis (NEC). When infants are unable to suckle, mothers can pump if they wish their babies to be fed (via naso gastric tube) with the mothers' own milk. Expressing milk for donation is another use for breast pumps. Donor milk may be available from milk banks for babies who are not able to receive their mothers' milk. "Pump and dump" refers to the practice of disposing of breast milk rather than pumping it to be used. This may be done because the mother produces too much milk, or because the mother will be away from the baby too long without a way to store the milk, or because of concern over alcohol or some other substance that the baby should not have.

Тиімділік

Сүт сорғысы аналық сүт немесе қолмен сүт сауғандағыдай тиімді емес. 2009 жылы Стэнфорд университетінде жүргізілген зерттеулер ерте туған нәрестелердің (жүктіліктің 31-ші аптасына дейін туған) аналарындағы сүт өндірісінің көлемімен әртүрлі факторлардың байланысын көрсетті. Зерттеу нәтижесінде, сүт сорғысын қолмен сүт сауумен бірге қолдану (бұл әдіс "қолмен сору" немесе HOP деп аталады) және басқа факторлар сүт өндірісін арттыратыны анықталды. Зерттеуде туғаннан кейінгі алғашқы 3 күнде күніне 5 реттен артық массаж жасап, қолмен сүт сауған аналардың 8 аптадан кейін сүт өндірісі 48%-ға артқаны байқалды. Авторлар осы техниканы көрсететін видео жариялап, оның ерте туған нәрестелердің аналарына және жұмысқа оралатын немесе басқа мақсаттар үшін сүт сауатын аналарға да пайдалы екенін мәлімдеді. Осы зерттеуге арналған екінші мақалада HOP техникаларын қолдану сүттің майлылығын арттыратыны көрсетілді.

Механикалық қасиеттері

Механикалық түрде сүт сорғысы сүт шығарылу реакциясын немесе "жарылу" реакциясын қозғауға мүмкіндік береді. Кейбір адамдардың пікірінше, сүт сорғысы сүтті кеудеден сорып алады, бірақ бұл қате түсінік. Сорғылар сору арқылы кеуде қабығының (фланецтің) ішкі қуысына сорып, содан кейін босату арқылы жарылу реакциясын тудырады, бұл бір цикл болып есептеледі. Жақсы сапалы электрлік сүт сорғылары минутына 30-60 циклдік жұмыс істеуі мүмкін. Осындай сору-босату циклын қолмен басқарылатын сорғылар да жасай алады, оларды анасы тұтқаны басып жұмыс істетеді. Әртүрлі өндірушілерден 13 мм-ден 36 мм-ге дейінгі әртүрлі өлшемдегі фланецтерді сатып алуға болады. Дегенмен, көптеген сорғы өндірушілері өздерінің сорғыларымен бірге тек стандартты 24 мм және 27 мм фланецтерді ғана ұсынады. Сорғы жасағанда тиімді босату үшін дұрыс өлшемдегі фланецтің қажеттігі туралы аналар мен лактация консультанттарының білуі маңызды, бірақ көбінесе олардың хабардар еместігі байқалады. Сорғылардың бірнеше механизмі бар. Поршенді сорғылар соруды жасау үшін цилиндр ішінде поршенді жылжытады. Олар көбінесе төмен жылдамдықпен жұмыс істейді, сенімді, аз шулы және ұзақ қызмет етеді. Айналмалы лопатты сорғылар соруды жасау үшін қайтарылатын лопаттары бар дискті пайдаланады, бірақ қазіргі уақытта олар кеңінен қолданылмайды. Жылдам диафрагмалы сорғылар рычагпен басқарылатын диафрагманы пайдаланады және минутына мыңдаған циклмен жұмыс істей алады. Олар көбінесе шулы болады. Баяу диафрагмалы сорғылар әрбір қозғалыста соруды жасау үшін диск немесе рычагпен басқарылатын үлкен диафрагманы пайдаланады. Сонымен қатар, краннан немесе су ағынынан, ауруханалардағы қабырғалық сорғыдан немесе ауызша сорудан қуат алатын вентури эффектін пайдаланатын сорғылар да жасалған.

Қолмен жұмыс істейтін сүт сорғылар

Қолмен жұмыс істейтін сүт сорғылары тұтқаны қайта-қайта қысып немесе тартып қолданылады, бұл пайдаланушыға сүт шығару қысымын және жиілігін тікелей бақылауға мүмкіндік береді. Қолмен жұмыс істейтін сорғылар шағын және арзан болғанымен, оларды пайдалануға көп күш кетіп, шаршауға себеп болуы мүмкін, себебі барлық күшті пайдаланушы жұмсайды. Бұл сорғылар емшектегі сүтті жеткілікті түрде ынталандырып, толық босатуға көмектеспеуі мүмкін. "Велосипед мүйізі" стиліндегі қолмен жұмыс істейтін сорғылар сүт бездеріне зақым келтіріп, тазалау қиын резеңке шамшығында бактериялардың көбеюіне жағдай жасайды. Аяқпен жұмыс істейтін сүт сорғылары электрлі сүт сорғыларындағы жинау түтігі мен сүт мүйіздерін пайдаланады, бірақ олар аяқ педалі арқылы жұмыс істейді. Бұл қолмен сору қажеттілігін немесе жеке кеңістікте электр розеткасын іздеуге болмайды.

Электрлі сүт сорғылар

Электрлік сүт сорғыларының екі түрі бар: ауруханалық деңгейдегі және жеке пайдалануға арналған. Ауруханалық деңгейдегі сорғылар үлкенірек болып, көп пайдаланушыға арналған. Жеке пайдалануға арналған сорғылар көбінесе бір пайдаланушыға арналған. Электрлік сүт сорғылары мотормен жұмыс істейді, ол пластикалық түтік арқылы соруды сосаяққа (воронкаға) жеткізеді, ол сүт безіне кигізіледі. Сүтпен тікелей жанасатын сорғы бөліктерін ластанудың алдын алу үшін стерильдеу қажет. Бұл модель күшті соруды қамтамасыз етеді, сорғылауды едәуір жылдамдатады және пайдаланушыларға екі сүт безін бір уақытта сорғылауға мүмкіндік береді. Электрлік сүт сорғылары қолмен сорғылардан үлкенірек, бірақ портативті модельдері де бар (мысалы, рюкзак немесе иық көтермесінде). Кейбір модельдерде сорғыны портативті түрде пайдалануға мүмкіндік беретін батарея жиынтығы немесе кіріктірілген батареялар болады. Кейбір электрлік сорғылар көп пайдаланушыға арналған, бірақ тазалықты сақтау үшін әр пайдаланушыға жеке жиынтықтарды пайдалану ұсынылады. Егер медициналық жағдай уақытша түрде бала эмизуге кедергі келтірсе, сорғыны жалға алу ұсынылуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, ең жайлы вакуум сүт ағымын және сүт беруді жақсартады.

Ашық жинақтау жүйелері мен жабық жинақтау жүйелері

Сорғы конструкциялары, құбырлар сорғыға қосылған жер мен сүт сорғыға ағып жатқан жердің арасында тосқауыл бар-жоғына қарай ашық немесе жабық деп аталады. Электрлік сүт сорғысының пластик құбыры мен мүйізі жинау жүйесі деп аталады және әдетте сорғының соруын қамтамасыз етеді. Жабық жинау жүйесінде құбырды мүйізден бөлетін тосқауыл немесе диафрагма болады. Осы конструкцияда сорғы моторының соруы диафрагманы көтеріп, жинау жүйесінде вакуум құрады, соның арқасында сүт сорылады. Ал ашық жүйеде құбыр мен мүйіздің арасында тосқауыл болмайды. Бактериялар мен вирустарға қарсы сүзгілер ластанудың немесе сорғы моторына ағып кетудің алдын алу үшін қолданылуы мүмкін. Сорғы моторының соруы жабық диафрагмалы жүйелердегідей емес, тікелей кеудеге беріледі. Ашық жинау жүйелері сүттің жинау жүйесінің құбырларына ағып кетуіне және сүт бөлшектерінің сорғы моторына сорылуына әкелуі мүмкін. Егер сүт сорғының құбырына ағып кетсе, сорғыны қайта пайдаланар алдында құбырларды жуып, стерильдеп, ауада кептіру керек. Жинау құбырларын жақсы тазаламаса, құбырлардың ішінде саңырауқұлақ өсуі мүмкін. Кейбір сорғы үлгілерінде сүттің құбырға түсуін болдырмайтын бактерияларға және ағып кетуге қарсы сүзгілер бар. Мұздатылған сүт қолданса, ең ескі сүтті ерітіп, бірінші пайдалану керек. Еріту үшін мұздатылған сүтті пайдалану алдындағы түнде тоңазытқышқа қоюға болады немесе сүтті жылы суға салуға болады. Ана сүтін ешқашан микротолқынды пешке салуға болмайды, себебі ол қауіпті ыстық жерлерді жасап, сүттің антиденелерін жояды. Көптеген мамандар 24 сағат ішінде пайдаланбаған ерітілген сүтті тастауды ұсынады.