Кіріспе

Литвалық баскетболшы және басшы

Робертас Явтокас (20 наурыз 1980 жылы туған) – литвалық кәсіби баскетбол басшысы және бұрынғы ойыншы. Соңғы рет «Жальгирис» (Каунас) клубының спорт директоры қызметін атқарды. Ол орталық позициясында ойнады. 2004 жылдан бері Литваның ұлттық ерлер құрамасының құрамында. 2001 жылғы НБА драфтында «Сан-Антонио Спёрс» командасы оны жалпы тізімде 55-ші нөмірмен таңдады.

Ойыншы профилі

Жавтокастың жас кезінде өте жақсы спорттық қабілеті, ұзын қолдары мен жақсы үйлестірілуі болды. Жас шағында ол жақсы секіретін, 40 дюймдік тік секіруі бар және қарсыластардың арасында оңайдан-оңай допты себетке салуға қабілетті еді. Ол әлі де шабуылдық техникасын жетілдіріп, айып тастауды жақсартуы керек. Жас кезінде ол алаңды жылдам жүгіріп өтуге және периметрде ойын жасауға жарамды болды, өйткені оның жақсы спорттық қабілеті, лайықты дене бітімі және секіруге қабілеті зор еді. Ол жақсы допты қайтарып алушы және жақсы қорғаушы. Бір күні ол 12 фут биіктіктегі себетке допты салу арқылы әлемдік рекордты орнатқан.

Еуропа

2000 жылы Явтокас «Литовский рытас» командасына қосылып, Литва лигасының үздік ортасы болды. Явтокас, Рамунас Шишкаускас, Арвидас Мачиаускас, Симас Жасайтис және Римантас Каукенаспен бірге ойнағанда, 2002 жылы Литва лигасының және Солтүстік Еуропа лигасының чемпионы атанды. Мотоцикл апатынан кейін Явтокас 2003 жылғы маусымды толығымен өткізіп, 2004 жылы қайта оралды. 2005 жылы ол Еурокубок чемпионы атанды және Еурокубок финалдарының ең құнды ойыншысы (MVP) деп танылды. 2006 жылы оның көмегімен «Рытас» Еуролигада сәтті дебют жасады және Литва лигасы финал сериясында өзінің басты қарсыласы «Жальгирис» клубын 4:0 есебімен ұтты. Команда сонымен қатар Балтық лигасының чемпионы атанды. Маусым соңында Явтокас «Рытас» оған үлкен қаржы ұсына алмағанына және Еуролиганың орнына Еурокубка оралатындығына көңіл көшті, сондықтан басқа клубқа өтуге шешім қабылдады. 2006-07 маусымда «Панатинаикос» командасына қосылды және олармен Грек лигасының чемпионы, Грек кубогының иегері және Еуролиганың чемпионы атанды (осылайша баскетболдың үштік тәжін жеңіп алды), бірақ ол маусым бойында өте аз ойын уақыты алды. 2007 жылдың 24 шілдесінде Ресей Суперлигасының «Динамо» клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. «Динамо» сапында ол еркін лақтырудың тиімділігін 35,5%-дан 54,5%-ға дейін арттырды және ойынның орташа нәтижесін 12,2 ұпайға жеткізді. 2009 жылы Ресейдің «Химки» клубына өтті. 2010 жылдың 15 шілдесінде испандық «Пауэр Электроникс Валенсия» клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. 2011 жылдың маусым айында Литваға оралып, Литваның LKL лигасының «Жальгирис» клубымен үш жылдық келісімшартқа қол қойды. 2015 жылы оның келісімшарты жаңартылды. 2012 жылдың 20 маусымында Робертас Явтокас барлық уақыттағы ең үздік Еурокубок ойыншыларының бірі деп танылды, ол 10-дық тізімде 4-орынды иеленді. 2015 жылы оның келісімшарты тағы бір жылға ұзартылды. 2016 жылы «Жальгирис» клубымен келісімшарты одан әрі ұзартылды. 2017 жылдың 8 маусымында Явтокас кәсіби баскетболдан зейнетке шыққандығын жариялады. 2017 жылдың 9 маусымында ол кәсіби ойыншы ретіндегі соңғы ойынын өткізді.

НБА-ның жобалық құқықтары

2001 жылы Жавтокасты Сан-Антонио Спарс командасы НБА драфтының 55-ші нөмірімен таңдады. Сан-Антонио Спарс оның НБА драфты құқығын 16 жыл бойы, 2017 жылға дейін сақтап келді, содан кейін Жавтокас кәсіби баскетболдан зейнетке шыққанын мәлімдеді. Жавтокас 2001 жылғы НБА драфтында таңдалған, бірақ лигада ешқашан бір ойын да өткізбеген 8 ойыншының бірі.

Ұлттық құрама мансабы

Жавтокас 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Литваның ересектер құрама командасымен дебют жасады. Ол ойын сайын орташа есеппен 8,9 ұпай, 4,4 доптама және 0,5 нәтижелі пас берді. 2005 жылғы Еуробаскетте Литваның ұлттық баскетбол құрамасымен алты ойында өнер көрсетті. Турнир барысында ол ойын сайын орташа есеппен 11,0 ұпай, 5,8 доптама және 1,5 нәтижелі пас берді. Оның 2 ұпайлық лақтыруының тиімділігі 61,7 пайызды, ал айып тастаудың тиімділігі 47,1 пайызды құрады. Ол сондай-ақ 2010 жылы FIBA әлем чемпионатында Литва құрамасымен ойнап, қола жүлде жеңіп алды.

Ойын-сауық мансабынан кейін

2017 жылы кәсіби баскетболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Жавтокас баскетбол спортынан алшақтамайтынын айтты және «Жальгирис» (Kaunas) клубы оны клубтың спорт директоры қызметіне шақырды. 2021 жылдың 1 шілдесінде Жавтокас Литва баскетбол федерациясының президентін сайлауға қатысу мақсатымен «Жальгирис» (Kaunas) клубынан кетті.

Жеке өмір

Жавтокас Огайо штатының Акрондағы Сент-Винсент – Сент-Мэри орта мектебіне қатысты, бұл Леброн Джеймс өскен орта мектеп. Жавтокас сондай-ақ 1997–1998 оқу жылында бір жыл бойы Солтүстік Каролина штатының Уинстон-Салем қаласындағы Епископ МакГиннес орта мектебінде оқыды. Оның үлкен ағасы Артурас Жавтокас – бұрынғы баскетболшы.

Мотоцикл апаты

2002 жылдың 1 мамырында ол Honda CBR1100XX мотоциклін сағатына 200 шақырым жылдамдықпен Вильнюске қарай айдап бара жатып, қатысты жол апатына ұшырады. Жавтокас қосымша жолға жақындағанда, бір жүк көлігін озуға кірісті, бірақ жүк көлігінің жүргізушісі мотоциклді көрмей солға бұрылыпты. Жавтокастың тоқтауға еш мүмкіндігі болмады, ол жүк көлігіне шағылысып, басқаруды жоғалтты, бірақ мотоциклінен түспеді. Мотоцикл қарсы бағыттағы көлікке шағылысты. Жавтокас ондаған метрдей ұшып, жолдан шығып, бұталардың ішіне құлап, жамбас сүйегін сындырып, иығын жарақаттап, тізесі мен бүйректерін зақымдады. Ол 2003–04 маусымда баскетболға қайта оралды.