Кіріспе
Кениялық заңгер және адам құқықтары жөніндегі белсенді Джеймс Аггрей Боб Оренго – кениялық заңгер, белгілі адам құқықтары жөніндегі белсенді және саясаткер, қазіргі уақытта Сияя округінің губернаторы. Ол сондай-ақ Кенияның заң саласында "Аға кеңесші" кәсіби дәрежесіне ие болған аз ғана заңгердің бірі, бұл атақты ол бұрынғы президент Мвай Кибаки кезінде алған. Оренго 1980 жылы КАНУ партиясынан Угеня сайлау округіне депутат болып сайланды, сол кезде ол 29 жасында Кенияның ең жас депутаты болды. Ол 1992 жылы Угеня сайлау округінің депутаты болып сайланды және 1997 жылға дейін қызмет етті, содан кейін 1997 жылы қайтадан сайланды; одан кейін ол 2002 жылға дейін қызмет етті. 2002 жылы ол президенттікке үміткер болып, жеңіліске ұшырады. 2005 жылы ол "Қызыл демократиялық қозғалысына" қосылды, 2002 жылғы сайлаудан кейін екі саясаткер арасындағы келіспеушіліктерден кейін Раила Одингамен бірікті. 2007 жылы ол Угеня округінің депутаты лауазымына үміткер болып, жеңіп алды, бұл оған 2013 жылға дейін сол лауазымда қызмет етуге мүмкіндік берді. 2008-2013 жылдары ол Жер министрі болып тағайындалды. 2013 жылдан бері ол Кения Сенатында Сияя округінің сенаторы болып қызмет етеді. 2022 жылы ол Сияя округінің губернаторы лауазымына үміткер болып, жеңіске жетті.
James Aggrey Bob Orengo is a Kenyan lawyer, a well known human rights activist and politician who is the current governor for Siaya County. He is also one of the few Kenyan lawyers who have attained the professional grade of Senior counsel in the legal field, a title that he earned under former president Mwai Kibaki. Orengo was elected as an MP for the Ugenya Constituency as a KANU candidate in a by election in 1980, making him the youngest MP in Kenya at the time, at age 29. He was elected as a member of parliament for Ugenya constituency in 1992 and served up to 1997, and again in 1997; thereafter he served until 2002. In 2002, he vied for the presidency and lost. In 2005, he joined the Orange Democratic Movement party, teaming up with Raila Odinga after a significant stand off between the two following a fallout from 2002. In 2007, he vied for the position of Ugenya MP, which he won, enabling him to serve in that capacity until 2013. He was appointed as a Minister of Lands from 2008 to 2013. He was elected and has served in the Senate of Kenya since 2013 as senator for Siaya County. In 2022 he vied for the governor of Siaya County and won.
Ерте өмір және білім
Ол 1951 жылы Кения колониясының Хомабай округіне қарасты Касипул Кабондода Аполо Стефано Олунга Оренго, жоғары дәрежелі полиция бастығы, және Жосифана Атиено Олунга Оренго отбасында Джеймс Аггрей Боб Оренго ретінде дүниеге келді. 1944 жылы ол Амбира бастауыш мектебіне қабылданды, онда 1964 жылы бастауыш білімін аяқтады. 1955 жылдың қаңтарында Альянс орта мектебіне оқуға түсып, 1970 жылы 6-сыныпты бітірді. 1971 жылы ол заңды оқу үшін Найроби университетіне қабылданды. 1973 жылы университет президенті болды. 1974 жылы Найроби университетін заң бакалавры (LL.B) мамандығы бойынша төменгі екінші сыныптық дипломмен бітірді, содан кейін беделді Кения заң мектебіне түсіп, бірнеше әрекеттен кейін адвокаттық емтиханды тапсырып, Кения заң кеңесіне қабылданды.
Активист ретінде өмір
Оренго университетте студенттік кезеңінде саяси белсенді ретінде танымал болды. Ол студенттермен бірге көптеген наразылық акцияларына жетекшілік етіп, университет және ұлттық деңгейде өзгерістер қажет деп есептеген мәселелерге қарсы күресті. Ол сондай-ақ бір партиялық режимге қарсы ең белгілі сыншылардың және белсенділердің бірі болды. Раила және басқа да танымал саясаткерлермен бірге Оренго көппартиялық демократия, жаңа конституция, еркін және әділ сайлаулар және басқа да қоғамдық мүдделер үшін күресті. Оренгоның айтуынша, белсенді болу әрқашан оңай болған жоқ, кейде өзінің қауіпсіздігі үшін елден қашуға мәжбүр болды. 1980 жылдардың басында Канудың репрессивтік режимінен қашу үшін ол Танзания, Уганда және Зимбабведе жер аударылды. 1964 жылы Танзания президенті Джулиус Ньеререге жасалған төңкеріс әрекеті 1980 жылдардың басында Оренгоны қуып жетеді. Ол 1982 жылы президент Моиді құлатуға тырысқан Кения Әуе күштерінің сарбаздарымен бірге, Кенияға қашып келген Танзания сарбаздарымен айырбасталып елге қайтарылды. Ол Намангадан Найваша түрмесіне полиция машинасымен жасаған саяхатын қорқынышты тәжірибе деп сипаттайды. Ол Камити және Найвашаның қатаң түрмелерінде ұсталды. Бір кезде ол 1982 жылғы төңкеріс әрекетінің жетекшісі Езекия Очукамен бір камерада болды. "Бұл тозаққа саяхат еді. Бізді ұрып-сапалап, түрлі зорлық-зомбылыққа ұшыратты. Саяхаттың бойында басыңызды тізеңізге тығып ұстау керек еді", - деп еске алады ол. Ұдайы агитация жасағаны үшін үкімет оған заңгерлік білімін аяқтағаннан кейін Найробиде тағылымдамадан өтуге рұқсат бермеді. Ол Керичоға барып жұмыс істеді. Алайда, ол елордадан алыс болғанымен, оның белсенділігі Мемлекеттік резиденцияда да сезілді. 1975 жылы саясаткер Ж.М. Кариукинің қатыгездікпен өлтірілуіне байланысты бүкіл елде демонстрацияларды ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды.
Реформалар мен көппартиялы демократия
Оренго әділетсіз билікке қарсы күресімен танымал болды және оның салдарынан бірнеше жыл қамауда отырды. Ол басқа алты депутатпен бірге "Жеті сақалды әпкелер" тобының құрамына кірді. Оренго, Майкл Кижана Вамалва, Кираиту Мурунги, Райла Одинга, Пол Муйте сияқтылар Жаромоги Огинга Одинга, Масинде Мулиро және Мартин Шикукумен бірге Кенияның екінші азаттығы деп аталған "Жас түркілер" деп танылды. Олар 1992 жылғы жалпы сайлауда үкіметтегі KANU партиясын биліктен ығыстыруға жақын келген "Демократияны қайта орнату форумы" (ФОРД) құрды. Ол түрлі партиялық лобби тобы – Muungano wa Mageuzi (Өзгеріс қозғалысы) құрылтайшы мүшесі.
Саяси мансап
Оренго 1980 жылы Өгеня сайлау округінің депутаты болып сайланды. Ол 29 жасында ең жас депутат болды. 1992 жылы желтоқсанда FORD Кения партиясының тікелей тізімі бойынша депутат болып сайланды. Ол 1997 жылы желтоқсанда Ford Kenya партиясының тікелей тізімі бойынша қайта сайланды, бірақ 2002 жылғы жалпы сайлауда президенттікке Социал-демократиялық партиясынан түскенде өзінің мандатын жоғалтты. 2002 жылы Оренго Социал-демократиялық партиядан президенттікке қатысты, бірақ дауыстардың 0,4% ғана алып, төртінші орынға ие болды. Оның партиясы парламенттегі барлық орындарынан айырылды, себебі SDP-нің көптеген жетекші тұлғалары NARC коалициясына қосылды. 2007 жылға дейін ол СДП төрағасы болып қалды. Партия 2007 жылғы жалпы сайлауда Orange Democratic Movement-тің Раила Одингасын қолдады. 2007 жылғы сайлауда Оренго ODM партиясының тікелей тізімі бойынша Угеня парламенттік орынды жеңіп алды. 2002 жылғы сайлаудан кейін ол Архиепископ Стивен Ондиекке жеңіліп, парламенттен шығып қалған еді. Сайлаудан кейінгі дағдарыс кезінде Оренго 2007 жылғы Кениядағы президенттік сайлаудан кейін Ұлттық бірлік партиясымен дауды шешу үшін Orange Democratic Movement-тің төрт өкілінің бірі болды. Оренго 2008 жылғы Ұлттық келісім туралы заңмен құрылған жаңа коалициялық үкіметте жерлер министрі болып ант берді. Бұл оның министрлік қызметтегі алғашқы қадамы болды. Оренго Grand Regency қонақ үйінің 2,7 миллиард кениялық шиллингке (шамамен 30 миллион еуро) сатылуын жариялады. Ол Кенияның Орталық банкі жаңа ливиялық иелеріне қаржы министрі Амос Кимуняның басшылығымен иелікті беруді хабарлады. Бұл Grand Regency жанжалына себеп болды. 2013 жылы Оренго Сиая округінің сенаторы болып сайланды. 2017 жылы ол сол округте сенатор болып қайта сайланды. 2018 жылы партия басшысы Раила Амолло Одинга оны Кения Сенатының азшылық көшбасшысы ретінде Мосес Ветангуланың орнына таңдады. 2019 жылы Оренго президент Ухуру Кениата мен Раила Одингамен бірге Көпір салу бастамасын (BBI) іске асыру жөніндегі жұмыс тобының құрамына тағайындалды. 2022 жылғы 9 тамыздағы жалпы сайлауда ол Azimio la Umoja коалициясы аясында ODM партиясынан Сиая облысының губернаторы болып сайланды.
On 9 August 2022 General Election, He won the Siaya Governor Seat with ODM party under Azimio la Umoja one Coalition.
Жеке өмір
Ол адвокат және белгілі адам құқықтары сарапшысы Бетти Каари Мурунгиге үйленген.