Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Язу – Миссисипи штабында тарихи тұрған Түнка халқының тайпасы. Олар қазіргі Миссисипи дельтасы деп аталатын аймақтағы Язу өзенінің төменгі ағысы бойында қоныстанған. Олар Түнка тілінде сөйлейтін басқа халықтармен, әсіресе Түнка, Короа және мүмкін Тиукс тайпаларымен тығыз байланыста болған.
Historical Native American tribe from Mississippi
The Yazoo were a tribe of the Native American Tunica people historically located along the lower course of the Yazoo River in an area now known as the Mississippi Delta. They were closely related to other Tunica language–speaking peoples, especially the Tunica, Koroa, and possibly the Tioux.
Тіл
Олардың тілі туралы нақты бірде-бір мәлімет жоқ, ол Туника тілімен, жеке тіл тобына жататын тілмен, байланысты деп саналады.
Nothing is definitely known about their language, believed to be related to Tunica, a language isolate.
17 ғасыр
Француз зерттеушілері мен миссионерлері осы тайпаны зерттеп, жазбаға түсірген. 1699 жылы Жаңа Францияда (Канада) Квебек шетелдік миссиялар семинариясының әкесі Антуан Дэвион Туника тайпасының арасында миссия ашты. Ол сондай-ақ, Таенса сияқты одақтас тайпаларға да қол жеткізді.
French explorers and missionaries documented the tribe. In 1699, Father Antoine Davion of the Quebec Seminary of Foreign Missions in New France (Canada) established a mission among the Tunica. He also reached out to allied tribes, such as the Taensa.
18 ғасыр
Бұл кезде Язу, Чикасау сияқты, Атлантика жағалауындағы Каролинадан келген ағылшын саудагерлерінің ықпалында болды. 1702 жылы Язу тайпасы Короа тайпасына француз діни қызметкері Николас Фуко мен оның үш серігін өлтіруге көмектесті. Семинария Антуан әулиені уақытша сол аймақтан шығарды. 1718 жылы француздар өзенді бақылауға алу үшін Сент-Пьер ауылының жанында бекініс салды. 1722 жылы жас иезуит діни қызметкері Жан Руэль француз бекетіне жақын Язу миссиясын басқарды. Ол 1729 жылы Натчез көтерілісі басталарға дейін сол жерде қызмет етті. Осы кезде Язу және Короа тайпалары француз отарлаушыларына шабуыл жасап, оларды аймақтан қуып шығуға тырысты. 1729 жылғы 29 қарашада Натчез тайпасы Розали бекінісіне шабуыл жасап, 200-ден астам адамды, соның ішінде иезуит діни қызметкері Пол Дю Пуассонды өлтірді. Олар көптеген француз әйелдерін, балаларын және африкалық құлдарын тұтқынға алды. Оқиғаны білгеннен кейін, 1729 жылғы 11 желтоқсанда Язу және Короа тайпалары Руэль мен оның қара құлынды жолдан кесіп өлтірді. Ертесі күні олар көршілес бекетке шабуыл жасап, барлық гарнизонды қырды. Руэльдің денесін тайпалар жерледі. Кейін оның қоңырауы мен бірнеше кітабын Квапау тайпасы тауып, француздарға қайтарды. 1730 жылғы 1 қаңтарда тағы бір діни қызметкер Стивен Дютрелоға шабуыл жасалды, бірақ ол қашып құтыла алды. 1729 жылғы Натчез соғысы Луизианадағы француз қоныстары үшін ауыр салдарын тудырды. Отарлаушылар Нью-Орлеанға шегінді. Бұл соғыс Натчез және Язу тайпалары үшін де апатқа ұласты. Француздар Шоктоу тайпасымен одақтасып, Натчез және Язу тайпаларын күйретіп жеңді. Олар аман қалғандарды Кариб теңізіндегі плантацияларда құлдыққа сатты. Чикасо тайпасы көптеген Язу еркектерін тұтқындап, оларды Каролинадағы саудагерлерге құл ретінде сатты. Осылайша Язу тайпасы құрылды; олардың аман қалғандары Чикасо, африкалықтар және басқа халықтармен араласып кетті.
At this time, the Yazoo, like the Chickasaw, were under the influence of the English traders from Carolina on the Atlantic coast. In 1702, the Yazoo aided the Koroa in killing the French priest Nicholas Foucault and his three companions. The seminary temporarily withdrew Fr Antoine from the area. In 1718, the French established a fort near the village of St. Pierre to command the river. In 1722 the young Jesuit priest Jean Rouel was given the Yazoo mission near the French post. He worked there until the outbreak of the Natchez revolt in 1729. At that time, the Yazoo and Koroa joined with the Natchez in attacking the French colonists, in an attempt to drive them out of the region altogether. On November 29, 1729, the Natchez attacked Fort Rosalie, killing more than 200 people, including the Jesuit priest Paul Du Poisson. They carried off as captives most of the French women and children, and their African slaves. On learning of the event, the Yazoo and Koroa, on December 11, 1729, waylaid and killed Rouel and his black slave. The next day, they attacked the neighboring post, killing the whole garrison. The tribes buried Rouel's body. His bell and some books were afterward recovered and restored to the French by the Quapaw. Another priest, Stephen Doutreleau, was attacked on January 1, 1730, but was able to escape. The Natchez War of 1729 was a disaster for French settlements in Louisiana. The colonists withdrew in retreat to New Orleans. It was also a disaster for the Natchez and Yazoo. The French allied with the Choctaw for retaliation and overwhelmingly defeated the Natchez and Yazoo. They sold survivors into slavery on Caribbean plantations. The Chickasaw captured many other Yazoo men and sold them into slavery to Carolina based traders. This ended the Yazoo as a tribe; their survivors intermarried with the Chickasaw, Africans, and other peoples.
Көркем шығармаларда
Джон Гришемнің "Кассино" әңгімесі, "Ford County" (2009) әңгімелер жинағына енген, қазіргі Миссисипи штатында көлеңкелі бизнесменнің Язу тегі бар делінген бірнеше ондаған адамды тайпа ретінде мойындалу үшін жинауымен айналысады. Ол олардың жергілікті американдық тайпа ретінде федералдық деңгейде танылуына қол жеткізеді, бұл оларға өз жерлерін құмар ойындары казиноын салуға мүмкіндік береді.
John Grisham's story "Casino", included in the short story collection Ford County (2009), turns on a shady businessman in present day Mississippi gathering several dozen people with purported Yazoo ancestry to seek tribal status. He gains federal recognition for them as a Native American tribe, which would enable them to use their land to develop a gaming casino.
Танымал язу халқы
Монкахт Апе – 1600 жылдардың соңында немесе 1700 жылдардың басында Солтүстік Америка құрлығын басып өтіп, қайта оралған алғашқы трансконтиненталды саяхатшы-зерттеуші болуы мүмкін.
Moncacht Apé was an explorer who, in the late 1600s or early 1700s, may have made the first recorded round trip transcontinental journey across North America.