Кіріспе

Американдық математик (1905–1972)

Абрахам Адриан Альберт (9 қараша 1905 – 6 маусым 1972) – американдық математик. 1939 жылы ол Риман матрицалары бойынша жұмысы үшін Америка математикалық қоғамының алгебра саласындағы Коул сыйлығына ие болды. Ол сандық өрістердегі шекті өлшемді бөліну алгебралары туралы Альберт–Брауэр–Хассе–Нойтер теоремасы және ерекше Джордан алгебралары деп те аталатын Альберт алгебрасын жасаушы ретінде ең жақсы танымал.

Кәсіби тұжырымдама

Бірінші буын америкалық, ол Чикагода дүниеге келді және көбінесе сол қаламен байланысты. Ол 1926 жылы ғылым бакалавры, 1927 жылы магистр, ал 1928 жылы 22 жасында PhD дәрежесін алды. Барлық дипломдар Чикаго университетінен алынған. Ол бітіруімен бірге үйленді. Докторантурадан кейінгі білімін Принстон университетінде арттырды, содан кейін 1929-1931 жылдары Колумбия университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол абелдік сорттар және олардың эндоморфизм алгебралары бойынша зерттеулер жүргізді. 1933-34 жылдары Ағылшын тіліндегі Жоғары оқу орынының ашылу жылында Принстонға оралды және 1961-62 жылдары Принстонда Қорғаныс талдау институтының (IDA) Коммуникациялық зерттеулер бөлімінің алғашқы директоры ретінде тағы бір жыл қызмет етті. Кейін ол 1969-1972 жылдары IDA-ның қамқоршылар кеңесінде қызмет етті. 1931 жылдан 1972 жылға дейін Чикаго университетінің математика факультетінде жұмыс істеді, онда 1958 жылы Математика кафедрасының меңгерушісі, ал 1961 жылы Физика ғылымдары бөлімінің деканы болды. Зерттеуші математик ретінде ол, ең алдымен, сызықтық ассоциативтік алгебралар теориясын дамытуға үлкен үлес қосушылардың бірі және сызықтық ассоциативтік емес алгебраларды зерттеудегі пионер ретінде танымал, бірақ бұл жұмыстардың бәрі абелдік сорттардың эндоморфизм алгебралары бойынша жүргізген зерттеулерінен туындаған. Қолданбалы математик ретінде ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін әскери саласында да жұмыс істеді. Оның ең маңызды жетістіктерінің бірі – криптография саласындағы маңызды еңбектері. 1941 жылғы қарашада Америка математикалық қоғамының мәжілісінде сөйлеу үшін "Криптографияның кейбір математикалық аспектілері" атты қолжазбасын дайындады. Осы жұмыстан пайда болған теория цифрлық коммуникация технологияларында көрінеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол математика және физика ғылымдары саласындағы зерттеулерге мемлекеттік қолдау көрсетуді жақтаған белсенді жақтаушы болды. Ол Әскери-теңіз зерттеулер кеңсесінде, АҚШ Ұлттық зерттеулер кеңесінде және Ұлттық ғылым қорында саясатты қалыптастыру органдарында қызмет етті, бұл математикаға ғылыми гранттарды бағыттап, көптеген жас математиктерге бұрын қол жетімсіз болған мансаптық мүмкіндіктер берді. Математикалық зерттеулерге берік қаржылық негіз берудегі жетістіктері үшін ол "математиканың мемлекет қайраткері" репутациясын иеленді. Альберт 1968 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.