Бактрозавр: Қазақстанда табылған ежелгі динозавр! 96-85 млн жыл бұрын өмір сүрген, өсімдіктермен қоректенетін, ең алғашқы хадрозавридтердің бірі. Палеонтологиялық жаңалық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Бактрозавр (,/b//æ//k//t//r//ə/'/s//ɔːr//ə//s/; "Клубты кесіртке" деген мағынаны білдіреді, "baktron" = клуб + sauros = кесіртке) – Азияда соңғы бор дәуірінде, шамамен 96-85 миллион жыл бұрын өмір сүрген, шөппен қоректенетін хадрозавроид динозаврлар туысы. Бактрозаврдың бор дәуіріндегі орны оны белгілі ең ерте хадрозавроидтердің бірі етеді, және толық қаңқасы табылмаса да, Бактрозавр осы ерте хадрозавроидтердің ең жақсы зерттелгендерінің бірі болып табылады, сондықтан оның табылуы маңызды жаңалық.
Bactrosaurus (,/b//æ//k//t//r//ə/'/s//ɔːr//ə//s/; meaning "Club lizard," "baktron" = club + sauros = lizard) is a genus of herbivorous hadrosauroid dinosaur that lived in Asia during the Late Cretaceous, about 96 85 million years ago. The position Bactrosaurus occupies in the Cretaceous makes it one of the earliest known hadrosauroids, and although it is not known from a full skeleton, Bactrosaurus is one of the best known of these early hadrosauroids, making its discovery a significant finding.
Ашылу
Қытайдың Гоби шөліндегі Ирен Дабасу формациясынан табылған алғашқы Бактрозаврдың қалдықтары алты жеке Б. Джонсонидің жартылай қаңқаларынан тұрады. Жиналған үлгілер әртүрлі жас топтарынан – жас балапандардан бастап, толық бой жеткен ересектерге дейін. Бұл қазбаларды 1933 жылы Чарльз У. Гилмор сипаттап, жаңа жануарды Бактрозавр, яғни "клубты кесіртке" деп атады, бұл атау кейбір омыртқалардан тік өсетін үлкен, клуб тәрізді нейрондық тікендеріне байланысты берілген. Ирен Дабасу формациясы шамамен 95,8 ± 6,2 миллион жыл бұрынғы, Ценмандық кезеңге жатады. Толық қаңқа әлі табылған жоқ, бірақ Бактрозавр көптеген ерте хадрозаврлардан жақсы зерттелген. Бактрозаврдың анатомиясының белгілі бөліктеріне аяқ-қолдары, жамбас сүйегі және бас сүйегінің көп бөлігі кіреді (бірақ сүйектің шығыршығы көзге түспейді). "Bakesaurus" – 2001 жылы Қытайдың Маджиакун формациясынан табылған жоғарғы жақ сүйегіне негізделген, Бактрозаврға жатқызылған бейресми атау. Номен нудумды Жоу (2005) қытай тіліндегі кітабында жасап, суреттеген. Алғаш рет ол 2006 жылдың ақпан айында Джерри Д. Харрис Динозаврлар пошталық тізімінде айтқанда Интернетте пайда болды.
The first Bactrosaurus remains recovered from the Iren Dabasu Formation in the Gobi Desert of China were composed of partial skeletons of six individual B. johnsoni. The specimens collected appear to come from a variety of age groups, from individuals that may be hatchlings to full sized adults. The fossils were described in 1933 by Charles W. Gilmore, who named the new animal Bactrosaurus, or "club lizard", in reference to the large club shaped neural spines projecting from some of the vertebrae. The Iren Dabasu Formation has been dated to the Cenomanian stage, around 95.8 ± 6.2 million years ago. No complete remains have yet to be uncovered, but Bactrosaurus is still better known than most of the early hadrosaurs. Known parts of the anatomy of Bactrosaurus include the limbs, pelvis, and most of the skull (although the crest is notably absent). "Bakesaurus" is an informal name based on a maxilla from the Majiacun Formation of China assigned to Bactrosaurus in 2001. The nomen nudum was created and pictured in a Chinese language book by Zhou (2005) and first surfaced on the Internet during February 2006 when it was mentioned on the Dinosaur Mailing List by Jerry D. Harris.
Сипаттама
Бактрозаврдың денесі ұзын және салмағы болған. Ол Ламбеозаврдың ерте туысы және игуанодонт сияқты бірнеше белгілерді көрсеткен, соның ішінде әр көрінетін тіске үш тіс, кішкентай жоғарғы жақ тістері және хадрозавр үшін ерекше күшті дене бітімі. Ол екі негізгі хадрозауридтер тобының аралық белгілерін көрсетеді. Оның фемур сүйегі ұзын болған. Базальды өкілдерде қуыс қыртыстар сақталмайды, сондықтан Бактрозаврдың өзінде де қыртыс болмаған болуы мүмкін.
A typical Bactrosaurus would have been long and weighed It was an early relative of Lambeosaurus and shows a number of iguanodont like features, including three stacked teeth for each visible tooth, small maxillary teeth, and an unusually powerful build for a hadrosaur. It shows features intermediate between those of the two main hadrosaurid groups. Its femur measured long. Basal members do not preserve hollow crests, so Bactrosaurus itself is likely to be crestless.
Палеобиология
2003 жылы қазбаланған Бактрозавр қаңқаларында гемангиома, десмопластикалық фиброма, метастаздық қатерлі ісік және остеобластома сияқты ісіктердің іздері табылды. Ротшильд және әріптестері динозаврлардың омыртқаларын компьютерлік томография және флюороскопия көмегімен ісіктерге тексерді. Брахилофозавр, Гилмореозавр және Эдмонтозавр сияқты басқа да бірнеше хадрозавридтер де оң нәтиже көрсетті. Осылайша 10 000-нан астам қазба зерттелгенімен, ісіктер Бактрозавр мен оған жақын туыстас түрлерде ғана кездесті. Ісіктердің пайда болуы қоршаған ортаның факторларына немесе генетикалық бейімділікке байланысты болуы мүмкін.
In 2003, evidence of tumors, including hemangiomas, desmoplastic fibroma, metastatic cancer, and osteoblastoma was discovered in fossilized Bactrosaurus skeletons. Rothschild et al. tested dinosaur vertebrae for tumors using computerized tomography and fluoroscope screening. Several other hadrosaurids, including Brachylophosaurus, Gilmoreosaurus, and Edmontosaurus, also tested positive. Although more than 10,000 fossils were examined in this manner, the tumors were limited to Bactrosaurus and closely related genera. The tumors may have been caused by environmental factors or genetic propensity.