Кіріспе

Америкалық қоғамдық қайраткер Вирджиния Амели Авеньо Гаутро (туған Авеньо; 29 қаңтар 1859 – 25 шілде 1915) – американдық, бірақ Парижде өмір сүрген қоғамдық қайраткер, Джон Сингер Сардженттің «Мадам Х портреті» суретінің моделі ретінде әйгілі болды. Ашық киімде түскен суреті қызу пікір-таластарға себеп болды.

Ерте өмір және білім

Гаутро 1859 жылғы 29 қаңтарда Нью-Орлеанда француз креолының ұрпағы Виржиния Амели ретінде дүниеге келді. Ол Анатоль Пласид Авеньоның (1835 жылғы 3 шілде – 1862 жылғы 7 сәуір) және Парланж плантациясының иесі, француз дворяндығынан шыққан Мари Виржиния де Тернанның қызы. Оның әжесі плантацияны негізін салған Виржиния де Тернант болды; Луизиана штатының сенаторы және судьясы Чарльз Парланж – анасының інісі. Оның Валентина Мари есімді әпкесі болды, ол жас кезінде сары қызылшадан қайтыс болды. Олардың ата-аналары ақ креолдар еді; олардың әкесі Анатоль, Филипп Авеньоның (алғашқыда итальяндық) және Кэтрин Генуаның ұлы болды. Оның әкесі Анатоль Авеньо Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясында майор болып қызмет етті; ол 1862 жылы Шило шайқасында қаза тапты. Ол Нью-Орлеанның Авенго зуавтарының командирі болды, бұл әртүрлі этникалық топтардан – француз, испан, мексикалық, ирланд, итальян, қытай, неміс, голланд және филиппин – сарбаздардан құралған халықаралық батальон еді. 1867 жылы, Виржиния сегіз жасқа толғанда, анасы жесір қалғаннан кейін онымен бірге Францияға көшіп кетті. Қыз Парижде білім алып, француз жоғары қоғамымен танысты.

Париждік

Вирджиния Авеньо Париждің әйгілі сұлуларының біріне айналды, себебі ол ақшыл қоңыр терілі, нәзік, камея сияқты бейнелі және құмсағат тәрізді келіс-қалпы бар еді. Ол өзінің терісін жақсарту үшін лаванда түсті ұнтақпен, шашын хнамен бояп, қабауларын бояумен белгілі болды. Ол өзінің әсемдігі мен стилімен көптеген адамдардың қызығушылығын тудырды. Сондай-ақ, ол көптеген махаббатқа ие болды, бірақ оны кері қайтарған жоқ, ал оның заңнан тыс қарым-қатынастары соншалықты жария болды ki, олар таблоидтар мен әңгіме таратушылардың тақырыбына айналды. Оның махаббаттарының бірі – гинеколог және өнер коллекционері Сэмюэл Жан Поззи. Оның «Доктор Поззи үйінде» атты портретін француз суретшісі Каролус Дюранның бұрынғы шәкірті, жас және дарынды Джон Сингер Саргент салған. Саргент Вирджинияның танымал болуынан пайдаланып, өзін жариялауға тырысып, доктор Поззиден (оның паптық қызыл халатын салғаннан кейін) оны Вирджиниямен таныстыруын өтінді, дәрігер де осылай істеді. Нәтижесінде Саргент Готреолардың Бретаньдегі Лес-Шенес шатосына шақырылды, онда ол оның 30-ға жуық эскизін қарындашпен, акварельмен және маймен жасады.

Неке және отбасы

Ол француз банкирі және кеме тасымалының ірі кәсіпкері Пьер Готроға тұрмысқа шықты. Оның Луиза Готро (1879–1911) атты қызы болды.

Мадам Х

Ол XIX ғасырдағы бірнеше белгілі суретшілердің, соның ішінде Густав Куртуаның (1891) және Антонио де Ла Гандараның (1898) суреттеріне поза берген, бірақ Сарженттің 1884 жылғы оның портреті, сол жылы Париж салонына «Мадам Х портреті» деген атпен ұсынған суреті ең танымал болды. Бұл әйелдің ұсынысқыш, кокеттік позы мен ашық киімі француздықтардың сезімталдығын қынжырды, әйелдің беделін жасырын түрде көрсеткендіктен, қызу наразылық тудырып, оны құпиясыздық деп есептеді. Бір француз сыншысы Салон көрмесінде портреттің алдында тұрған адам «француз тіліндегі барлық дөрекі сөздерді еститінін» жазды. Вирджинияның қоғамдағы статусына сай әйелдің модель ретінде поза беруіне ешқандай қарсылық болған жоқ (әрі бұрын Куртуа мен де ла Гандара үшін де поза бергендіктен ешқандай да жанжал болған жоқ), бірақ Саржент әйелдің арамдыққа толы өмір салтын ашық көрсету арқылы қалыпты жағдайға наразылық білдіргені көрінді. Готроның анасы Саржентке портретті Салоннан алып тастауын өтінді, бірақ ол ең көп істегені – атауын «Мадам Пьер Готро» дегеннен «Мадам Х портреті» деп өзгерту болды, және ол осы атпен бүгінгі күнге дейін танымал. Бұл жанжал Саржентке Францияда портрет салуға тапсырыс беруден бас тартты, ол үшін мәңгілікке Лондонға көшіп кетті, онда ол Ұлыбритания мен Американың жоғарғы топтарының ең танымал портретшілерінің біріне айналды. Бұл оқиға Гаутроны біршама уақытқа қоғамдық өмірден шеттетуге мәжбүр етті, бірақ ол өмір салтын өзгертуді тоқтатпады. Антонио де Ла Гандара оның толық бойы бейнеленген «Мадам Готро» (1898) атты портретін салды. Түстердің үйлесімділігі, оның бет-әлпетінің жасырындығы және киім стилі тұрғысынан, ол Сарженттің суретінен гөрі консервативтірек болды.

Өлім

Готро 1915 жылғы 25 шілдеде Канн қаласында қайтыс болды. Ол Бретань, Сен-Малодағы отбасының Шенес шатырындағы Готро отбасының мазарында жерленген.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

Гатреу мен Сардженттің өзара байланысқан тарихтары Дебора Дэвистің "Страплес" (2004) кітабында баяндалады. Гатреу сонымен қатар Гьоя Дилибертоның "Мен – мадам Х: Роман" (2004) романының да тақырыбы болып табылады.