Роза Бонёр: Францияның көрнекті суретшісі және мүсіншісі
Rosa Bonheur
Роза Бонёр – француз суретшісі, 19 ғ. малдарды реалистік бейнелеуде танымал. «Егіс тіршілігі», «Жылқы базары» сияқты туындылары әйгілі. Өмірі мен творчествасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз суретшісі және мүсіншісі (1822–1899)
French painter and sculptor (1822–1899)
Роза Боньер (туған Marie Rosalie Bonheur; 16 наурыз 1822 – 25 мамыр 1899) – жануарлар суретшісі (animalière) ретінде ең танымал француз суретшісі. Ол реалистік стильде мүсіндер де жасаған. Оның суреттеріне 1848 жылы Париж салонында тұңғыш рет көрсетілген, қазір Париждегі Орсей мұражайында сақталатын «Нивернейдегі егіс жұмысы» және 1853 жылғы Салонда (1855 жылы аяқталған) көрсетілген «Ат жәрмеңкесі» (француз тілінде: Le marché aux chevaux) кіреді. Боньер XIX ғасырдың ең танымал әйел суретшісі деп есептелген. Оның ашық лесбиянка болғаны туралы айтылады, себебі ол өзінің серіктесі Натали Микаспен 40 жылдан астам уақыт бірге тұрған, Микастың қайтысынан кейін американдық суретші Анна Элизабет Клумпкемен бірге өмір сүрген. Дегенмен, басқалар бұл пікірді қолдауға ешқандай дәлел жоқ екенін айтады.
Rosa Bonheur (born Marie Rosalie Bonheur; 16 March 1822 – 25 May 1899) was a French artist known best as a painter of animals (animalière). She also made sculptures in a realist style. Her paintings include Ploughing in the Nivernais, first exhibited at the Paris Salon of 1848, and now in the Musée d'Orsay in Paris, and The Horse Fair (in French: Le marché aux chevaux), which was exhibited at the Salon of 1853 (finished in 1855) and is now in the Metropolitan Museum of Art in New York City. Bonheur was widely considered to be the most famous female painter of the nineteenth century. It has been claimed that Bonheur was openly lesbian, as she lived with her partner Nathalie Micas for over 40 years until Micas's death, after which she lived with American painter Anna Elizabeth Klumpke. However, others remark that nothing supports this claim.
Ерте дамуы және көркемдік тәрбие
Боньер 1822 жылғы 16 наурызда Жиронда департаментіндегі Бордо қаласында суретшілер отбасындағы үлкен бала ретінде дүниеге келді. Оның анасы – Софи Боньер (туған тегі Маркиз), фортепиано сабақтарын берген; Роза он бір жасқа келгенде қайтыс болды. Әкесі – Оскар Реймонд Боньер, пейзаж және портрет суретшісі, ол қызының сурет өнеріне деген құштарлығын қолдады. Боньерлер еврей тегінен болса да, әйелдердің де ерлермен тең білім алуын жақтаған Сент-Симонизм христиандық-социалистік сектасын ұстанды. Боньердің бауырлары – жануарлар суретшілері Огюст Боньер мен Жюльетт Боньер, сондай-ақ жануарлар мүсіншісі Исидор Жюль Боньер. Фрэнсис Гальтон 1869 жылғы мақаласында Боньерлерді «Туалас дарын» мысалы ретінде келтірді. Боньер 1828 жылы алты жасында анасы мен бауырларымен бірге Парижге көшті, ал әкесі олардан бұрын барып, онда тұрақтап, табыс табуға тырысты. Отбасылық әңгімелерге сүйенсек, ол жарамсыз бала болған және оқуға үйренуге қиналған, бірақ ол сөйлей білуге дейін сағаттап қарындашпен және қағазбен сурет салған. Анасы оған әрбір әріпке сәйкес жануарды таңдап, сурет салуды ұсынып, оқу-жазуды үйреткен. Суретші жануарларды суреттеуге деген сүйіспеншілігін анасымен бірге өткізген оқу сағаттарына қарыздар екенін айтады. Ол мектепте жиі тәртіпсіздік тудырып, бірнеше рет қуылған. Он екі жасында тігіншінің шәкірті болғаннан кейін, әкесі оның суретші болуына көмектесті. Әкесі оның жануарларға деген қызығушылығын ояту үшін жанды жануарларды отбасының шеберханасына әкеліп, оларды зерттеуге мүмкіндік берді. Сол кездегі дәстүрлі өнер мектебінің бағдарламасына сәйкес, Боньер сурет кітаптарынан суреттерді көшіру және гипстен жасалған модельдерді сызу арқылы білімін бастады. Оқуы дамыған сайын, ол Париждің шетіндегі жайылымдарда, Леваллуа-Перреге жақын Вилье аймағындағы ашық далаларда және әлі де жабайы Боис-де-Булоньде жылқы, қой, сиыр, ешкі, қоян және басқа да үй жануарларын зерттеді. Он төрт жасында ол Луврдегі суреттерді көшіруге кірісті. Ол мұнда егжей-тегжейлі зерттеулер жасады, оларды кейіннен суреттері мен мүсіндері үшін анықтама ретінде пайдаланды. Осы кезеңде ол салыстырмалы анатомия және зоология ғылымдарымен айналысқан Этьен Жоффруа Сен-Илер мен Исидор Жоффруа Сен-Илер әкесі мен ұлымен достық қарым-қатынас орнатты.
Bonheur was born on 16 March 1822 in Bordeaux, Gironde, the oldest child in a family of artists. Her mother was Sophie Bonheur (née Marquis), a piano teacher; she died when Rosa was eleven. Her father was Oscar Raymond Bonheur, a landscape and portrait painter who encouraged his daughter's artistic talents. Though of Jewish origin, the Bonheur family adhered to Saint Simonianism, a Christian socialist sect that promoted the education of women alongside men. Bonheur's siblings included the animal painters Auguste Bonheur and Juliette Bonheur, as well as the animal sculptor Isidore Jules Bonheur. Francis Galton used the Bonheurs as an example of the eponymous "Hereditary Genius" in his 1869 essay. Bonheur moved to Paris in 1828 at the age of six with her mother and siblings, after her father had gone ahead of them to establish a residence and income there. By family accounts, she had been an unruly child and had a difficult time learning to read, though she would sketch for hours at a time with pencil and paper before she learned to talk. Her mother taught her to read and write by asking her to choose and draw a different animal for each letter of the alphabet. The artist credited her love of drawing animals to these reading lessons with her mother. At school she was often disruptive, and was expelled numerous times. After a failed apprenticeship with a seamstress at the age of twelve, her father undertook her training as a painter. Her father allowed her to pursue her interest in painting animals by bringing live animals to the family's studio for studying. Following the traditional art school curriculum of the period, Bonheur began her training by copying images from drawing books and by sketching plaster models. As her training progressed, she made studies of domesticated animals, including horses, sheep, cows, goats, rabbits and other animals in the pastures around the perimeter of Paris, the open fields of Villiers near Levallois Perret, and the still wild Bois de Boulogne. At fourteen, she began to copy paintings at the Louvre. There she prepared detailed studies that she later used as references for her paintings and sculptures. During this period, she befriended the father and son comparative anatomists and zoologists, Étienne Geoffroy Saint Hilaire and Isidore Geoffroy Saint Hilaire.
Алғашқы табыстары
Француз үкіметінің тапсырысымен жасалған Боньердің алғашқы үлкен жетістігі – «Нивернейдегі егіс жұмысы» картинасы, ол 1849 жылы көрмеге қойылды және қазір Париждегі Орсе мұражайында сақталуда. Оның ең танымал туындысы – монументалды «Ат жәрмеңкесі» 1855 жылы аяқталды. Ол картинада Париждегі жылқы базары бейнеленген, ол ағаштармен көмкерілген Госпиталь бульварының бойында, көрінетін Пити-Сальпетриер ауруханасының жанында орналасқан. Лондондағы Ұлттық галереяда осы картинаның кіші нұсқасы бар. Бұл жұмыс Боньерге халықаралық даңқ әкелді, сол жылы ол Шотландияға сапар шегіп, Боньердің туындыларына тәнті болған королева Викториямен кездесті. Шотландияда ол «Тау қойышысы» (1859 жылы аяқталған) және «Тау шабуылы» (1860 жылы аяқталған) сияқты келешек жұмыстарының эскиздерін жасады. Бұл картиналар бір ғасыр бұрын жойылған Шотландия таулы аймағының өмір салтын көрсетеді және Виктория дәуірінің эстетикалық талғамына сай келді. Боньер 1893 жылы Чикагода өткен Дүниежүзілік Колумбия көрмесіндегі Көркем өнер сарайында және Әйелдер үйінде өзінің туындыларын көрсетті. 1889 және 1890 жылдары ол Парижде білім алған американдық мүсінші Сайрус Даллинмен достық қарым-қатынас орнатты. Олар Париждің сыртындағы Нёйиге сапар шегіп, Буффало Билл Кодидің «Жай батыс шоуының» жануарларын және актерлерін лагерде суретке түсірді. 1890 жылы Боньер Кодиді ат үстінде салған картинасын жасады. Даллиннің осы кезеңдегі «Бейбітшілік белгісі» мүсіні де 1893 жылы Чикагода көрсетілді және оның мансабындағы маңызды қадам болды. Боньер Франциядағы туған жерінен гөрі Англияда көбірек танымал болғанымен, 1865 жылы императрица Евгения оны Францияның Құрметті легионымен марапаттады, ал 1894 жылы орденнің офицері етіп тағайындады. Ол бұл награданы алған алғашқы әйел суретші болды.
A French government commission led to Bonheur's first great success, Ploughing in the Nivernais, exhibited in 1849 and now in the Musée d'Orsay in Paris. Her most famous work, the monumental The Horse Fair, was completed in 1855 and measured It depicts the horse market held in Paris, on the tree lined boulevard de l'Hôpital, near the Pitié Salpêtrière Hospital, which is visible in the painting's background. There is a reduced version in the National Gallery in London. This work led to international fame and recognition; that same year she traveled to Scotland and met Queen Victoria, who admired Bonheur's work. In Scotland, she completed sketches for later works including Highland Shepherd, completed in 1859, and The Highland Raid, completed in 1860. These pieces depicted a way of life in the Scottish highlands that had disappeared a century earlier, and they had enormous appeal to Victorian sensibilities. Bonheur exhibited her work at the Palace of Fine Arts and The Woman's Building at the 1893 World's Columbian Exposition in Chicago, Illinois. In 1889 and 1890 she developed a friendship with American sculptor Cyrus Dallin who was studying in Paris. Together they traveled to Neuilly outside of Paris to sketch the animals and cast of Buffalo Bill Cody's Wild West Show at their encampment. In 1890 Bonheur painted Cody on horseback. Dallin's work from this period "A Signal of Peace" would also be displayed in Chicago in 1893 and be the first major step in his career. Though she was more popular in England than in her native France, she was decorated with the French Legion of Honour by Empress Eugénie in 1865, and was promoted to Officer of the Order in 1894. She was the first female artist to be given this award.
Патронаж және оның жұмысының нарығы
Бонхердің өкілі – өнер сатушысы Эрнест Гамбарт (1814–1902) болды. 1855 жылы ол Бонхерді Ұлыбританияға алып келді және оның туындыларын көбейту құқығын сатып алды. Бонхердің көптеген гравюралары сол заманғы ең шебер гравёрлердің бірі Чарльз Джордж Льюис (1808–1880) жасаған көшірмелерінен жасалған. 1859 жылы ол жеткен табысының арқасында Парижден шалғай емес, Фонтенбло маңындағы Шато-де-Байға көшіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Бүгінде сол үй оған арналған мұражай болып сақталған.
Bonheur was represented by the art dealer Ernest Gambart (1814–1902). In 1855 he brought Bonheur to the United Kingdom, and he purchased the reproduction rights to her work. Many engravings of Bonheur's work were created from reproductions by Charles George Lewis (1808–1880), one of the finest engravers of the day. In 1859 her success enabled her to move to the Château de By near Fontainebleau, not far from Paris, where she lived for the rest of her life. The house is now a museum dedicated to her.
Жеке өмірі мен мұрасы
Боньер заманында әйелдер суретші ретінде көбінесе теріс қабылдап білім алған, ал осындай сәтті суретші болғандықтан ол өзінен кейінгі суретші әйелдерге жол ашуға көмектесті. Боньер ерлер киімін киіп жүргенімен белгілі болды; ол шалбарды таңдауын жануарлармен жұмыс істеу үшін ыңғайлылығымен түсіндірді (Рационалды киімге қараңыз). Ол өзінің алғашқы серіктесі Натали Микаспен 40 жылдан астам уақыт бірге өмір сүрді, Микастың қазасына дейін, кейін американдық суретші Анна Элизабет Клумпкемен қарым-қатынас бастады. Лесбияндық көптеген француз шенеуніктері жануарлар сияқты және бұзық деп есептеген кезде, Боньердің жеке өмірі туралы ашық сөйлеуі жаңалық болды. Әйелдердің киімін бақылауға алған заманда Боньер суретке түскен портреттерінде немесе фотосуреттерінде болмаса, шалбар, көйлек және галстук киюді шешті. Ол бұл әрекетті еркек болу үшін жасаған жоқ, бірақ отбасы туралы сөйлескенде өзін немере немесе аға деп атады; керісінше, ол еркектерге тән билік пен бостандыққа ұмтылды. Бұл, сонымен қатар, ол лесбияндық стереотипі – шашын қысқа қырқып, шалбар киіп, темекі шегетін әйелдер бейнесінде өзінің сексуалдығын көрсетті. Роза Боньердің өзінің барлық үш әдеті де болды. Боньер өзінің лесбиянка екенін тікелей айтпады, бірақ оның өмір салты мен әйел серіктестері туралы айтқан сөздері осыны меңзеді. 2013 жылға дейін Францияда әйелдерге 1800 жылдың 17 қарашасында қабылданған «Әйелдердің ер киімін киюіне қатысты жарлық» бойынша шалбар киюге ресми түрде тыйым салынған. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бұл ереже көбінесе ескерілмеді, бірақ Боньердің заманында бұл мәселе әлі де маңызды болды. 1852 жылы Боньер полициядан шалбар киюге рұқсат сұрауға мәжбүр болды, себебі ол қой мен мал базарларына барып, сурет салған жануарларын зерттеу үшін осы киімді таңдаған. Боньер еркектерге тән іс-әрекеттерден (аң аулау, темекі шегу сияқты) ләззат алғанмен, әйелдікке ер адамның ұсына алатын немесе сезіне алатын барлық нәрседен гөрі жоғары баға берді. Ол еркектерді ақымақ деп санады және өзі сурет салған бұқаларға ғана көңіл бөлгенін айтты. Боньер 1899 жылдың 25 мамырында, 77 жасында Франциядағы Томериде (Бай) қайтыс болды. Кейін Микас пен Боньер қайтыс болғаннан кейін де бір зиратта жерленді. Боньер, Микас және Клумпкелердің қабір тасында: «Достық – құдайлық махаббат» деп жазылған. Бұрын көпшілікке көрсетілмеген оның көптеген суреттері 1900 жылы Парижде аукционда сатылды. XIX ғасырдың басқа да реалистік суретшілерімен бірге Боньердің шығармалары XX ғасырдың көп бөлігінде модадан шығып, 1978 жылы бір сыншы «Нивернедегі суару» картинасын «толық ұмытылған және естен шығаруға сирек кездесетін» деп сипаттады; алайда, сол жылы ол француз үкіметінің Қытайға жіберген «Француз пейзажы мен шаруасы, 1820-1905» атты көрмеге арналған суреттер сериясының бір бөлігі болды. Содан бері оның беделі жаңарып келеді. 1971 жылы өнер тарихшысы Линда Ночлиннің «Неге ұлы әйел суретшілер болмады?» атты мақаласы феминистік өнер тарихы мен феминистік өнер теориясының іргелі еңбегі саналады, онда «Роза Боньер» тақырыбына арналған бөлім бар. Боньердің «Ормандағы патшалар» атты туындысы 2008 жылы аукционда 200 000 доллардан астамға сатылды. 2022 жылдың 16 наурызында Google Боньердің туғанына екі жүз жыл толуына орай Doodle арқылы құрметтеді. Doodle бес елде көрсетілді: АҚШ, Ирландия, Франция, Исландия және Үндістан.
Women were often only reluctantly educated as artists in Bonheur's day, and by becoming such a successful artist she helped to open doors to the women artists who followed her. Bonheur was known for wearing men's clothing; she attributed her choice of trousers to their practicality for working with animals (see Rational dress). She lived with her first partner, Nathalie Micas, for over 40 years until Micas' death, and later began a relationship with the American painter Anna Elizabeth Klumpke. At a time when lesbianism was regarded as animalistic and deranged by most French officials, Bonheur's outspokenness about her personal life was groundbreaking. In a world where gender expression was policed, Bonheur broke boundaries by deciding to wear trousers, shirts and ties, although not in her painted portraits or posed photographs. She did not do this because she wanted to be a man, though she occasionally referred to herself as a grandson or brother when talking about her family; rather, she identified with the power and freedom reserved for men. It also broadcast her sexuality at a time where the lesbian stereotype consisted of women who cut their hair short, wore trousers, and chain smoked. Rosa Bonheur did all three. Bonheur never explicitly said she was a lesbian, but her lifestyle and the way she talked about her female partners suggest this. Until 2013 women in France were technically forbidden from wearing trousers by the “Decree concerning the cross dressing of women” which was implemented on 17 November 1800. By at least World War II this was largely ignored, but in Bonheur's time was still an issue. In 1852, Bonheur had to ask permission from the police to wear trousers, as this was her preferred attire to go to the sheep and cattle markets to study the animals she painted. Bonheur, while taking pleasure in activities usually reserved for men (such as hunting and smoking), viewed her womanhood as something far superior to anything a man could offer or experience. She viewed men as stupid and mentioned that the only males she had time or attention for were the bulls she painted. Bonheur died on 25 May 1899, at the age of 77, at Thomery (By), France. and later joined Micas and Bonheur in the same cemetery upon her death. Bonheur, Micas, and Klumpke's collective tombstone reads, "Friendship is divine affection". Many of her paintings, which had not previously been shown publicly, were sold at auction in Paris in 1900. Along with other realist painters of the 19th century, for much of the 20th century Bonheur fell from fashion, and in 1978 a critic described Ploughing in the Nivernais as "entirely forgotten and rarely dragged out from oblivion"; however, that same year it was part of a series of paintings sent to China by the French government for an exhibition titled "The French Landscape and Peasant, 1820–1905". Since then her reputation has been somewhat revived. Art historian Linda Nochlin’s 1971 essay Why Have There Been No Great Women Artists?, considered a pioneering essay for both feminist art history and feminist art theory, contains a section about and titled "Rosa Bonheur." One of Bonheur's works, Monarchs of the Forest, sold at auction in 2008 for just over $200,000. On 16 March 2022, Google honoured Bonheur with a Doodle to mark the bicentennial of her birth. The Doodle reached five countries: the United States, Ireland, France, Iceland and India.
Өмірбаяндық шығармалары
Боньердің алғашқы өмірбаяны оның өмірлік кезеңінде жарық көрді: Евгений де Мирекурттың «Замандастар: Роза Боньер» атты кітапшасы, ол 1856 жылы «Ат жәрмеңкесі» туындысымен Салонда жетістікке ие болғаннан кейін жарыққа шықты. Боньер кейіннен осы құжатты түзетіп, түсіндірмелер қосты. Екінші еңбек Боньердің өмірінің соңғы жылындағы серігі Анна Клумпке жазды. Клумпкенің 1909 жылы жарық көрген өмірбаяны Гретхен Ван Слайк тарапынан 1997 жылы аударылып, «Роза Боньер: Суретшінің (авто) өмірбаяны» деп аталды, себебі Клумпке Боньердің бірінші жақта сөйлеу стилін қолданған. Теодор Стэнтон (Елизавета Кейди Стэнтонның ұлы) редакциялаған «Роза Боньердің естеліктері» 1910 жылы Лондон мен Нью-Йоркте жарық көрді. Онда Боньердің отбасы мен достарымен жүргізген көптеген хат алмасулары қамтылған, онда ол өнер жасау жолдарын сипаттайды. 1905 жылы жарық көрген «Әлемнің әйел суретшілері» кітабы (Уолтер Шоу Спарроу жинаған және редакциялаған) «Катерина Вигри заманынан, 1413–1463 жылдардан Роза Боньерге және қазіргі күнге дейін» деген қосымша тақырыппен жарық көрді.
The first biography of Bonheur was published during her lifetime: a pamphlet written by Eugène de Mirecourt, Les Contemporains: Rosa Bonheur, which appeared just after her Salon success with The Horse Fair in 1856. Bonheur later corrected and annotated this document. The second account was written by Anna Klumpke, Bonheur's companion in the last year of her life. Klumpke's biography, published in 1909 as Rosa Bonheur: sa vie, son oeuvre, was translated in 1997 by Gretchen Van Slyke and published as Rosa Bonheur: The Artist's (Auto)biography, so named because Klumpke had used Bonheur's first person voice. Reminiscences of Rosa Bonheur, edited by Theodore Stanton (the son of Elizabeth Cady Stanton), was published in London and New York in 1910. It includes numerous correspondences between Bonheur and her family and friends, in which she describes her art making practices. The 1905 book Women Painters of the World (assembled and edited by Walter Shaw Sparrow) was subtitled "from the time of Caterina Vigri, 1413–1463, to Rosa Bonheur and the present day".
Ресурстар
NMWA.org жинағының сипаттамасы. Бонхёр мақаласы және туындылары NMWA-да.
NMWA. org Collection Profile Bonheur article and artwork at NMWA.