Кіріспе

2002 жылы Роберт Уитакердің «Mad in America: Bad Science, Bad Medicine, and the Enduring Mistreatment of the Mentally Ill» кітабы – 2002 жылы медициналық журналист Роберт Уитакердің жазған кітабы. Кітапта автор ауыр психикалық ауруларға, әсіресе антипсихотиктерге қатысты өткен және қазіргі психиатриялық араласулардың тиімділігін, қауіпсіздігін және этикалық жағын зерттеп, оларға күмән келтіреді. Кітап АҚШ-тағы емдеу тарихының хронологиялық ретімен құрылған. «Mad in America» кітабы жалпы оқырмандардан жағымды пікірлер алса, медициналық қауымдастықтан ара-жібір пікірлер алды. Медициналық қауым дереккөздердегі кейбір жақпарушылықты сынға алды, бірақ қазіргі психиатрияға қатысты кітапта көтерілген маңызды сұрақтарды қарастыру қажеттігін мойындады.

Бірінші бөлім: Бастапқы Бедлам (17501900)

Бірінші бөлімде ерте емдеу әдістері сипатталған, мысалы, минутына 100 айналымға жететін айналмалы орындық, қозғалысын шектеуге арналған «Транквилизаторлы орындық» және су емдеу. Уайткер 1793 жылға, Француз революциясына дейінгі кезеңге және 1817 жылы Куакерлердің АҚШ-та енгізген моральдық емдеуді сипаттайды, онда қарапайым басшылар ақыл-саулығы бұзылғандарды шағын үйлерде үлкен мейіріммен емдеп, жақсы нәтижелерге қол жеткізді: шамамен 35-80 пайыз науқас бір жыл ішінде жазылып шықты, олардың көпшілігі толыққанды сауықты. Пенсильвания ауруханасы науқастардың шамамен 45 пайызы жазылып, 25 пайызы жақсарған күйде шығарылғанын хабарлады. Вурчестер мемлекеттік ауруханасында 35 пайыз науқас созылмалы ауруға шалдыққан немесе ақыл-саулығы бұзылған кезде қайтыс болды.

Екінші бөлім: Ең қараңғы дәуір (1900-1950)

Екінші бөлім евгениканың қалыптасуын сипаттайды, ол психикалық науқастарды күштеп стерильдеуді қолдау арқылы моральдық емдеуді тоқтатып, психиатрия және нейроғылым салаларын жаңартты. Осы сала мамандары инсулин комасы, метазол конвульсиясы, күштеп электрошок және лоботомия сияқты әдістерді қолданды. The Baltimore Sun және In These Times жазбалары кітапты ұнатып, бірақ автордың психиатрияны сынаған Томас Сзацты неге есімдеріне алмағанын түсінбеді.

Ғылыми журналдардағы шолулар

Клиникалық психолог Клаудия Букшпан Рутерфорд автордың өте радикалды ұстанымдары болғанымен, кітаптың клиникалық психиатрияның жылдар бойындағы көптеген мәселелеріне жасаған көрігінің дұрыс тұстары бар екенін мойындады: «Кейде оның редакциялық шектеусіздігі тіпті хабарынан да ыңғайсыздық тудырса, және оның барлық аргументтерімен келіспеуі мүмкін болса да, оның тақырыбы өте маңызды, бұл мәселе көптен бері көтерілуі керек және одан әрі талқылауға серпіліс береді деп үміттенеміз». Кітап JAMA журналында да қарастырылды, онда Чикаго университетінің докторы Даниэль Лючинс ғылыми әдебиеттерді қараудың кейде субъективті екенін байқады. Осыған қарамастан, Лючинс кітаптың психиатриядағы емдеудің әлеуметтік аспектілерін көрсетуде құнды екенін атап өтті. Дәрігер Дж. ван Гийн «New England Journal of Medicine» журналына жазған рецензиясында «Бұл кітап тарихи есеп емес, көбінесе айыптау» дейді және Уитакердің «психикалық ауруды дерлік шизофрениямен теңестіретінін» атап көрсетеді, депрессия және басқа психикалық аурулар тек ескерту ретінде айтылады. Ван Гийн кітаптың 1950 жылға дейінгі мазмұнын көп түсіндірмейді, бірақ содан кейін кітаптың қалған бөлігін сынап бағалайды. Ол Уитакердің Краепелиннің шизофрениямен ауырған науқастарының іс жүзінде летаргиялық энцефалиттен зардап шеккені туралы пікірін күдікпен қарайды. Психотроптық препараттарға қатысты ван Гийн: «Америка Құрама Штаттарында антипсихотикалық препараттардың дозасы қажетті деңгейден жоғары деген пікірде шындық болуы мүмкін, бірақ автор осы тұжырымды дәлелдемей, үнемі айыптау арқылы өз позициясын әлсіретеді (мысалы, «Нюрнберг кодексі мұнда қолданылмайды» дейді)». Ван Гийн содан кейін Уитакердің шизофренияның дофаминдық гипотезасына жасаған шабуылын «қарапайым ойлау» деп сипаттап, «[Уитакер] бұл тақырыпта кеңінен танымал болғанымен, фактілер көбінесе оның көзқарасына сәйкес келеді, әсіресе дәрілік емге қатысты тарауларда. Америкалық психиатриялық мекемелерде шизофрениямен ауыратын науқастарды емдеуде кемшіліктер болуы мүмкін, бірақ олар жақсы сыншыларды лайық». Психолог Клэр Мунделл, доктор, Американдық психоанализ және динамикалық психиатрия академиясы журналына жазған мақаласында «Америкадағы ақымақ» кітабын «тек психиатриялық денсаулық сақтау мамандарына ғана емес, сонымен қатар осы елдегі медицинада пайда пациенттерге қамқорлық жасаудың орнына басымдыққа ие болды ма деген күмәні барларға да міндетті түрде оқу керек» деді.

Онлайн шолулар

Дэвид Пилигрим, "Times Higher Education" журналына "Скандал туралы жаңалықтар бірнеше онжылдықпен кешікті" деген мақала жазып, кітаптың кемшіліктерін атап көрсетті: "Ол тудырған жартылай ғылыми көпір оқырманды нағыз ашудан алаңдатады, бұл оның жеке мәселесі емес. Оны 1998 жылға дейін көптеген адамдар бөлісті" (Уайткер психикалық денсаулық туралы жаза бастаған жыл). Дәрігер Ларри С. Голдман WebMD-нің Medscape Today журналында бұл кітапқа сынды пікір жазып, Уайткердің "баласын сумен бірге төгіп тастауға дайын" екенін айтты, себебі "Mad in America" шизофренияның биологиялық бұзылыстарын мойындамайды. Бірақ сонымен бірге Голдман Уайткердің пікірінің шизофренияның нақты себептері әлі белгісіз деген тұрғыдан дұрыс екенін мойындады. Голдман кітаптың "қатты ынталы стилі" "АҚШ фармацевтикалық индустриясы мен психиатриялық зерттеулер қауымдастығы арасындағы дені сау симбиоз бен қоғамдық психикалық денсаулық сақтау жүйелерінің үнемі аянышсыздығы сияқты маңызды мәселелерді әлсіретеді" деп қорытындылады. Голдманның пікіріне жауап ретінде дәрігер Натаниел С. Лерман Голдманмен келіспейді және "Уайткердің айтқаны дұрыс" деп жазады, содан кейін кітаптағы негізгі ойлармен келіседі, атап айтқанда, антипсихотикалық препараттар миға зиян келтіреді, "психиатриялық қате түсініктерге" қарамастан, олар "көрсетілген мидың бұзылыстарын түзетпейді және ми химиясын тепе-теңдікке келтірмейді. Олар мидың белгілі бір ерекшеліктерін азайтатын қызметін өзгертеді". Лерман содан кейін шизофренияның нейробиологиясы бойынша жинақталған барлық деректер "науқастарды емдеуге көмектеспегенін" жазады. Кейінірек Лерман консервативті саяси ұйым – Америкалық дәрігерлер мен хирургтар қауымдастығының ресми журналында, "Mad in America" кітабының "21-ші ғасырдың ең маңызды психиатриялық кітабы болуы мүмкін" деп жазды. "Metapsychology Online Review" журналының редакторы Кристиан Перринг кітаптан әсер алып, "Уайткердің өзін психиатрияны тым сынға алғаны үшін айыптауға болса да, шизофренияға қарсы дәрі-дәрмектерге қарсы оның аргументі соншалықты маңызды, оған дереу жауап беру қажет" деп жазды. Е. Фуллер Торри Treatment Advocacy Center үшін жазған мақаласында оны "қарсыластыққа толы" және "керемет көңіл көтеруге лайық емес" деп сипаттады. Медицина ғылымының докторы Марсия Ангелл "The New York Review of Books" журналына екі бөлімнен тұратын мақала жазып, осы және осыған ұқсас кітаптарды "психиатрияның қазіргі таңдағы тәжірибесіне қарсы күшті айыптама" деп атады, "диагностиканың "қызбалықтары", кейде зиянды әсерлері бар препараттардың шамадан тыс қолданылуы және кең таралған мүдделер қақтығысы" туралы мәліметтер келтірді.