Кіріспе

Невада және Калифорния штатындағы шөл, АҚШ

Амаргоза шөлі АҚШ-тың Невада штатының батысындағы Най округінде, Калифорния – Невада шекарасы бойында орналасқан. Ол географиялық Амаргоза аңғарының солтүстік-шығыс бөлігін құрайды және Эш Мидоуз ұлттық қорығынан солтүстікке қарай жатыр. Шөл Амаргоза өзенінің атымен аталған, ал өзен испан тіліндегі «ащы» сөзінен шыққан, себебі суының дәмі ащы.

География

Амаргаса шөлі шамамен 1500 метр биіктікте жатыр және құрамында Кратер Флэт және Амаргаса алқабы (Невада штаты), (бұрынғы Латроп Веллс) кіретін қауымдастығы бар, ол шөлдің оңтүстік жағында орналасқан. Шөл батысында Funeral Mountains және Death Valley, ал шығысында Yucca Mountain және Nellis әуе күштері полигоны арасында жатыр.

Табиғат тарихы

Амаргоза шөлі – құрғақ шөлдік орта және солтүстік Ұлы Бекен мен оңтүстік Мохаве шөлінің экожүйелері мен биогеографиялық аймақтары арасындағы өтетін аймақ. Маусымдық Амаргоза өзені шөл арқылы ағып өтеді, ал жақын жердегі Амаргоза ұлттық жабайы табиғат панасындағы Шошон балығының шабақтарын табуға болады.

Тарихқа дейінгі дәуір

Адамдардың алғаш рет Амаргоза шөліне қашан қоныстанғаны белгісіз. Кем дегенде 10 000 жыл бұрынғы, соңғы мұз дәуірінің соңына дейінгі ежелгі тұрақтар табылды. Аңғардағы археологиялық қалдықтарды жаңадан зерттеу нәтижесінде, бұл жерді аборигендер бұрынғы есептеулерден гөрі ауқымдырақ пайдаланғаны анықталды. Шамамен 1000 жылға дейін, тіпті одан да ертерек мерзімдерге жататын қыш ыдыстар мен басқа да заттар табылған. Он тоғызыншы ғасырда Амаргоза аңғарында екі үнді тайпасы қоныстанды: Оңтүстік Пайют және Батыс Шошон. Екеуі де қиын жағдайларда тіршілік табуда шебер болды, жабайы өсімдіктермен және жабайы аңдармен күштенді.

Еуропалық барлау

Амаргоза шөліндегі алғашқы қауым 1905 жыл шамасында осы аймақта кең ауқымды боракс кенін өндірудің нәтижесінде құрылған. 1907 жылы екі теміржол боракс, алтын, күміс, қорғасын және басқа да маңызды минералдық кендерді өндіру және өңдеу операцияларын қамтамасыз ете бастады. Тонопа және Тидуотер теміржолы (T және T) Калифорния штатының Ладлоу қаласы мен Невада штатының Голд-Центр (қазіргі Бити қаласының оңтүстігінде) арасында салынған. Лас-Вегас және Тонопа теміржолы Лас-Вегас пен Невада штатының Голдфилд қаласын байланыстырды. Кен өндірісінің көлемі мен экономикалық жағдайлар өзгерген сайын теміржолдардың пайдалылығы азайды. Лас-Вегас және Тонопа желісі 1918 жылы тоқтатылды, ал T және T желісі 1940 жылдың 14 маусымында жабылды. 1942 жылдың ортасына қарай АҚШ Соғыс министрлігі екінші дүниежүзілік соғысты қолдау мақсатында T және T теміржолының барлық рельстерін және металл сынықтарын жинап алды. Қазірде теміржол төсегінің кейбір бөліктері ғана сақталған; АҚШ Жерді басқару бюросы (BLM) Калифорниядағы ескі теміржолдың кейбір учаскелерінде жаяу жолдарды салып, күтіп ұстайды. Аңғардағы қазіргі заманғы даму 1950 жылдардың басында ғана басталды. Жеке генераторлардан басқа электр қуаты 1963 жылға дейін қолжетімді болған жоқ. 1990 жылдардың басына дейін Амаргоза аңғарындағы өсім минималды болды. Соңғы кезде Лас-Вегастағы қарқынды өсім көптеген жаңа тұрғындарды Амаргоза аңғарына және жақын орналасқан Пахрумп қаласына көшіруге алып келді. Амаргоза аңғары 775 аймақтық кодымен қамтамасыз етіледі, ал аймақтағы көптеген стационарлық телефон нөмірлері 372 нөмірлік алмасқаны пайдаланады, форматы (775) 372 xxxx. Пошталық индексі 89020. Амаргоза аңғары даулы Юка тауы қоймасының жанында орналасқан, бұл АҚШ Энергетика министрлігінің (DOE) федералды жердегі жоғары деңгейлі радиоактивті қалдықтарды сақтауға арналған нысаны. Президент Джордж Буш 2002 жылдың 23 шілдесінде 87-ші бірлескен резолюцияға қол қойды, ол DOE-ге Юка тауында құрылыс жұмыстарын жалғастыруға рұқсат берді, бірақ нысан 2012 жылға дейін радиоактивті материалдардың алғашқы партияларын қабылдамайды деп күтілді. Құрылыстың басты кіреберісі Амаргоза аңғарында, сақтау туннельдерінен оңтүстікке қарай шамамен 14 миль (23 км) қашықтықта орналасады. 2009 жылы президент Барак Обама бұл қойманың ядролық қалдықтарды ұзақ мерзімді сақтау орны ретінде қарастырылмайтынын мәлімдеді.

Күн электр станциясы

Amargosa Farm Road Solar Project) – Невада штатының Най округінде 36° 34' 31.52"N, 116° 29' 35.52"W координаталарында орналасқан, жоспарланған 500 мегаватттық (МВт) күн электр станциясы. Бастапқыда күн энергиясын шоғырландыру (CSP) жобасы ретінде жобаланған, кейіннен фотоэлектрлік (PV) технологиясына көшірілді. Solar Millennium компаниясы банкротқа ұшырағандықтан жоба тоқтап қалды. 2013 жылы First Solar жеке меншіктегі жерге 65 МВт қуаттылығы бар кішірек PV станциясын салуды ұсынды.

Климат

Амаргаса аңғарының климаты қоңыржай шөлдік климатқа ие, жаз айларында өте ыстық, ал қыстары қоңыржай болады. Амаргаса аңғарында тіркелген ең жоғары температура 2002 жылдың 9 шілдесінде 118°F (47.7°C) болса, ең төменгі температура 1990 жылдың 22 желтоқсанында 6°F (14.4°C) тіркелген. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 4,29 дюймді құрайды.

Көлік

Амаргоса аңғарының негізгі көлік артериялары – АҚШ 95-ші бағыты, ол солтүстік-оңтүстікке (Амаргосадан өтетін бағыт солтүстік-батысқа қарай) Лас-Вегас пен Риноны байланыстырады, және 373-ші штаттық бағыты, ол Амаргоса аңғарынан Калифорния штатының 127-ші бағыты арқылы Өлім аңғарының қиылысына дейін солтүстік-оңтүстік бағытта жалғасады.

Демалыс

Ash Meadows Ұлттық қорықшасы шамамен 23,000 акр (93 км²) көктем суларымен толыққан ылғалды жерлерді қамтиды және оны АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі басқарады. Бұл қорықшада әлемнің басқа еш жерінде кездеспейтін кем дегенде 24 өсімдік және жануар мекендейді. Қазіргі уақытта төрт балық (Devil's Hole pupfish, Amargosa pupfish, Warm Springs pupfish және Ash Meadows speckled dace), бір жәндік (Ash Meadows naucorid) және бір өсімдік (Amargosa nitewort) жойылу қаупі төніп тұрған түрлер ретінде тізімделген. Ash Meadows NWR-ге Амаргоза аңғарындағы SR 373 тас жолы, Кристалл, Неваданың жанындағы SR 160 тас жолы немесе Пахрамптан батысқа қарай Белл Виста жолы арқылы кіруге болады. Қорықшаға кіреберістерде жол көрсеткіштері орнатылған. Биг Дюн – бұл құм төбелерінен тұратын құрылым, оның биіктігі қоршаған жерден шамамен 300 фут (91 метр) жоғары. Дюналық құрылым мен оны қоршаған жерді BLM басқарады және моторизацияланған және моторизацияланбаған демалысқа ашық. Биг Дюнға 95 тас жолынан оңтүстікке қарай шамамен 4 км жердегі Валли-Вью-роудтан кіруге болады.