Кіріспе
Консервативті және либертариандық ой-сана орталығы
FreedomWorks – Вашингтон қаласында орналасқан консервативті және либертариандық идеологияны қолдайтын ұйым болды. FreedomWorks еріктілерді даярлап, сайлау кампанияларына көмектесті. Бұл ұйым «Шай партиясы» қозғалысымен тығыз байланысты болды. Кох ағайындары бұрын ұйымды қаржыландырған.
Тарих
FreedomWorks ағайынды Дэвид Х. Кох пен Чарльз Кох құрған консервативті саяси топтан туындады және «Салауатты экономика үшін азаматтар» (CSE) деп аталды. 2004 жылы CSE президенті Нэнси Пфотенгауэр басшылығымен «Американың өркендеуі үшін» және президенті мен бас директоры Мэтт Киббе басшылығымен «Empower America» компаниясымен бірігіп, FreedomWorks деп аталған қалған топқа бөлінді. Дик Арми, Джек Кемп және К. Бойден Грей жаңа ұйымның тең төрағалары болды, ал Билл Беннетт аға ғылыми қызметкер ретінде мектеп таңдауы мәселесіне назар аударды. Empower America 1993 жылы Беннетт, бұрынғы Тұрғын үй және қалалық даму министрі Кемп, бұрынғы елші Джин Дж. Киркпатрик және бұрынғы өкіл Вин Вебер құрды. 2006 жылдың желтоқсанында Стив Форбс FreedomWorks директорлар кеңесіне қосылды. FreedomWorks атауы Армидің: «Азаттық жұмыс істейді. Азаттық – жақсы саясат және жақсы саясат» деген сөзінен алынған. 2009 жылдың 14 тамызында Армидің FreedomWorks басшылығы оның жұмыс берушісі, DLA Piper лоббистік және құқықтық фирмасы үшін мәселе тудырғаннан кейін, Арми DLA Piper-дегі жұмысынан кетуге мәжбүр болды. 2010 жылы DLA Piper төрағасы Фрэнсис Бёрч фирма «биыл тиімді денсаулық сақтау реформасын қабылдауды қолдайтын және жауапты ұлттық пікірталасқа ынталандыратын» клиенттерге қызмет ететінін мәлімдеді. 2012 жылдың 30 қарашасында Арми FreedomWorks төрағалығынан кетті. Арми FreedomWorks өзінің атын, суретін немесе қолтаңбасын «барлық хаттарынан, баспа басылымдарынан, жазбаларынан, веб-сайттарынан, бейнелерден, куәліктерінен, мақтауларынан, қаржы жинау материалдарынан және әлеуметтік желілерден» дереу алып тастауды талап етті. Арми бөлінуге президент және бас директор Мэтт Киббедің FreedomWorks ресурстарын пайдаланып, «Дұшпандық қабылдау» атты кітап жазғаны себеп болды деп мәлімдеді, ол жеке өзі пайда тапқан және Арми мен кеңеске кейіннен FreedomWorks-тен маңызды ресурстарсыз жазылғандығын мойындауын сұрады. Киббе бөліну ұйым бағыты бойынша бәсекелестік көзқарастардың нәтижесі болды деп мәлімдеді. Associated Press 2012 жылдың қыркүйегінде Арми 2012 жылдың қарашасына дейін орнынан түсуге келіскенін, ал оның орнына кеңес беру ақысы ретінде 8 миллион доллар, жыл сайын 400 000 доллар төленетінін, оны кеңесшілер кеңесінің мүшесі Ричард Дж. Стивенсон қаржыландыратынын хабарлады. FreedomWorks пен Дик Армидің бөлінуінен кейін көп ұзамай FreedomWorks тағы да Хилари Клинтонның бет-жүзіне маска киген тағы бір адамға кунилингус жасайтын болып көрінген алып панда костюміндегі стажердің бейнебаяны жасағаны үшін қоғамдық дау-дамайға тап болды. Бейнебаян Глен Бек қатысқан консервативті конференцияда көрсетілуі тиіс деп хабарланды. FreedomWorks Кох қаржылаған Мемлекеттік саясат желісінің қауымдасқан мүшесі болды, бұл еркін нарыққа бағытталған ой-толғаулардың АҚШ ұлттық желісі. 2009 жылы Mother Jones FreedomWorks-ті климаттың өзгеруін жоққа шығаратын маңызды ұйым ретінде атады. 2023 жылдың наурызында FreedomWorks өзінің 50 қызметкерінің 40% -ын, оның ішінде атқарушы вице-президенті Ноа Уоллды жұмыстан босатты. 2024 жылдың мамыр айында FreedomWorks директорлар кеңесі ұйымды тарату туралы бірауыздан дауыс берді. Ол кезде 25 қызметкерден тұратын топ бірден жабылып қалды. Топ жабылу себебін «Трамп дәуіріндегі идеологиялық өзгерістер» деп атады. FreedomWorks президенті Адам Брэндон «топ басшылығының азаттық принциптері мен мүшелерінің «MAGA стиліндегі популизмі» арасында үлкен алшақтық ашылғанын» айтты. 2009 жылы FreedomWorks АҚШ-та «Шай партиясы» наразылықтарының саны артып келе жатқанына жауап берді және «Шай партиясы» салық наразылықтарының белсенді топтарының бірі болды. FreedomWorks 2009 жылдың 12 қыркүйегінде Вашингтонда салық төлеушілердің науқанын ұйымдастырды, сонымен қатар 9/12 Шай партиясы деп те аталады. 2010 жылдың ақпан айында FreedomWorks, FreedomWorks Foundation және FreedomWorks Political Action Committee National Journal-ге сәйкес Шай партиясы қозғалысының ең ықпалды он екі тобының қатарында болды. 2010 жылдың қыркүйегінде FreedomWorks The Washington Post газеті жазғандай, «Шай партиясы» қозғалысының ең ықпалды бес ұйымының бірі болды. 2009 жылы FreedomWorks демократтар ұсынған климаттың өзгеруіне қатысты заңдарды қабылдамауды талап етті. 2010 жылы FreedomWorks Шай партиясының наразылықтарын ұйымдастыруға көмектесті және ұлттық климат саясатына қарсы листовкалар таратты. FreedomWorks Америкадан келісімшартты, Шай партиясының манифестін ұсынды, онда Обама әкімшілігінің денсаулық сақтау реформасы мен саудаға қарсылық білдіретін тармақтар бар. FreedomWorks басқа да іс-шаралардың ішінде республикалық кандидаттардың жақтастарына арналған оқу лагерлерін өткізді. FreedomWorks 2010 жылғы сайлауда тек науқандық заттарға 10 миллион доллардан астам қаржы жұмсады. Жаңа қызметкерлерге арналған міндетті оқу тізіміне Саул Алинский, Фредерик Бастиат және Айн Рэнд кірді. Rolling Stone және Talking Points Memo FreedomWorks Шай партиясы патриоттарын басқаруға көмектескенін мәлімдеді. Шай партиясы патриоттары бұл мәлімдемені жоққа шығарды. 2010 жылғы The New York Times газетіндегі мақалаға сәйкес, FreedomWorks «Шай партиясы қозғалысын құруда басқа ұйымдардан гөрі көбірек жұмыс істеді». Аталған АҚШ Сенатының кандидаттарына қосымша, FreedomWorks федералдық кеңсеге 114 кандидатты қолдады, олардың жетпісі сайлауда жеңіске жетті. Brigham Young университеті жасаған тәуелсіз зерттеу көрсетті, FreedomWorks-тің қолдауы ғана кандидаттың сайлаудағы табысына статистикалық тұрғыдан маңызды әсер еткен. 2011 жылы FreedomWorks корпоративтік рентаны іздеу әрекеттеріне бағытталған бірнеше науқандар жүргізді. FreedomWorks Duke Energy компаниясының бас директоры Джим Роджерсті қызметтен босату мақсатымен науқан жүргізді, Duke Energy компаниясын «жасыл энергия субсидияларын алу үшін прогрессивті күн тәртібін лоббилеумен» айыптады. Рентаны іздеуге қарсы науқандарына қосымша, FreedomWorks мемлекеттік және ұлттық деңгейде көптеген мәселелер бойынша да белсенді болды. Осы науқандардың бірі Пенсильваниядағы мектеп таңдауына қатысты SB1 науқаны болды. Сонымен қатар, FreedomWorks Огайо губернаторы Джон Касичтің кәсіби одақтарға қатысты реформаларын қолдау үшін белсенді халық науқанын жүргізді. FreedomWorks мыңдаған аулалық белгілерді, есік ілгіштерін, жарнамалық материалдарды жеткізіп, консервативті сайлаушыларды тіркеді. 2011 жылы FreedomWorks FreedomWorks for America атты Super PAC құрды. Бұл PAC-тың мақсаты «Шай партиясы қозғалысының көшбасшысыз, орталықтандырылмаған қауымдастығын одан әрі GOP құрылымын басып алуына көмектесу» еді. 2013 жылдың ақпанында FreedomWorks «Консерваторлар Obamacare-ті жоймаса, келісімге келуге келіспеуі керек» деген мәлімдемеге қол қойды. 2013 жылдың 14 тамызында FreedomWorks өкілі Джошуа Уитров 30 қыркүйекте аяқталуға тиіс келісімге қол жеткізу үшін «Вашингтондағы есіктер ашық болуы керек» деді. «Келісім – бұл Обамакеңнен қаражатты қайтарудың ең жақсы мүмкіндігі. Бұл сенатор Тед Круздің (R TX) немесе конгрессмен Том Грейвстің (R GA) келісімге тіркелген арқылы жасалуы мүмкін, бұл Обамакеңді толығымен жоюға мүмкіндік береді». Уитров сондай-ақ «Сенатор Майк Ли (R UT) және конгрессмен Марк Медоуз (R NC) осы тәсілге ортақ болуға әріптестерін келісімге қол қою арқылы шақыруға жетекшілік етіп жатыр, бұл олар Обамакеңді қаржыландыратын келісімге дауыс бермейтінін растайды» деп жазды. Бұл FreedomWorks шетелдік саясат бойынша ресми ұстаным алғаш рет қабылдаған кез еді. 2014 жылдың 12 ақпанында FreedomWorks Ренд Полмен бірлесіп Обама әкімшілігіне қарсы NSA-ның ішкі сымдау туралы есептерге қатысты сотқа шағымдануға қосылды. Сотқа шағымдануда Президент Обама, Ұлттық барлау директоры Джеймс Клэппер және Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің директоры генерал Кит Александер есімдері болды. Вирджинияның бұрынғы бас прокуроры Кен Куччинелли Пол мен FreedomWorks-тің мүддесін қорғады. FreedomWorks-тің кейбір науқандары «астротурфинг» деп аталды, ал кейбірі олардың халықтық ұйымдастыру туралы жалған әсер бергенін мәлімдеді. 2020 жылғы сайлау науқаны кезінде FreedomWorks пошта арқылы дауыс беру туралы жалған және шатастыратын мәлімдемелерді таратты, аз ұлттық сайлаушылардың көп шоғырланған штаттарында жарнамалық науқандарды жүргізді. Заң қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) жариялаған күтіліп отырған ережені жоюға бағытталған.
Қаржыландыру
The New York Times газетінің Джон Бродерінің мәліметінше, FreedomWorks мұнай өнеркәсібінен қаржыландырылған. FreedomWorks-тің басқа да демеушілерінің қатарында Ричард Дж. Стивенсон, Philip Morris және Скайф отбасы басқаратын қоры бар екені салық есептері мен басқа да құжаттар арқылы анықталды. FreedomWorks сақтандыру полистерін сату арқылы да қаржыландырылды, осы полистерді сатып алушылар автоматты түрде FreedomWorks мүшесіне айналады. 2012 жылы FreedomWorks-тің кірісі 15 миллион долларды құрады, оның шамамен 60 пайызы төрт демеушіден түсті. 2012 жылы Уильям С. Роуздың (оның екі компаниясы арқылы) жасаған 12 миллион долларлық қайырымдылығы кейбір бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан тексерілді. Қадағалау ұйымдары осы компаниялар жарна берушілердің кім екенін жасыру мақсатында құрылғанын айыптап, қайырымдылықты тергеуді сұрады.