Кіріспе

Австралиялық жеке куәлік картасы туралы ұсыныс

Австралия картасы – Австралия азаматтары мен тұрақты түрде тұратын шетел азаматтары үшін ұлттық жеке куәлік картасы жобасы болды. Бұл ұсыныс 1985 жылы жасалған, бірақ 1987 жылы қолдаусыз қалды.

Тарих

Карта идеясы 1985 жылы Боб Хоук басқарған сол кездегі Федералды Еңбек үкіметі ұйымдастырған ұлттық салық саммитінде көтерілді. Картаның мақсаты – басқа мемлекеттік куәліктерді біріктіру, сондай-ақ салықтан қашу, денсаулық сақтау және әлеуметтік жәрдемақы бойынша алаяқтыққа қарсы күрес болып табылды. Үкімет 1986 жылы парламентке заң жобасын енгізді, бірақ Сенатта көпшілік орын болмады және оппозиция мен ұсақ партиялар оны бірнеше рет тоқтатты. Картаға қарсы болғандықтан, Еңбек партиясының сенаторы Джордж Жорж 1986 жылдың желтоқсан айында партиядан шығып, тәуелсіз депутат ретінде отырды. Өкілдер палатасының депутаты Льюис Кент картаның австралиялық емес екенін айтып, оны "Гитлер картасы немесе Сталин картасы" деп атаудың дұрыс болатынын мәлімдеді. Жауап ретінде Хоук генерал-губернатор сэр Ниниан Стивеннен 1987 жылдың 5 маусымында парламентті екі рет таратуға рұқсат сұрады, содан кейін 11 шілдеде сайлау өтті. Үкімет қайтадан құрылды, бірақ Сенатта көпшілік орын сақталмады. Дегенмен, заң Сенатта қайтадан тоқтатылуы мүмкін болғанына қарамастан, заң жобасы қайтадан енгізілді. Мұндай жағдайда Сенат пен Өкілдер палатасының бірлескен отырысы өткізілуі мүмкін еді. Еңбек партиясы Өкілдер палатасында көпшілікке ие болғандықтан, жалпы парламенттегі олардың саны заң жобасын қабылдауға жеткілікті болар еді. Алайда, зейнеткер мемлекеттік қызметкер Эварт Смит заң жобасында бұрын ешкім байқамаған бір кемшілік бар екенін анықтады. Егер заң жобасы бірлескен отырыста қабылданса да, жүйенің жұмыс істеуі үшін қажетті кейбір ережелерді Сенат жеке өзі жоя алатын еді. Атап айтқанда, заң жобасында Австралия картасын көрсетпегендерге айыппұл салуға немесе банк шоттары мен әлеуметтік жәрдемақы төлемдерін тоқтатуға рұқсат берілген. Бұл ережелер "алғашқы тиісті күн" күшіне енетіні айтылған, ал ол күн Заң бойынша қабылданатын ережемен анықталатын еді. Бірақ, жаңа ережелерді Сенат немесе Өкілдер палатасы біржақты түрде қабылдамауы мүмкін, ал Сенаттың қабылдамауы бірлескен отырыс арқылы айналып өтілмейтін еді. Сондықтан, егер заң жобасы ақыры қабылданса да, Коалиция қажетті ережені жеңу үшін Сенаттағы өздерінің санын пайдаланып, оның іске асырылуын тоқтатуға мүмкіндік алатын еді. Смит бұл мәліметтерді газеттерге хаттар арқылы жеткізді. Жақында Квинслендтен Ұлттық партияның сенаторы болып сайланған Джон Стоун бұл хаттарды оқып, Смитпен байланысып, мәліметтерді растады. Содан кейін Стоун оппозициядағы әріптестеріне хабарласты, олар 23 қыркүйекте парламентте үкіметтің бұл техникалық мәселеге қатысты білімі жоқ екенін көрсету арқылы ұятқа қалдырды. Бұл кемшілік жобаның сәтсіздігіне себеп бола ма, әзірге белгісіз, бірақ үкімет сол кезде бұл идеядан бас тартты. Бұл жағдайдан шығудың ыңғайлы жолы болуы мүмкін, себебі сол кезде Австралия картасына қарсы кең ауқымды әртүрлі топтардан күшті қарсылық туыраған, бірақ бұл карта сайлау науқанында аса маңызды мәселе болған жоқ.

Кейінгі нәтижелер

Австралия картасының қолданудан шығарылуынан кейін, федералдық үкімет салық төлеушінің тізім нөмірі жүйесін кеңейтіп, жеке тұлғалар алған әлеуметтік жәрдемақылар мен төлеген салықтарын салыстыруға мүмкіндік берді. Бұл бірегей нөмір көп жағынан АҚШ-тың әлеуметтік қамсыздандыру нөміріне ұқсас. Австралия картасының ұсынысы мерзім-мерзіммен қайта көтеріледі, ал картаға жасалған сын кейде ұқсас даулы жоспарларға қатысты қолданылады. 2000 жылдардың басында Австралияның Либералдық партиясының өкілдері – 1980 жылдары бұл картаға қарсы болған – ұлттық жеке куәлікті қолдау білдірді. 2005 жылғы Лондон шабуылдарынан кейін сол кездегі премьер-министр Джон Ховард Австралия картасының үкіметке терроризммен күресуге және иммиграциялық жүйедегі кемшіліктерді жоюға көмектесетінін айтты. Бұл Ховардтың 1987 жылы оппозиция жетекшісі болғанда, Сенатта Австралия картасы заң жобасын тоқтатып, сол жылы сайлауға себеп болғандығына қарамастан айтылды. 2006 жылы сол кездегі Әлеуметтік қызметтер министрі Джо Хокки барлыққа белгілі Medicare картасының мүмкіндіктерін кеңейту жоспарларын жариялады. Ұсынылған Access Card кейбір мүдделі топтар мен саяси белсенділер тарапынан Австралия картасының бағытындағы қадам ретінде сынға алынды. Алайда, Ховард үкіметі 2007 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырағанға дейін бұл схеманы іске асыра алмады. Онлайн идентификацияға қатысты технологиялық талаптар Федералдық үкіметке ұлттық идентификациялық жүйені ұсынуға қысым жасауда. Қаржы жүйелері жөніндегі сараптама көрсеткендей, мұндай жүйеден айтарлықтай үнемдеуге болады. Дегенмен, сараптама Австралия картасының тарихы осы дамуға кедергі болып отырғанын атап өтті:

"Көптеген австралиялықтар бұл ұсынысқа жеке құпияға қатысты алаңдаушылықтар негізінде қарсылық білдіруі мүмкін. Оны 1987 жылы қабылданбаған танымал емес Австралия картасының немесе 2007 жылы тоқтатылған Access Card бағдарламасының цифрлық нұсқасы ретінде қарастыруға болады."