Кіріспе

Сан-Андрес – Канар аралдарындағы (Испания) Тенерифе аралында орналасқан ауыл. Ол жағалауда, Анага тауларының етегінде, астана Санта-Крус-де-Тенерифеден солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Әкімшілік тұрғыдан Санта-Крус-де-Тенерифе муниципалитетіне қарасты. Сан-Андрес – Канар аралдарындағы ең көне ауылдардың бірі және шамамен 1498 жылы негісталған.

Жергілікті атаулар

Сан-Андрес (ағылшын тілінде 'Ақсұрын Андрей') тарихында көптеген аттармен белгілі болды. Гванч тайпасы Сан-Андресті құрайтын екі аңғарды "Абикор" және "Ибаут" деп атаған, олар тиісінше Cercado de Las Huertas аңғары мен өзендері болып табылады. Кейбір ғалымдардың пікірінше, "Абикор" сөзі інжір ағаштарымен байланысты, ал басқалары оны африка тілдерінен шыққан, ара ұяларына қатысты сөздерге жатқызады. Испандықтар келгеннен кейін, аңғар алғашқы жылдары Хигерас аңғары (олардың көптігіне байланысты), Лас Хигерас және Лос Саусе аңғары, Салазар аңғары (аудандағы жер иелерінің атымен) және Сан-Андрес аңғары (әулиеге табынушылар Салазар болғандықтан) деп әртүрлі аталатын. Соңында қазіргі Сан-Андрес атауы қолданысқа енді. Дегенмен, ХХ ғасырдың бірінші жартысында ірі керамикалық өндіріс ортасы болғандықтан "Сан Андрес де Потс" деп те аталып келді.

Тарих

Бұл аймақ гуанчтар (Тенерифе аралының бұрынғы тұрғындары) мекендеген, тіпті Канар аралдарын жаулап алуға қатысты заманауи деректерге сәйкес, Анаганың аборигендік патшасы тұрған үңгірлердің бірі Сан-Андрес аңғарында орналасқан. Жаулау кезінде бұл меңсей Бенехаро болған. Осы елді мекеннің шетіндегі үңгірде гуанч мәдениетіне жататын мумияланған дене – Сан-Андрестің әйгілі мумиясы табылған. Қазір ол Санта-Крус-де-Тенерифе қаласындағы Табиғат және Адам мұражайында сақтаулы. 1498 жылы кастилиялық Лопе де Салазар жаулаудан кейін осы жерлерді алған. 1505–1510 жылдары Дон Лопе қазіргі шіркеудің негізі болған шағын ғибадатхананы салдырып, ерекше құрметпен қасиетті апостол Андрей және әйелінің құрметіне қасиетті Люсияның мүсіндерін орнатқан. Сан-Андрей шіркеуі (Iglesia de San Andrés) одан бұрынғы кезеңде салынған құрылыс үстіне тұрғызылған. Сан-Андресте Тенерифеді қарақшылардың шабуылынан қорғау үшін салынған Сан-Андрей қамалы да орналасқан. Бұрын 1706 жылы салынған мұнарасы бар бекініс болған, бірақ 1740 және 1896 жылдары болған дауылдар оны қиратқан. Қорғаныс қамалы салынып біткенге дейін ауыл «қарақшылар порты» деп танымал болған, себебі бұл жер Канар аралдарының суларында жүретін көптеген қарақшы кемелері үшін тоқтау орны ретінде пайдаланылған. 1797 жылы Сан-Андрес адмирал Горацио Нельсонның шабуылына қарсы аралды қорғауға қатысып, ауылдық әскерлерді Санта-Крус портына жіберген, ал қамалының арқасында ағылшындардың осы жағалауға шабуылдауына жол бермеген. 19 ғасырда ауыл 1850 жылға дейін тәуелсіз муниципалитет болып келген, содан кейін Санта-Крус-де-Тенерифеге қосылған. Ауыл 20 ғасырдың бірінші жартысында дәстүрлі өмір салтын сақтап келген. Азамат соғысы мен соғыстан кейінгі кезеңде Сан-Андрес ауыр қуғын-сүргінге ұшырап, Франко режиміне қарсылардың бас қосып, жазаланатын орнына айналған. 1973 жылы әкімдік 4 миллион қап Сахара құмын Las Teresitas жағажайына тасып, инфрақұрылымын жақсартқан. 1984 жылы испан соты ірі туристік құрылыстарды салуға тыйым салған. 20 ғасырдың 60-жылдарынан бері, әсіресе 2000-шы жылдары ауылды Las Teresitas жағажайымен байланысты үлкен туристік орталыққа айналдыруға әрекеттер жасалып келеді.

Экономика

Сан-Андрес тұрғындары негізгі кәсібі балық аулау. Туризм де маңызды жұмыс орындарының көзі болып табылады.

Қоршаған орта

Сан-Андрестен алыс емес жерде Плайя-де-лас-Гавиотас деп аталатын жағажай орналасқан, ол Игуесте-де-Сан-Андрес маңындағы қара вулканиқ құмнан тұрады. Жағалауға жақын тереңдігі... Жақын орналасқан Анаға массивінде "Эль-Байладеро" аймағы бар, ол ескі аңыздар бойынша, сиқыршылар оттың айналасында билеп, сиқыршылықпен айналысқан орын болғандықтан осылай аталған.