Кіріспе
Джеймс Лео Герлихидің кітабы. Бұл романның 1969 жылы түсірілген киноадаптациясы.
the 1969 film adaptation of this novel
«Түннің жолаушысы» – Джеймс Лео Герлихидің 1965 жылы жазылған романы. Онда наив техас тұрғыны Джо Бактың Техастан Нью-Йорк қаласына дейінгі саяқаты баяндалады. Ол Нью-Йоркте бай әйелдерге қызмет көрсететін еркек жезөкше болу арманын іске асыруды жоспарлайды.
Сюжет
Кітаптың басында жоңғар Джо Бак Хьюстоннан шығысқа барып, бақ-береке іздеп, Нью-Йорктегі бай әйелдерге арнап секс жасайтын адам болу арманын орындайды. Ақылсыз, нағыз, бірақ мықты және әдемі Джо соңғы екі жыл бойы ковбойлық мінезін дамытып, ыдыс-аяқ жуудан алған жалақысын жаңа ковбойлық киімге жинап отыр. Бұл кітапта оның өміріндегі осы уақытқа дейінгі оқиғалар баяндалады. Жүсіптің анасы оны 7 жасында тастап кетеді. Ол Альбукеркиде әжесінің, Салли Бактың, оның қажеттіліктерін қамтамасыз ететін, бірақ оны ұдайы жігіттер қатарына қосып, эмоционалды жағынан елемейтін, флиртке бейім сары шаштараздың қолында өседі. Сол жігіттердің бірі, ковбой Вудси Найлс Джоның әкелік тұлғасына ең жақын адам, бірақ ол да Джоның Салимен қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін оның өмірінен мәңгілікке кетеді. Джо өте оқшауланған және жалғыз өседі, басқа адамдармен қалай байланысқа түсуге болатынын білмейді. Жо 17 жасында қызды анастасия Праттпен жоғалтады. Ол кинотеатрдың қоймасында бір мезгілде алты жігітпен бірге жүретін, әр жігіт өз кезегін шыдамдылықпен күтетін. Джо - ол жыныстық қатынасқа түсетін алғашқы жігіт, бұл басқа жігіттердің бірі қызғаныштан Эннидің әкесіне оның жыныстық әрекеттеріне назар аударған кезде тоқтатылған құпия қарым-қатынасқа әкеледі. Энни тез арада ауруханаға жатқызылады, ал Джоның қатысы бар деген жаман хабарлар оны күйзеліске ұшыратып, одан аластатып жібереді. Кейінгі жылдары ол достығын нығайту үмітімен ерлер мен әйелдермен кез-келген қысқа жыныстық қатынасқа түседі, бірақ олар тек оның денесіне қызығушылық танытады. Ол 20 жасқа толғанда жұмыссыз, досы жоқ, бос жүріп, әлі де әжесінің қолында тұрады. Джо 23 жасында АҚШ армиясына шақырылады. Өмірінде алғаш рет ол достастық пен қабылдауға, тіпті достыққа да ие болады. Өкінішке қарай, Джо әскерге шақырылудың соңында Салли Бак ат үстінде болған апаттан қайтыс болады. Ол өміріндегі жалғыз адамдық байланысын жоғалтып, жүйке ісігінен зардап шегеді. Әскерден босатылған, сүйрегі жоқ және қайғыдан күйіп-жанған Джо Альбукеркиден Хьюстонға кетуге шешім қабылдайды. Сол жерде ол Перри есімді жергілікті еркек арамшөптің назарын аударады. Джоның жаңа досының өзіне көңіл бөлгенін көруден алған қуанышын Перри жыныстық тартылудың өзара қарым-қатынасы деп қате түсіндіреді. Перри Джоны қонақ үйге алып барады, оған алғаш рет марихуана береді және жыныстық қатынас жасауға тырысады. Оның орнына, есірткі Джоның өмірлік дағдарысына ұшырады, ол жердегі жердегі көз жасын төгіп, оның барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ететін сары түсті әйелге ие болуды қалайтынын айтады. Ашулы Перри Джоны тексекстердің bordel-іне апарады, оны арамдаған мадам және оның жыныстық жағынан бұзық ұлы басқарады. Джо достық белгісі ретінде көңілін көтереді, бірақ Перридің бұл сапарды алдағаны үшін жазалау ретінде жасағанын білдіреді. Джо жеңіл жүрісті әйелмен нәзік және қызу жыныстық қатынаста болғанда, ол басқалардың жасырын бөлмеден оған шымдауын байқайды. Ол Перриге шабуыл жасайды, бірақ кейін мадамның ұлы оған шабуыл жасап, зорлайды. Джоға шабуыл жасалып, Перридің сатқындығы қатты әсер етеді. Ол өзінің ашуын қайта құруға және бордельдің мадам берген түсініктемесіне сүйеніп, мақсатқа назар аударуға шешім қабылдайды: ол шумақ ковбойға айналады және Нью-Йоркте өз байлығын іздеп, оны күтіп тұрған жыныстық қоғамның әйелдеріне қызмет етеді. Джо Бак Нью-Йоркке автобуспен келіп, қонақ үйге кіреді. Бастапқыда сәттіліксіз, ол орта жастағы әйелді, Касты, оның Парк-авенюдегі сәнді пәтерінде жатуға тырысады. Бірақ кездесу жаман аяқталады: ол ақша сұраған кезде қорланғаннан кейін оған ақша береді. Сондай-ақ, оның телефон арқылы сөйлескенде, Кас өзінің жоғары дәрежелі келіншек екенін айтады. Кейін Джо барда Энрико Сальваторе "Ратцо" Риццомен кездеседі, ол мүгедек жас алаяқ, оны сойқышымен таныстырғаны үшін одан 20 доллар алады. Жо оның шын мәнінде діни фанатик екенін білгеннен кейін, Ратсоны іздеп қашады, бірақ оны таба алмайды. Джо күндерін қалада жүріп, қонақ үйінде отыра өткізеді. Көп ұзамай ол ақшасыз қалады, қонақ үйінің сыртына қамалады, оның мүлкіне тыйым салынады. Өз заттарын қайтару үшін ақшаны қатты іздеген Джо 42-ші көшеде ер клиенттерге жүгінуге тырысады. Ол жасөспірімге оральдық жыныстық қатынас жасайды, бірақ жасөспірімнің ақшасы жоқ екенін біледі. Джо оны қорқытып, сағатын сұрайды, бірақ ақырында оны еш зардап шекпей босатады. Джо бірнеше апта бойы үйсіз және жалғыз жүрді, ол кездей...
Бейімделулер
1969 жылы роман "Түн ортасындағы ковбой" атты фильмге бейімделді. Дастин Хоффман Ратсо рөлінде, ал Джон Войт – өз фильміндегі тұңғыш рөлінде ойнады. Фильм кітаптың екінші жартысын бейнеледі, ал бірінші жартысындағы оқиғалар қысқартылып немесе флэшбектер арқылы қысқаша көрсетілді. Джон Шлезингердің режиссерлік жұмысымен және Уолдо Солттың сценарийімен жасалған фильм коммерциялық және сын тұрғысынан табысқа ие болды. 42-ші "Оскар" марапаттау салтанатында фильм "Үздік фильм", "Үздік режиссер" және "Үздік бейімделген сценарий" сыйлықтарын жеңіп алды. Хоффман мен Войт екеуі де "Үздік актер" номинациясына ұсынылды, бірақ "Нағыз батырлық" фильміндегі Джон Уэйнге есе жіберді. Сильвия Майлз Касс рөлін сомдағаны үшін "Үздік екінші пландағы актриса" номинациясын алды. Шлезингер фильмнің үлкен жетістігін жалғыздық тақырыбын зерттеуімен түсіндірді. 2016 жылы Чикагодағы Lifeline театры Крис Хейнсворттың романы бойынша сахналық қойылымды ұйымдастырды, ал режиссерлікті Кристофер М. Уолш жүзеге асырды. 2021 жылы журналист Гленн Франкель "Түн ортасында ату: өнер, сексуалдық қатынас, жалғыздық, азаттық және қараңғы классиканың тууы" атты фильмнің түсірілуі туралы деректік кітап жариялады, ол автор Джеймс Лео Герлихи және оның түпнұсқа романының жазылуын терең зерттейді.