Кіріспе

Three on a Match - Боб Стюарт жасаған американдық телеойын шоуы, ол NBC телеарнасында 1971 жылдың 2 тамызынан 1974 жылдың 28 маусымына дейін күндізгі бағдарламалар тізімінде көрсетілді. Ойынды Билл Каллен жүргізді, ал Дон Пардо көптеген бағдарламаларда хабаршы болды, ал Боб Клейтон және NBC қызметкерлері Уэйн Хоуэлл мен Роджер Таттл кейде оны алмастырды. Сериал Нью-Йорктегі NBC Рокфеллер орталығында түсірілді. Бағдарламаның атауы – сол аттас сенім-болымға қатысты сөз тіркесі.

Ойын ойнау

Үш қатысушы үш санат бойынша дұрыс немесе жалған сұрақтарға жауап беруде кімнің көп сұраққа жауап бере алатынын анықтау үшін жарысты. Каллен санаттарды жариялағаннан кейін, әр қатысушы бірден төртке дейін, жауап бергісі келетін сұрақтардың санына құпия түрде ұсыныс жасады. Егер үш қатысушының ұсыныстары әртүрлі болса, ең жоғары ұсыныс жасаған жеңіске жетеді. Егер екі қатысушы бірдей ұсыныс жасаса, олар бір-бірін жояды және үшінші қатысушы жеңіске ие болады, оның ұсынысы жоғары немесе төмен болғанына қарамастан. Егер барлық үш ұсыныс бірдей болса, екінші раунд ұсыныс жасау өткізіледі. Егер бұл раунд тағы да тең түссе, ұсыныстар мен санаттар алынып тасталады және үш жаңа санат ұсынылады. Әр раундтың жүлде қоры қатысушылардың соңғы ұсыныстарының қосындысынан 10 еселенген сомаға тең болады, ең жоғары сомасы 110 доллар. Жеңімпаз бір санатты таңдап, өзі атаған сұрақтарға дұрыс жауап беруге тырысады. Егер жауап берілмесе, бақылау екінші жоғары ұсыныс жасағанға, қажет болса үшіншіге беріледі; мұндай жағдайларда бақылауға ие болған қатысушы әлі қолданылмаған санаттардан жаңа санатты таңдайды. Егер қалған екі қатысушы бір-бірімен тең түссе, жауап берілмеген жағдайда оларға тағы ұсыныс жасау мүмкіндігі беріледі; ең жоғары ұсыныс жасаған адам қалған екі санаттың біреуін таңдайды. Егер қайта ұсыныс жасау тағы да тең түссе, барлық үш санат алынып тасталып, жаңа санаттармен ауыстырылады және жаңа раунд өтеді. Өз ұсынысын толық орындаған бірінші қатысушы барлық жүлде қорын жеңіп алады, содан кейін үш жаңа санат көрсетіледі. Кейбір санаттарда таңдалған кезде ашылатын жасырын мүмкіндіктер бар. Ең көп кездесетіні – «Екі еселенген жүлде қоры», ол сол раундтағы жүлде қорының құнын екі есеге арттырады (ең көп сомасы 220 доллар). Басқа мүмкіндіктер жеңімпазға сыйлық тақтасында пайдалануға арналған бір, екі немесе үш тегін жәшік ұсынады (төменде қараңыз). Жүлде қорын жеңіп алғаннан кейін, қатысушы ақшаны сақтап, тағы бір раунд ойнауға немесе жинаған ақшасын жүлделік тақтада ойынды жеңуге жұмсауға құқылы. Егер қатысушы тегін жәшіктер жеңіп алса, оларды дереу пайдалануы немесе жоғалтуы керек.

Сыйлық комиссиясы

Сыйлық тақтасы үш қатарға орналасқан 12 қораптан тұрды, әр қатарында үш қораптан болды. Әр қатар әртүрлі түспен (қызыл, жасыл, сары, көк) боялған, ал әр баған әртүрлі құндылықты (20, 30, 40 доллар) көрсетті. Бастапқыда жүлделер қораптардың артына жасырылған; кем дегенде бір жүлде барлық үш бағанда да кездесетін, ал қалғандарында болмаған, сондай-ақ бір қорапта «Сәйкессіздік» картасы жасырылған. Ойыншы жинаған ақшасын қораптарды ашуға жұмсады, оларды түсі мен құны бойынша таңдап, кез келген бағанда үш қораптан артық ашпайтын. Ойыншы қалған қораптарды сатып ала алмай қалғанда, ол ойын барысында жеңіп алған тегін қораптарды таңдай алатын. Егер ойыншы барлық үш бағанда да бірдей жүлдені тапса, ол оны жеңіп алатын және ойынды аяқтайтын, ал келесі ойынға екі жаңа қатысушы шақырылатын. Егер ол ақшасы мен тегін қораптары таусылса, бірақ жүлде жеңбесе, ойын жалғаса беретін. Нәтижесіне қарамастан, ойыншы қалған ақшасын сақтап алатын. Төлтеу ойнау үшін кем дегенде 90, 50 немесе 20 доллар қажет болатын, егер ойыншыда сәйкесінше 0, 1 немесе 2 тегін қорап болса. Бірінші үш таңдауында сәйкес жүлде тапқан ойыншы, сол жүлдеге қоса, жаңа автомобиль жеңіп алатын. Бес ойынды қатарынан жеңген чемпион жеңіліссіз зейнеткерлікке шығып, қосымша 5000 доллар алатын.

Форматтың өзгеруі

1973 жылғы 23 сәуірде жүлделер белгілі бір тақырыпқа сай келетін суреттермен алмастырылды, мысалы, шляпалар, ойын автоматтары, музыкалық аспаптар немесе тіпті Кулленнің әзілді өңделген фотосуреттері. Ойынды жеңу үшін қатысушы тақтада үш суретті сәйкестіруі немесе алғашқы үш таңдауымен сәйкестікті аяқтауы керек ("жедел сәйкестік"). Әр ойынның жеңімпазы кемінде 5000 долларлық сыйлық жинағын алды. Шоу барысында кейін "Үлкен сәйкестік" ойыны эпизодтың ортасында ойналып, негізгі ойынды қысқаша тоқтатты. Тақтада 1000 долларлық банкноттың екі бөлігі бейнеленген, олар бір-біріне қарама-қарсы жасырылған. Егер қатысушы бір бөлігін тапса, оған екінші бөлігін тауып, ақшалай бонус алуға бір мүмкіндік берілді, ол 1000 доллардан басталып, әрбір бес ойын үшін сол сомаға өсті. Егер тоғыз бос жәшік ашылса немесе бір бөлігін тапқан қатысушы қосымша мүмкіндігінде екінші бөлігін таба алмаса, ойын аяқталады. "Үлкен сәйкестік" ойынға әсер етпеді және сол дәуірдегі басқа шоуларда жиі қолданылатын бонус ойындарының орнына қызмет етті, оларды NBC және продюсер Боб Стюарт "Үштен бірі" бағдарламасына енгізуге шешім қабылдамады. Кейін тағы бір бонус қосылды, ол тақтада жеті рет қатарынан сәйкестік жасаған кез келген ойыншыға 5000 доллар ақша және жаңа автомобиль сыйлады. Сонымен қатар, чемпиондар енді зейнетке шықпады және жеңіске жеткенше бағдарламада қала берді, бұл 1950 жылдардағы викториналық шоулардың салдарынан қалыптасқан NBC (және индустрия) нормасынан айырмашылық. Көрермендердің қызығушылығын арттыру үшін басқа да бонус пен мүмкіндіктер қосылып, алынып тасталды. Екінші форматта үйдегі көрермендер тақырыптық эсселерге постқарттар жіберуге шақырылды. Ең әзілді үш эссе жүлделі орын алды. Екінші форматта, суреттер тақырыбына сәйкес болмаса да, белгілі бір апталарда әр ойынның тақтасында арнайы белгі (мысалы, жүрек) пайда болды. Белгіні сәйкестірген әр қатысушы сол аптаның соңында арнайы жүлдеге ие болу мүмкіндігіне ие болды. Шоудың соңғы 13 аптасында формат тағы өзгерді. Негізгі ойын кезінде жүргізуші бір санатты жариялап, бес ашық сұрақ қойды. Бірінші сұрақ 40 долларға бағаланды, ал бесінші сұраққа дейін құны 10 долларға өсті, соңғысы 80 долларға жетті. Дұрыс жауаптар қатысушының есебіне қосылды, ал қате жауаптар оны азайтып, қарсыластарының әрқайсысына ақшаның жартысын берді. Сонымен қатар, тақтадағы бір жәшіктің артында "ТОҚТАУ" белгісі жасырылған; егер қатысушы жәшіктерді сатып алу кезінде оны тапса, оның кезегі дереу аяқталады.

Тарату тарихы

"Үш матчта" 1968 жылдың 30 желтоқсанынан бері NBC телеарнасының 1:30 PM (12:30 Central) уақыт белдеуінде көрсетілген алтыншы бағдарлама болды. Бұл желі бәсекелес ABC телеарнасына "Let's Make a Deal" бағдарламасын өткізіп алғаннан кейін, оны NBC-де көрсетілген осы уақытқа орналастырды. "Жасырын беттер" (Hidden Faces) атты телесериал, үш ойын-сауық бағдарламасы ("You're Putting Me On", "Words and Music" және "Memory Game") және Арт Линклеттердің қайта оралу әрекеті ("Life with Linkletter") – бұл екі жарым жыл ішінде сәтсіз аяқталған бағдарламалар болды. "Үш матчта" бағдарламасы "Естелік ойыны" (Memory Game) бағдарламасын, Джо Гарагиоланың жобасын алмастырды. "Үш матчта" бағдарламасы "Let's Make a Deal" бағдарламасынан кейін ABC нұсқасына және CBS телеарнасының ең жоғары рейтингілі "Әлем айналып бара жатқанда" (бұл кезде жарты сағаттық телесериал) бағдарламасына қарсы бір жылдан астам уақыт бойы көрсетілген алғашқы бағдарлама ғана емес, сонымен қатар бұл уақыт белдеуін тоқтатып қойған бірнеше серіктестік телеарналарды желілік эфирге қайтаруға мүмкіндік берді, бұл NBC басшыларын қуанышпен таң қалдырды. Үшінші орынды берік ұстағанмен, Калленнің үнемі танымал болуы "Үш матчта" бағдарламасының сұранысын арттырды. Бұл бағдарлама, сол дәуірдегі NBC ойын-сауық бағдарламалары үшін (әсіресе Нью-Йоркте түсірілгендері үшін) тән болғандай, үлкен жүлделер мен әсем декорациялардан гөрі ойын процесіне баса назар аударды. 1973 жылдың 23 сәуірінде бұл бағдарлама NBC телеарнасының қайта оралған чемпиондар үшін бес бағдарламалық шектеуден босатылған жалғыз ойын-сауық бағдарламасы болды. Алайда, 1974 жылдың көктемінде күндізгі бағдарламалардың жетекшісі Лин Болен, бір жарым жыл бұрын оның келуінен бұрын басталған бірнеше бағдарламалардың тоқтатылуын қадағалаған, Стюарттан "Үш матчта" бағдарламасын жаңартуды сұрады. Бұл рейтингті жақсартпағандықтан, екеуі "Winning Streak" деп аталатын жаңа бағдарламамен бастауға шешім қабылдады. Жаңа бағдарлама "Үш матчта" бағдарламасын алмастырды және "Jeopardy!" бағдарламасымен уақыт белдеуін ауыстырды, бұл шешім екі бағдарлама үшін де қатаң жаза болды. Екі бағдарлама да 1975 жылдың 3 қаңтарында эфирден алынды.

Тауарлар

Милтон Брэдли 1972 жылы тек бір ғана басылым шығарды, ол алғашқы «Сыйлық тақтасы» нұсқасынан кейін жарық көрді.

Австралиялық нұсқасы

Рег Гранди Боб Мур жүргізетін Seven Network арнасы үшін австралиялық нұсқаны шығару құқығын сатып алды. Ол "Австралияның алғашқы түсті ойын шоуы" деп жарнамаланды, бірақ сол кезде Австралия теледидары әлі қара-ақтан түсті хабар таратуға өтіп жатқан еді. Ойын американдық нұсқадағы сияқты, сондай-ақ басқа Гранди өндірістерінде де қолданылған жиынтықпен ойналды. Дегенмен, сұрақтар мен тақтадағы бағалар онға бөлінді, яғни әрбір жеңіс сомасы сұрақтар санына 1 доллардан құралды. Сонымен қатар, Жүлделік тақта стандартты соңғы ойын ретінде ойналды, ең бағалы жүлде – демалыс саяхаты болды.

Эпизодтың жағдайы

Сериал сол кездегі телеарналардың қалыпты тәжірибесі бойынша жойылған деп саналады. 1973 жылдың наурыз және сәуір айларында түсірілген алты эпизод UCLA кино және телеархивінде сақтаулы. 1974 жылдың ақпан айында Нью-Йорк аймағынан қатысқан Фред Абрахамспен түсірілген бес эпизод интернетке жарияланды және оның жеке кітапханасынан алынған. 1973 жылдың желтоқсанындағы тағы бір эпизод, Хауэлл хабарлаған видео, YouTube-та жарияланды. Австралиялық нұсқаның жағдайы белгісіз, бірақ ол да жойылған болуы мүмкін. Осы нұсқаның бір эпизоды Ұлттық кино және дыбыс архивінде сақталады.