Кіріспе

Индия армиясының офицері, Парам Вир Чакра иегері (1974–1999)

Капитан Викрам Батра, ПВХ (9 қыркүйек 1974 – 7 шілде 1999) – Үнді армиясының офицері. Каргиль соғысы кезіндегі ерлігі үшін қаза болғаннан кейін ең жоғары Үндістан әскери наградасы – Парам Вир Чакрамен марапатталды. 1999 жылдың 7 шілдесінде Батра бұрынғы Джамму және Кашмир облысының Каргиль ауданындағы 4875 нүктесіндегі Ареа Ледж аймағында пакистандық әскерлермен шайқас кезінде қаза тапты.

Ерте өмір және білім

Батра 1974 жылдың 9 қыркүйегінде Палампурдың шағын қаласында дүниеге келді. Ол мемлекеттік мектеп директоры Гирдари Лал Батра мен мектеп мұғалімі Камал Канта Батраның үшінші баласы еді. Ол өзінің егіз інісі Вишалдан он төрт минут бұрын дүниеге келді. Егіздерге анасы, Раманың табынушысы болғандықтан, индус құдайы Раманың егіз ұлдарының атымен – 'Люв' (Викрам) және 'Куш' (Вишал) деген лақап есімдер берілді. Оның Сема және Нутан есімді екі қарындасы болды. Батра бала кезінде анасының жетекшілігімен бастауыш білім алды. Содан кейін Палампурдағы Д.А.В. мемлекеттік мектебінде орта сыныпқа дейін оқыды. Орта білімін Палампурдағы Орталық мектептен алды. Оқумен қатар Батра мектепте түрлі спорт түрлерімен де айналысты, Делиде өткен жастар парламенттік жарыстарында елдің намысын қорғады. Сондай-ақ, ол мектеп және колледж атынан үстел теннисі, каратэ және басқа да спорт түрлерінде өнер көрсетті. 1990 жылы ол және оның егіз інісі мектептің атынан үстел теннисінен Бүкіл Үндістан КВС ұлттық жарысына қатысты. Ол сонымен қатар каратэден жасыл белбеу алып, Маналидегі ұлттық деңгейдегі лагерьге қатысты. 1992 жылы Орталық мектептің XII сыныбын бітіргеннен кейін ол ДАВ колледжінде оқуға түсті. Колледжде бірінші курста оқып жүргенде Ұлттық кадет корпусының (NCC) әуе бөліміне қосылды. ШҚО-да өткен ШҚО-ның мемлекеттік-мемлекеттік арасындағы лагері барысында ол Пәнжаб дирекциясының Солтүстік аймақтағы ең үздік NCC әуе кадеті атанды. Ол іріктелді және 40 күндік парашюттік дайындықтан өтті, NCC әуе бөлімімен Чандигархтан 35 шақырым қашықтықтағы Пинжор әуежайында және Flying Club-та жаттықты. Келесі екі жыл бойы ДАВ-да ол NCC армиялық бөлімінің кадеті болды. Сонымен қатар ол колледждің жастар клубының президенті болды. Кейін ол NCC-де "С" сертификатын алып, бөлімінде аға офицер дәрежесіне жетті. 1994 жылы ол таңдалып, Республика күні шеруіне қатысты, үйге келген соң ата-анасына әскерге баруға ниеттенгенін айтты. Оның шешесінің әкесі де бұрын Үндістан армиясында қызмет еткен. 1995 жылы ол әлі де колледж оқушысы болғанда, Гонконгтағы кеме компаниясының сауда флотына қабылданды, бірақ соңынан ойын өзгертті, "елімнің даңқына әкелер, ұлы және ерекше бірдеңе жасағым келеді" деп ойлады. Сол жылы ол ДАВ колледжінде бакалавр дәрежесін бітірді. 1995 жылы бакалаврді бітіргеннен кейін ол Чандигархтағы Панджаб университетіне түсіп, ағылшын тілінен магистрлікке қабылданды, осылайша ол Біріктірілген қорғаныс қызметіне (CDS) емтиханға дайындала алатын болды. Ол университетте кешкі сабақтарға қатысып, таңертең Чандигархтағы саяхат агенттігінің филиалының менеджері болып жұмыс істеді. 1996 жылы ол CDS емтиханын тапсырып, Аллахабадтағы Қызметтерді іріктеу кеңесінде (SSB) сұхбатқа шақырылды және іріктелді. Ол "Құрмет ордені" тізіміндегі ең жақсы 35 үміткердің қатарында болды. Ағылшын тілінен магистр дәрежесіне бір жыл (1995-96 оқу жылы) оқығаннан кейін ол университетті тастап, Үндістан әскери академиясына оқуға түсті.

Әскери мансап

Батра 1996 жылғы маусым айында Дехрадун қаласындағы Үндістан әскери академиясына (IMA) Манекшау батальонына оқуға түсті. 19 айлық оқу курсын аяқтағаннан кейін, 1997 жылғы 6 желтоқсанда IMA-ны бітіріп, Үндістан армиясына лейтенант болып кірді. Ол 13-ші батальонға, Джамму және Кашмир полкіне (13 JAK Rif) тағайындалды. Қызметке кіріскеннен кейін ол Мадхья-Прадеш штатындағы Жабалпур қаласына полктік дайындыққа жіберілді. Оқу 1997 жылғы желтоқсаннан 1998 жылғы қаңтардың соңына дейін бір айға созылды. Осы оқуды аяқтағаннан кейін ол алғаш рет Джамму және Кашмир штатындағы Барамулла ауданындағы Сопоре қаласына орналасты, бұл аймақ белсенді әрекет ететін экстремистерге толы еді. 1998 жылғы наурыздың ортасында ол Мадхья-Прадеш штатының Мхоу қаласындағы жаяу әскер мектебіне жіберілді, онда жас офицерлер дайындалады. Бұл оқу 1998 жылғы қыркүйекке дейін бес айға созылды. Курсты аяқтағаннан кейін және жоғары баға алғаннан кейін, ол 1998 жылғы қазан айында Сопоредегі батальонына қосылды. Сопоредегі қызметі кезінде Батра бірнеше рет экстремистермен кездесті. Бір рет Батра өз взводымен тығыз орманды аймаққа шабуыл жасап бара жатқанда, экстремист атып жіберген оқ оның иығына сырып өтіп, артында тұрған әріптесіне тиіп, сол әріптесі қаза тапты. Батра өз әскеріне экстремистерге атуға бұйрық берді, таңға дейін барлық экстремистер жойылды. Ол оқ өзіне арналғанын, емес әріптесіне арналғанын сенді. 1999 жылғы қаңтарда Батра Карнатака штатының Белгаум қаласындағы коммандостар курсына жіберілді. Екі айлық курс аяқталғаннан кейін ол ең жоғары бағамен марапатталды – «Инструкторлық бағасы». Ол Палампурға демалысқа келген сайын «Ньюгал» кафесіне баруды қалайтын. Батра 1999 жылы Холи мерекесінде бірнеше күнге әскерден үйіне демалысқа соңғы рет келді. Демалыстан кейін ол Сопоредегі батальонына қайта оралды. 13 JAK Rif 8-ші таулы дивизиясының 192-ші таулы бригадасының басшылығымен Кашмирдегі контрпартизандық операцияларын аяқтағаннан кейін, Уттар-Прадеш штатының Шахжаханпур қаласына баруға бұйрық алды. Майор Йогеш Кумар Жоши басқаратын батальонның алғы тобы мақсатына жеткен кезде, 5 маусымда соғыс басталғандықтан, олардың орналасу бұйрықтары өзгертілді және батальон Драсқа жылжуға бұйрық алды. Батра ата-анасына жылжу туралы хабарлап, олардың уайымдамауын өтінді. Ол ата-анасына кем дегенде он күнде бір рет телефон шалып тұратын. Соңғы телефон қоңырауы 1999 жылғы 29 маусымда болды. Бұл Батраның анасымен соңғы рет сөйлескен уақыты еді. Лейтенант ретінде қызметін бастаған ол капитан шеніне дейін көтерілді.

Қаргил соғысы

Батраның батальоны, 13 Джамму және Кашмир мылтықтары (13 JAK Rif), 6 маусымда Драсқа жетті, 56-шы тау бригадасының басқаруына берілді және Тололинг тауына шабуыл жасаған Раджпутана мылтықтарының 2-ші батальонына (2 Raj Rif) резервтік күш ретінде әрекет етуге бұйрық берілді. Гренадерлердің 18-ші батальоны (18 Grenadiers) алғаш рет 22 мамырда Тололингке шабуыл жасады, бірақ шыңды жаулап ала алмады. 18 Grenadiers Тололингті жаулап алуға төрт рет әрекеттенді, бірақ тек төменгі беткейлерін ғана басып ала алды, сонымен қатар ауыр шығынға ұшырады. Нәтижесінде, Тололингті жаулап алу міндеті 2 Raj Rif-ке жүктелді және олар 1999 жылдың 13 маусымында оны жаулап алды. Тололингті жаулап алғаннан кейін, 13 JAK Rif Драстан Тололингке қарай 12 сағатта жетті. Олар келген соң, 13 JAK Rif-тің Alpha ротасы Тололингті және Хумп кешенінің бір бөлігін 18 Grenadiers-тен қабылдады.

5140 нүктесін ұстау

Батра батальонына 1999 жылдың 17 маусымында 5140-шы биіктігін басып алу міндеті жүктелді. 5140 биіктігінің іргесінде орналасқан, шамамен 800 метр қашықтықтағы Рокки Нобты басып алғаннан кейін, батальон командирі Джоши Тололингке қайтып, келесі мақсатын жоспарлай бастады. 18 маусымда батальон 5140 биіктігін жан-жақты барлап көрді. Викрам Батра батальонның дельта ротасына жетекшілік етті. Брифинг кезінде Викрам "Йе дил манге море!" ("Бұл жүрек тағы да қалайды!" – Pepsi жарнамасының танымал ұраны) сөздерін ротасының табыс сигналы ретінде таңдады. D күні 19 маусымға, ал H сағаты 20:30-ға белгіленді. Артиллерия отының жамылуымен екі шабуыл ротасы 20 маусымда түн ортасынан кейін 5140 биіктігіне көтеріле бастады. Хамп кешеніндегі артиллерия 5140 биіктігіне дайындық оғын бастады. Роталар нысанаға 100 метр жеткенде артиллерия атысын тоқтатты. 03:15-ке қарай B және D роталары 5140 биіктігіне жетті. B ротасы бірінші болып биіктіктің үстіне жетіп, сол жақтан шабуыл жасады. 03:30-да B ротасы өз мақсатын басып алды, ал 03:35-те Жамвал өзінің бас штабына радио арқылы "О! Иә, иә, иә!" деп хабарлады. Батра жауды күтпеген жерден шабуылдап, олардың кері шегіну жолын кесіп тастау үшін биіктікке арт жағынан жақындауға шешім қабылдады. Шабуылға түсу алдында Батра нысанның шығыс жағындағы бекіністерге үш ракета атып, содан кейін оларға шабуыл жасады. Ол және оның әскері тік жартасқа көтерілді, бірақ топ биіктікке жақындағанда, жау оларды автомат ату арқылы жартас бетіне қадап тастады. Батра бес серігімен бірге көтеріліп, биіктікке жеткен соң, автомат ұясына екі граната лақтырды. Содан кейін Батра жақындап, жеке күшпен үш жау әскерін өлтірді. Осы кезеңде ауыр жарақат алғанмен, ол әскерін қайта жинақтап, миссияны жалғастыруды талап етті. Ол әскерін жетектеп, келесі жау позициясына шабуыл жасап, 5140 биіктігін басып алды. Барлық әрекеттерінде оның ротасы кем дегенде сегіз пакистандық басқыншыны өлтіріп, бір ауыр зениттік пулеметті тартып алды. Қалған жау әскерлері қашқан жол тартты. 04:35-те Батра өзінің бас штабына "Йе дил манге море!" деп хабарлады. Биіктіктен қару-жарақ пен оқ-дәрінің көп мөлшері табылды. Тартып алынған қару-жарақ жаудың күші бір взводқа жуық екенін көрсетті. B және D роталары шайқаста ешқандай шығынға ұшырамады. 5140 биіктігін басып алу 5100, 4700 биіктіктерін, Көшбас шыңын және Үш түйіршік кешенін басып алу сияқты бірқатар сәттіліктерге жол ашты. 5140 биіктігін басып алғаннан кейін Батра капитандық шеніне көтерілді. Армия штабының бастығы генерал Вед Пракаш Малик оны құттықтау үшін қоңырау шалды. Елдің барлық аймағында оның жеңісі телеарналарда көрсетілді. 26 маусымда 5140 биіктігін басып алғаннан кейін 13 JAK Rif батальонына Драстан Гумриге демалуға, жабдықталуға және қалпына келтіруге бұйрық берілді. Содан кейін батальон 30 маусымда Мушко аңғарына көшті.

4875-тармақты ұстау

Батра батальонының келесі тапсырмасы 4875-тоқын басып алу болды. 1999 жылдың 1 шілдесінде «А» ротасының командирі майор С. Виджай Бхаскар және 13 JAK Rifles командалық офицері подполковник Джоши алдын ала барлау жұмыстарын жүргізді. Содан кейін 2 шілдеде 8 таулы дивизияның бас қолбасшысы генерал-майор Мохиндер Пури және бригадалық генерал Раджеш Кумар Каккар, 79 таулы бригаданың қолбасшысы және 13 JAK винтовкасының қолбасшысы лейтенант-полковник Ю. К. Джоши 79 таулы бригаданың штаб-пәтерінде жиналып, жоспарды талқылады. Батальон 4875 нүктесінен шамамен 1500 метр қашықтықтағы қорғалған аймақта орналасқан өрт базасына орналастырылды. Екі күн ішінде, 2 және 3 шілдеде 13 JAK және 28 Rashtriya Rifles бөлімдерінің қару-жарақ тасушылары оқ-дәрі мен ауыр қаруды тастады. Сол күні сағат 18:00-де 4875-ші нүктедегі жау позициясын артиллериялық бомбалау басталды және түн бойы жалғасты. 20:30-да, артиллерия атысының астында «А» және «С» роталары 4875-ке көтеріле бастады. Капитан Викрам Батра Мушкох нулланың жанында ұйықтайтын қалтада жатып, ыстығы көтеріліп, шаршап жатты. Оның командирі оған тынығып тұруды бұйырған еді, бірақ оның батальоны, 13 JAK Rifles, 4875 нүктесіне шабуыл жасады. Екі шабуыл жасағы да шабуылға оң жақтан бастамашылық етті, бірақ шабуылды өте тиімді снайперлер атысы және тастардың артына жасырынған пакистандық сарбаздардың кіші қарулары тоқтатты. Сағат 04:30-да екі рота автоматты қаруларын пайдаланып, қамалдың жоғарғы жағындағы жақсы қорғалған жау позицияларына оқ атуды бастады. 5 шілде күні сағат 10:15-те «С» ротасының қолбасшысы батальон командиріне жағдай туралы хабарлаған, бұл лейтенант-полковник Джошиді жау позициясын бейтараптандырған өрт базасынан екі рет екі «Фагот» зымырасын жеке атқылауға итермеледі. Содан кейін үнді әскерлері қайтадан алға қарай жылжыды. Сағат 13:00-ге қарай бұл әскерлер 4875-тоқынды басып алды. Олар кейін 4875 нүктесін нығайта түсті, алайда үнді әскерлері 4875 нүктесінен солтүстікке қарай Пимпел 2 және аймақтан жаудың артиллериясы мен пулемет отына ұшырауын жалғастырды. Үндістанның жеңісі 4875-тармақтағы жау қорғанысының бөлігі және оған іргелес орналасқан шың, «Жеті төбе» жерін басып алмаса, толық болмас еді. 13 JAK мылтықтары 5 шілде күні түстен кейін 4875-ші нүктенің «Жеті төбе» бөлігін басып алды. Бірақ жау бірден қарсы шабуыл жасап, жоғалтқан «Жеті төбе» аймағын қайтарып алды. Капитан Н.А. Нагаппа пакистандықтардың қарсы шабуылдарына қарсы тұрып, аймақты қорғады. Осы ұрыста капитан Нагаппа ауыр жарақат алып, әрекетке қабілетсіз болды. Осы жағдайдан пайдаланып, пакистандықтар жылдамдықпен көтеріле бастады. Бастауынан жағдайды бақылап отырған Батра өз командиріне барып, өз еркімен қызмет көрсетуге келісті. Оның денсаулығы нашар екенін көріп, командир оны жібергісі келмеді, бірақ Батра оған бағынды. Сол күні жау екінші рет «Жеті төбеге» қарсы шабуыл жасады. Үндістан әскерлері оны да жеңіп шықса да, оларға жедел түрде қосымша күш қажет болды. Оның батальонының бірнеше сарбазы Батраға ерікті түрде еріп барады, тіпті қандай да бір ротаға бұйрық берілместен бұрын. Батра өзінің 25 дельталық жасағының ер адамдарымен бірге Дурга Мата ғибадатханасында дұға етті. Олар тауды көтеріле бастағанда қараңғы түн еді. Базадан Шер Шахтың (Батраның құпия аты) келе жатқанын естіген үнді сарбаздары қатты қуанды. Әскербасы оларға Шершах келгенше, өздерін ұстап тұруға бұйырды. 5140-шы нүктедегі шайқаста алған жарақаттарынан әлі де айығып келе жатқан Батра өз жауынгерлерін құтқару үшін және жау жауынгерлері орналасқан жардың барлауын жүргізу үшін шыңға шыққысы келді. Батырдың жоғарғы жағына қарай бара жатқанда, пакистандықтардың автоматтандырылған позициясы тұтқындалған үнді солдаттарына оқ атып жатқандығын байқады. Ол қоян-қолтық отырып, автоматты қарудың орнына қарай жылжиды, мүмкіндігінше тас артына жасырынып жүрді. Ол жаудың автоматтық позицияларына жақындаған кезде граната тастап, автоматтық позицияны жойды. 7-ші күні таңертеңгі жарық алдында әскерлер тағы екі жау автоматтарын сөндіріп тастады, алайда, қақпадан атыс жалғасты. Батраның жасағы көп ұзамай жарға жетіп, бірақ бұл кезде күн ашық болатын. Сағат 5:30-да подполковник Жоши Батрамен сөйлесіп, оны аймақты барлауға шақырды. Батра Субедар Рагхунат Сингх пен оның артиллерия бақылаушысы майор Бхатпен бірге Набиевке флангтан күш беру үшін патрульдік бағыт іздестірді. Батра жаудың саңғарларының позициясын анықтап, олардың автоматтары өз ротасының жорығын тоқтатқан. Осы сәтте Батра сол жақтан немесе оң жақтан өтуге болмайтынын түсініп, күндізгі жарықта тікелей шабуыл жасауға шешім қабылдады. Жаудың пулеметтері мен граната тастағыштарының ауыр атысы астында Батра алға жылжыды, «ДЖАК РИФ-тің» шайқас айғайын – «Дурга Мата ки джай!» деп айқайлап, саңгарға шабуыл жасады және AK-47-сінен үздіксіз оқ атып тұрды. Ол осы процесте ауыр жарақат алды, бірақ шабуылын жалғастырды, патрульдің қалған бөлігімен қолдау көрсетіп, саңгардың өте тар кіреберісіне жетіп, жауды толығымен жайлап алып, жақын арадағы шайқаста 5 пакистандық сарбазды өлтірді. Шабуыл нәтижесінде жеті пакистандық сарбаз өлтірілді, содан кейін үндістер жарға басып кірді. Шабуылға таң қалған пакистандықтар шегіне бастады. Батра және оның адамдары енді басымдыққа ие болды. Батра жаралы Набиевті бункерден шығарды. Алайда, сол жарға әлі де үнді сарбаздарына қарсы атыс жүргізіп тұрған жау пулеметі болды, оны тоқтату қажет еді. Төрт пакистандық сарбаз, оның ішінде үнді сарбаздарына атыс бағыттап тұрған кіші офицер (JCO), пулемет ұясын басқарды. Батра жалғыз өзі алға шабуылдап, төрт сарбазды өлтірді. Батра өзінің біреуі атып түскенін байқады. Ол жаралы сарбазды Субедар Рагхунат Сингхпен бірге эвакуациялауға шешім қабылдады. Батра жаралы сарбазды қауіпсіз жерге сүйреп апарғанда, жақыннан жаудың снайперінен кеудесіне оқ тиді, ал бір сәттен кейін RPG-ден келген сынықтар басына тиді. Батра жаралы сарбаздың қасына құлап, өлімге ұшырады.

Танымал мәдениетте

2003 жылы шыққан "ЛОК: Каргил" хинди фильмінде Абхишек Баччан Батра рөлін ойнады. Оны Ж. П. Датта режиссерлік еткен. 2021 жылы шыққан "Шершах" хинди фильмінде Сиддхарт Малхотра Батра рөлінде ойнады, режиссерлігін Вишнувардан жүзеге асырды. 2008 жылы Адития Бакши жазған "Викрам Батра, ПВХ" атты үнді суреттер комиксі жарық көрді.

Мұра

Викрам Батра Үндістанда «Ех, дил маанге море!» деген ұранын қолданғаны үшін де жақсы танымал. Бұл оның миссияның сәтті аяқталғанын хабарлау белгісі болған. Ол сондай-ақ, бір сұхбатында пакистандық әскерлердің өзін білетінін айтқан. Оның құрметіне бірнеше маңызды орындар аталды: 4875-ші биіктікті басып алудың нәтижесінде тау Батра Топы деп аталды. Алахабадтағы Қызметтік іріктеу орталығындағы бір зал «Викрам Батра блогы» деп, Джабалпур гарнизонындағы тұрғын үй ауданы «Капитан Викрам Батра анклавы» деп, ал ИМА-дағы біріккен кадеттердің асханасы «Викрам Батра асханасы» деп аталды. Батраның оқу орны ДАВ колледжінде соғыс ардагерлеріне арналған мемориалдық ескерткіш орнатылды, ол солдаттардың еңбегін құрметтейді. Палампур мемлекеттік колледжі кейіннен Батраның есімімен аталып, Шахид капитан Викрам Батра атындағы Палампур мемлекеттік колледжі болып қайта аталды. 2019 жылдың желтоқсан айында Нью-Делидегі Мукарба Чогы мен оның эстакадасы Батраның құрметіне «Шахид капитан Викрам Батра Чогы» деп өзгертілді. Палампурдағы стадион Шахид капитан Викрам Батраның есімімен аталды. Панжаб университеті капитан Викрам Батраның құрметіне заманауи жабық ату полигонын салтанатты түрде ашты. Үндістан армиясы Батраның қайтыс болғанының 21 жылдығына арналған бейнероликті әлеуметтік желіде жариялады. Видеода Батраның танымал сөзі «Ех дил маанге море!» айтылды және барлық жастағы, әртүрлі өмір салты бар адамдар «Мен – Викрам Батрамын» деді. Батраның 22 жылдық құрбандығын еске алуға арналған шара аясында Солтүстік армия қолбасшысы генерал-лейтенант Йогеш Кумар Жоши Су-30МКИ ұшағымен атақты «Батра Топы» үстінен ұшып өтіп, ел батырына аспаннан құрмет көрсетті. Жоши сол кезде Батраның командирі болған. 2022 жылдың 26 шілдесінде Каргил жеңісінің күні қарсаңында Палампур әскери гарнизонында Парам Вир Чакра (PVC) капитаны Викрам Батраның бюсті ашылды. Универсал рекордтар форумы (URF World Records) 2022 жылдың 26 шілдесінде Каргил жеңісінің күні қарсаңында Керала штатының Тируванантапурам қаласындағы Пангоде әскери гарнизонының бассейнінде Батраның ең ірі су асты портретін тіркеді. Паракрам күніне орай, Үндістан үкіметі Андаман және Никобар аралдарындағы 21 атаусыз ең ірі аралға 21 Парам Вир Чакра орденімен марапатталғандардың есімдерін беру туралы хабарлады. Парам Вир Чакра орденінің иегері болғандықтан, Батраның есімімен арал аталды – Батра аралы.