Кіріспе

АҚШ халықаралық балет байқауы, немесе АҚШ IBC, – балет бойынша әлемдегі жетекші жарыстардың бірі. Миссисипи штатының Джексон қаласында өткізілетін бұл байқауға әлемнің түкпір-түкпірінен келген бишілер қатысып, олимпиадалық стильдегі балеттің түрлі санаттарында өз елдерін өкілдік етіп, қола, күміс немесе алтын медальдар үшін күреседі. 1978 жылы Талия Мара құрған алғашқы АҚШ халықаралық балет байқауы 1979 жылы өтті. Бұл алғашқы байқауға БҰҰ-ның Халықаралық би комитеті, ЮНЕСКО-ның Халықаралық театр институтының қолдауы болды. 1982 жылы АҚШ Конгресі Джексон қаласын Миссисипи штатында АҚШ халықаралық балет байқауының ресми орны деп белгілейтін бірлескен қаулы қабылдады. Байқаулар олимпиадалық стильде төрт жылда бір рет өткізіледі.

Тарих

Халықаралық балет байқауы (IBC) 1964 жылы Болгарияның Варна қаласында туды. Бәйге соңында Варна, Мәскеу және Токио қалаларында жыл сайын кезегімен өткізілетін шараларға дейін кеңейді. 1979 жылы бұл іс-шара алғаш рет АҚШ-та, Миссисипи штатының Джексон қаласында өтті, және қазір әр төрт жыл сайын қайта оралады. Айналым қазір Джексон, Варна, Нью-Йорк, Хельсинки және Шанхай арасында жүзеге асырылуда. ЮНЕСКО Халықаралық би кеңесі де бірқатар басқа халықаралық байқауларды санкциялайды. Нью-Йорк қаласындағы ұстаздық мансабынан кейін Талия Мара жаңа кәсіби компания құру үшін Миссисипи штатының Джексон қаласына көшіп келді. Бұл компания жылдар бойы өзгеріске ұшырап, қазір "Миссисипи балеті" деп аталады және Дэвид Киари басқарады. 1970 жылдардың соңында Нью-Йорк қаласындағы бір топ АҚШ-та халықаралық бәйге өткізу үшін орын іздеді. Талия Мара Джексонды орын ретінде сәтті лоббиледі, себебі бұл бәсекелестерге Орталық Американың мәзірін татып көруге мүмкіндік береді және оның жаңа, күресіп жатқан компаниясы үшін балетке қызығушылықты арттыруға көмектеседі. Брюс Маркстан бәйге неге Миссисипиде өтті деп сұрағанда, ол: "Нью-Йорк – Нью-Йорк, бірақ Джексон – Америка" деді. Мара ханым іс-шараны өткізу үшін қаржы жинауға арналған ұйым құрды. Сол жылы, төленген қызметкерлерге қосымша, жүздеген жергілікті еріктілер жұмыс істеді. Жергілікті спорттың танымалдылығын пайдаланып, бәйге "Балет Олимпиадасы" деп таныстырылды. Маусымның соңғы екі аптасында 15 елден келген 70 биші бірнеше толық сатылған қойылымдарда бәсекелесті. Осы алғашқы іс-шарадан кейін ЮНЕСКО Халықаралық театр институтының Халықаралық би комитеті бәйгеге санкция берді. 1982 жылғы Екінші АҚШ IBC-ге дейін АҚШ Конгресі Джексонды IBC-нің ресми үйі деп белгілейтін бірлескен қаулы қабылдады.

Ережелер

Өтініш берушілер резюме және видеоұсыныс тапсыруы тиіс. Іріктеу комиссиясы шамамен 100 үміткерді жасөспірім (15-18 жас) немесе үлкен (19-26 жас) санатында бәсекеге шақырады. Іріктелген қатысушыларға классикалық туындылардың тізімі беріледі, олар өздерінің сайыс өнерін таңдау үшін. Сайсылда алтын, күміс және қола медальдар үшін жарыс өтеді, әр жас санатында ерлер мен әйелдер арасында. Қазылар әр медальды міндетті түрде беруі керек емес, кейде бірнеше биші күміс немесе қола медальға ие болуы мүмкін. Ең жақсы жұпқа, Роберт Жоффри еске алу сыйлығына және жасөспірімдерге арналған ынталандыру сыйлығына қосымша жүлделер беріледі. Байқауда орындалған ең үздік заманауи биге хореографиялық жүлде табысталады. Байқау үш кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде әр қатысушы бір классикалық па-де-де или екі қысқа соло орындауы керек. Бірінші кезеңнің соңында қатысушылардың жартысы келесі кезеңге іріктеледі. Екінші кезең – заманауи би. Екінші кезеңнің қатысушылары алғашқы екі кезеңдегі ұпайларына сүйене отырып финалдық кезеңге іріктеледі. Финалдық кезеңде әр қатысушы классикалық немесе заманауи би орындауы керек. Медальдар үшінші кезеңдегі ұпайлар бойынша анықталады. Қазылар алқасында он үш мүше болады және бір елден бір қазыдан артық болуына рұқсат етілмейді. Қазылар әр бишінің өнер шеберлігін, техникалық дағдысын және музыкалық сезімін жеке бағалайды. Іріктелмеген қатысушылар нәтижелерді талқылау үшін қазылар алқасының мүшесімен жеке кездесуге құқылы. Бұл кітап Австралия мен Ұлыбританияда бестселлер болды. Онда Джексон қаласындағы байқау туралы автордың әңгімесі бар, онда ол АҚШ-қа қоныс аударғандықтан қытай азаматы ретінде қатысуға рұқсат алмайды. Сондай-ақ ол сол жылы өткен байқауда қытай бишісі Лин Цзяньвэйдің қашқандығы туралы да әңгімелейді. Кітап негізінде 2009 жылы фильм түсірілді. Бүгінде Ли отбасымен бірге Австралияның Мельбурн қаласында тұрады. АҚШ халықаралық би конкурсында алғашқы алтын медальді 1979 жылы чехословакиялық Любомир Кафка жеңіп алды. АҚШ-тан алғашқы алтын медальді жеңіп алған қатысушы 1982 жылы Хьюстон балетінің бишісі Джени Паркер болды. Конкурстың туған қаласы Джексоннан медаль жеңіп алған жалғыз қатысушы 1982 жылы Кэти Тибодо болды. Көптеген бишілер бірнеше рет АҚШ халықаралық би конкурсына қатысқан, бірақ Канаданың Блюфферс Паркінен шыққан Пьер Куинн ғана әртүрлі конкурстарда медаль жеңіп алды – 1982 жылы жасөспірімдер арасында күміс, 1990 жылы үлкендер арасында күміс. Саймон Болл 1990 жылы жасөспірімдер арасында қазылар алқасының сыйлығын жеңіп алып, 1994 жылы жасөспірімдер арасында алтын медальді жеңіп алды. Байқауға бірнеше бауыр-қарындас қатысты. Ең сәттілері – Юрий және Зенаида Яновский (Испания, 1994, тиісінше күміс және алтын). Апрель мен Саймон Болл (АҚШ) сол жылы бауыр-қарындас жұп ретінде марапатталды. IBC арқылы өтіп кеткен танымал қарындастардың қатарында Дженифер және Лорен Гелфанд (АҚШ, 1986 және 1990 жылдары) және Адриен және Эшли Кантерна (АҚШ, 1998 және 2002 жылдары) бар. Ағалы-інілері Золтан және Тамас Солимоси (Мажарстан, 1986 және 1990 жылдары) Лондондағы Корольдік балетте және Америка балет театрында биледі. Тағы бір бауырлар – 2006 жылы үлкендер арасында алтын медаль жеңіп алған мексикалық Исаак Эрнандес және 2010 жылы жасөспірімдер арасында қазылар алқасының ынталандыру сыйлығын жеңіп алған Эстебан Эрнандес. 2010 жылғы байқауға Андрей Писаревпен бірге алғашқы әке-бала қатысушылары келді. Осы жылы Эдвард Вилле алғаш рет қазылар алқасының төрағасы болды және екі қазылар алқасының мүшесі бұрынғы медаль иегерлері болды: Нина Ананияшвили (1986 жылғы үлкендер Гран-при) және Джиджи Хайатт (1982 жылғы жасөспірімдер алтыны). 2014 жылғы АҚШ халықаралық би конкурсының медаль иегерлері жұма күні таңертең өткен баспасөз конференциясында жеңімпаздар жарияланды. Алдыңғы қатарда солдан оңға қарай: Иван Дуарте. Джинсол Юм, Тайю Хе, Чжон Хансол, Бюль Юн. Артқы қатарда солдан оңға қарай: Паулина Гурайб Абелла, Ясмин Ломондо, Густаво Карвальо, Юи Ши, Аарон Смит, Тамако Миядзаки, Жизель Бетеа, Ирина Сапожникова, Маккензи Рихтер, Шиори Касе, Га Йон Чжун.

2010 жылғы бәсеке

АҚШ IBC 2010 жылдың 12-27 маусымы аралығында Миссисипи штатының Джексон қаласына қайта келді. 36 елден 100-ден астам қатысушы өнер көрсетті. Мемлекеттік университеттің (MSU) өнер профессоры Брент Фандербёрк осы шараның плакатын жасады. 2010 жылғы АҚШ Халықаралық Балет Байқауының жүлдегерлері, Миссисипи штаты, Джексон қаласы. Бұл сурет 2010 жылдың 25 маусымында жеңімпаздар жарияланған баспасөз конференциясында түсірілген. Артқы қатар, солдан оңға қарай: Ки Мин Ким (Оңтүстік Корея, кіші күміс жүлде), Чжан Си (Қытай, үлкен қола жүлде), Марселино Самбе (Португалия, кіші алтын жүлде), Косуки Окумура (Жапония, үлкен күміс жүлде), Койхей Йошида (Жапония, үлкен қола жүлде). Алдыңғы қатар, солдан оңға қарай: Као Шучи (Қытай, үлкен алтын жүлде), Джи Ён Чхэ (Оңтүстік Корея, кіші алтын жүлде), Дерек Данн (АҚШ, кіші қола жүлде), Мариана Лайун Прадо (Мексика, кіші қола жүлде), Элис Шеп (Канада, кіші күміс жүлде), Фуми Канеко (Жапония, кіші күміс жүлде), Маки Онуки (Жапония, үлкен қола жүлде), Кандис Адея (Филиппин, үлкен күміс жүлде).