Кіріспе

Экзотикалық жұлдыз – экзотикалық материядан (электрон, протон, нейтрон немесе мюоннан жасалмаған) құралған гипотетикалық тығыз жұлдыз. Бұл жұлдыздың түрлеріне кварк жұлдыздары (кварктардан тұрады), таңғажайып жұлдыздар (жоғары, төмен және таңғажайып кварктардың конденсатынан құралған таңғажайып кварк материясынан тұрады) және s (кварктар мен лептондардың гипотетикалық құрамдас бөлшектері және "құрылыс блоктары" болып табылатын преондардан тұратын, болжамды материал) жатады. Ұсынылған экзотикалық жұлдыздардың түрлерінің ішіндегі ең жақсы зерттелгені және түсінігі бар нұсқасы – кварк жұлдызы, бірақ оның бар екені әлі расталмаған. Ньютон механикасында, жарықты ұстап қалуға жеткілікті тығыздықтағы денелер қара жұлдыздар деп аталады. Кванттық эффектілер нағыз қара тесіктердің пайда болуына кедергі келтіріп, олардың орнына қара жұлдыздар деп аталатын тығыз құрылымдарды тудыруы мүмкін.

Электр әлсіз жұлдыздар

Электр әлсіз жұлдыз – жұлдыздың гравитациялық құлдырауы электр әлсіз күюден туындаған сәулелену қысымымен тоқтатылатын экзотикалық жұлдыздың гипотетикалық түрі; яғни, кварктардың электр әлсіз күш арқылы лептондарға айналуынан бөлінетін энергия. Бұл процесс жұлдыздың ядросында алмадай шамамен көлемде және екі Жер массасына жуық массаны қамтитын аймақта жүреді. Электр әлсіз жұлдызға жұлдыздың өміріндегі супернова құлдырағаннан кейін пайда болатын кезеңде жетеді деп есептеледі. Электр әлсіз жұлдыздар кварк жұлдыздарынан тығыз, және гравитациялық тартылыс кварк дегенерациялық қысымына қарсы тұра алмайтын кезде, бірақ электр әлсіз күюдің сәулелену қысымына әлі де қарсы тұра алатын жағдайда пайда болуы мүмкін. Мұндай жұлдыздың өмір кезеңі 10 миллион жылдан аса созылуы мүмкін.

Преон жұлдыздары

Преон жұлдызы – преондардан, яғни гипотетикалық субатомдық бөлшектер тобынан құралған, ұсынылған компакт жұлдыз түрі. Преон жұлдыздарының өте жоғары тығыздыққа ие болуы күтіледі, ол кг/м³-ден асып түседі. Олардың тығыздығы кварк жұлдыздарынан да жоғары болуы мүмкін, ал массасы ақ және нейтронды жұлдыздардан ауыррақ, бірақ көлемі кішірек болады. Преон жұлдыздары супернова жарылыстарының немесе Ұлы жарылыстың нәтижесінде пайда болуы мүмкін. Мұндай объектілерді принцип бойынша гамма-сәулелерінің гравитациялық линзалануы арқылы анықтауға болады. Преон жұлдыздары қара материяның ықтимал кандидаты болып табылады. Дегенмен, бөлшектерді үдеткіштерінен алынған қазіргі байқаулар преондардың бар екендігіне қарсы келеді немесе оларды зерттеуге басымдық бермейді, себебі қазіргі уақытта өте жоғары энергияларды зерттей алатын жалғыз бөлшектерді анықтағыш (Ірі адрондық коллайдер) осы мақсатта әзірленбеген, ал оның ғылыми-зерттеу бағдарламасы Хиггс бозоны, кварк-глюондық плазма және Стандартты модельден тыс физикаға қатысты деректерді зерттеу сияқты басқа салаларға бағытталған.

Планк жұлдыздары

Күлгілік кванттық гравитацияда Планк жұлдызы – құлап жатқан жұлдыздың энергия тығыздығы Планк энергия тығыздығына жеткен кезде пайда болатын, теориялық мүмкін астрономиялық нысан. Мұндай жағдайларда, гравитация мен кеңістік-уақыт квантталған деп есептесек, Гейзенбергтің белгісіздік принципінен туындайтын итергіш "күш" пайда болады. Яғни, егер гравитация мен кеңістік-уақыт квантталған болса, Планк жұлдызының ішіндегі масса-энергияның жиналуы осы шектен артық құлап, гравитациялық сингулярлықты құра алмайды, себебі бұл кеңістік-уақыттың өзі үшін белгісіздік принципін бұзуға әкелер еді.

Q жұлдыздар

Q жұлдыздары – суперновалардан немесе Ұлы жарылыстан пайда болған гипотетикалық денелер. Олардың массасы кеңістік-уақытты соншалықты бүгіп жіберуге қабілетті деп есептеледі, одан кейбір, бірақ барлық жарық оның бетінен қашып шыға алмайды. Бұл денелер нейтронды жұлдыздардан, тіпті кваркты жұлдыздардан да тығыз болады деп күтілуде.