Франция Мәдениет министрлігі

Кіріспе

Франция үкіметі министрлігі – Мәдениет министрлігі Франция Үкіметінің ұлттық мұражайлар мен тарихи ескерткіштерге жауапты министрлігі. Оның мақсаты – француздық ұлттық ерекшелікті көркем өнерді (көрнекі, бейнелеу, театр, музыка, би, сәулет, әдебиет, теледидар және кинематография) насихаттау және қорғау арқылы сақтау, сондай-ақ оны ел ішінде және шетелде қолдау. Бюджетінің басым бөлігі Ұлттық мұрағаттарды (алты ұлттық орталық және жүздеген аймақтық сақтау орындары) және аймақтық мәдениет үйлерін (мәдени орталықтарды) басқаруға жұмсалады. Бас кеңсесі Париждің 1-ші округінде, Палас-Рояльде, Рю-де-Валуа көшесінде орналасқан. Министрлікке Мәдениет министрі басшылық етеді, ол үкімет құрамының мүшесі. Қазіргі тағайындалған министр – Рашида Дати, ол 2024 жылдың 11 қаңтарынан бастап қызмет етеді.

Тарих

Ренессанс дәуіріндегі итальяндық және бургундтық сарайлардан бастау алған, мемлекеттің көркем өндірісті демеушілік етуде маңызды рөл атқаратыны және өнердің ұлттық мәртебемен байланысты екені туралы ұғым Францияда кем дегенде 16 ғасырдан бері кездеседі. Революцияға дейінгі кезеңде бұл идеялар Француз академиясының, Сурет және мүсін академиясының және басқа да мемлекеттік қолдаумен құрылған көркем өндіріс институттарының құрылысында, сондай-ақ Людовик XIV-нің министрі Жан Батист Колбердің мәдени саясатында көрінеді. Қазіргі заманғы Мәдениет министрі лауазымын 1959 жылы Шарль де Голль құрды, ал алғашқы лауазым иесі – жазушы Андре Мальро болды. Мальро Франция Конституциясына және Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясына (1948) енгізілген «мәдениетке құқық» (droit à la culture) мақсатын жүзеге асыруға жауапты болды, осы арқылы мәдениетке қолжетімділікті демократияландырып, сонымен қатар соғыстан кейінгі Францияның «көсемдігін» («үлкендігін») арттыруды көздеген голлистік мақсатқа жетті. Осы мақсатта ол Франция бойынша көптеген аймақтық мәдени орталықтар құрды және өнерді белсенді түрде демеушілік етті. Мальроның көркем талғамдары заманауи өнер мен авангардты қамтыды, бірақ көбінесе ол консервативті болып қалды. Президент Франсуа Миттеран тұсында Мәдениет министрі Джек Ланг болды, ол джаз, рок-н-ролл, рэп музыкасы, граффити, комикстер, сәнде және тағам сияқты халықтық мәдени өнімдерге көбірек ашық екенін көрсетті. Оның «экономика мен мәдениет – бір күрес» деген танымал сөзі мәдени демократияға, ұлттық мәдениетті белсенді түрде қолдауға және мәдени өндіріске қатысуға берілгендігін көрсетеді. «Музыка күні» фестивалін құрудан және Француз революциясының екі жүз жылдығын (1989) ұйымдастырудан басқа, ол Франсуа Миттеран жылдарындағы ірі сәулеттік бағдарламаны (Grands travaux; «Ұлы жұмыстар») басқарды, нәтижесінде Ұлттық кітапхана, жаңа Лувр, Араб әлемінің институты, Орсе мұражайы, Бастилия операсы, Ла-Дефанс (Париждің бизнес ауданы) «Grande Arche», Франция Экономика және қаржы министрлігінің жаңа ғимараты, Жан-Мари Тжибау мәдени орталығы және Виллет паркіндегі «Ғылым және өнер қалашығы» (Cité des Sciences et de l'Industrie) мен «Музыка қалашығы» (Cité de la Musique) салынды. Жак Тубонның министрлігі француз тілін сақтауға бағытталған бірқатар заңдармен («Тубон заңдары») ерекшеленді. Бұл заңдар жарнамаларда (барлық жарнамаларда шетелдік сөздердің француз тіліндегі аудармасы болуы керек) және радиода (француз радиостанцияларындағы әндердің 35% француз тілінде болуы керек) қолданылды, бұл ағылшын тілінің кең таралғанына жауап ретінде жасалды.

Deriving from the Italian and Burgundian courts of the Renaissance, the notion that the state had a key role to play in the sponsoring of artistic production and that the arts were linked to national prestige was found in France from at least the 16th century on. During the pre revolutionary period, these ideas are apparent in such things as the creation of the Académie française, the Académie de peinture et de sculpture and other state sponsored institutions of artistic production, and through the cultural policies of Louis XIV's minister Jean Baptiste Colbert. The modern post of Minister of Culture was created by Charles de Gaulle in 1959 and the first officeholder was the writer André Malraux. Malraux was responsible for realising the goals of the droit à la culture ('right to culture'), an idea which had been incorporated in the Constitution of France and the Universal Declaration of Human Rights (1948), by democratising access to culture, while also achieving the Gaullist aim of elevating the "grandeur" ('greatness') of post war France. To this end, he created numerous regional cultural centres throughout France and actively sponsored the arts. Malraux's artistic tastes included the modern arts and the avant garde, but on the whole he remained conservative. Under President François Mitterrand the Minister of Culture was Jack Lang who showed himself to be far more open to popular cultural production, including jazz, rock and roll, rap music, graffiti, bande dessinées, fashion and food. His famous phrase "économie et culture, même combat" ('economy and culture: it's the same fight') is representative of his commitment to cultural democracy and to active national sponsorship and participation in cultural production. In addition to the creation of the Fête de la Musique and overseeing the French Revolution bicentennial (1989), he was in charge of the massive architectural program of the François Mitterrand years (the so called Grands travaux; 'Great Works') that gave permission for the building of the Bibliothèque nationale, the new Louvre, the Arab World Institute, the Musée d'Orsay, the Opéra Bastille, the "Grande Arche" of La Défense (the Parisian business quarter), the new seat of the French Ministry for the Economy and Finance, the Jean Marie Tjibaou Cultural Centre, and the Cité des Sciences et de l'Industrie and Cité de la Musique, both in the Parc de la Villette. The Ministry of Jacques Toubon was notable for a number of laws (the "Toubon Laws") enacted for the preservation of the French language, both in advertisements (all ads must include a French translation of foreign words) and on the radio (35% of songs on French radio stations must be in French), ostensibly in reaction to the presence of English.

Мәдениет қызметі

Мәдениет министрлігі жыл сайынғы бірқатар мәдени шараларға жауапты немесе олардың негізгі демеушісі болып табылады, оның ішінде Fête de la Musique, Grenoble мәдениет үйі, Avignon фестивалі, Версаль сарайының мемлекеттік мекемесі, мұражай және ұлттық иелік, Joconde (француз мұражайларындағы заттардың онлайн дерекқоры), Base Mérimée (тізімделген мұра ескерткіштерінің дерекқоры) және Maître d'art бағдарламасы.