Кіріспе
АВРО турнирі – 1938 жылы Нидерландыда өткен, голландиялық AVRO телерадиокомпаниясы демеушілік еткен танымал шахмат турнирі. Бұл турнир әлемдегі ең күшті сегіз шахматшы арасындағы екі дөңгелекке бөлінген жарыс болды. Пауль Керес пен Рубен Файн бірінші орынды бөлісті, бірақ Керес жеке кездесулерде 1½ : ½ есебімен тай-брейкте жеңіске жетті. Турнирдің ресми мәртебесі болмаса да, ол Әлем чемпионы Александр Алекхинге үміткер табу мақсатымен ұйымдастырылды. Бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс келесі жылдары чемпиондық матч өткізу үмітін жоққа шығарды. Дегенмен, 1946 жылы Алекхин қайтыс болғаннан кейін ФИДЕ 1948 жылы әлем чемпионаты үшін турнир ұйымдастырғанда, ол аман қалған алты АВРО қатысушысын (Капабланка да қайтыс болған еді) шақырды, Флордың орнына Василий Смыслов қатысты.
The AVRO tournament was a famous chess tournament held in the Netherlands in 1938, sponsored by the Dutch broadcasting company AVRO. The event was a double round robin tournament between the eight strongest players in the world. Paul Keres and Reuben Fine tied for first place, with Keres winning on tiebreak by virtue of his 1½ ½ score in their individual games. The tournament was presented as one to provide a challenger to World Champion Alexander Alekhine, though it had no official status. In any event, World War II dashed any hopes of a championship match for years to come. However, when FIDE organised its 1948 match tournament for the world title after Alekhine's death in 1946, it invited the six surviving AVRO participants (Capablanca had also died), except Flohr who was replaced by Vasily Smyslov.
Кесте
AVRO турнирі 1938 жылдың 6 қарашасынан 27 қарашасына дейін өтті. Ойыншылар келесі ретпен бір қаладан екінші қалаға саяхаттады:
Раунд | Қала | Күні
------- | -------- | --------
1 | Амстердам | 6 қараша
2 | Гаага | 8 қараша
3 | Ротердам | 10 қараша
4 | Гронинген | 12 қараша
5 | Цволь | 13 қараша
6 | Харлем | 14 қараша
7 | Амстердам | 15 қараша
8 | Утрехт | 17 қараша
9 | Арнем | 19 қараша
10 | Бреда | 20 қараша
11 | Ротердам | 22 қараша
12 | Гаага | 24 қараша
13 | Лейден | 25 қараша
14 | Амстердам | 27 қараша
Қиылысу қабілеті
Жоқ. Аты-жөні Мемлекеттік KeresFine Botv. Euwe Resh. Alekh. Capa. Flohr Барлығы 1 Пол Керес 1½ ½½ ½½ 1½ ½½ 1½ ½½ 8½ 2 Рубен Файн 0½ 1½ 10 10 11 ½½ 1½ 8½ 3 Михаил Ботвинник ½½ 0½ ½0 1½ 1½ ½1 ½½ 7½ 4 Макс Эуве ½½ 01 ½1 0½ 01 1½ 7 5 Самуил Решевский 0½ 01 0½ 1½ ½½ ½½ 1½ 7 6 Александр Алекхин ½½ 00 0½ 1½ ½½ ½1 ½1 7 7 Хосе Рауль Капабланка 0½ ½½ ½0 10 ½½ ½0 ½1 6 8 Сало Флор ½½ 0½ ½½ 0½ 0½ ½0 ½0 4½ Ең ұзақ ойын – Файнның Алекхинге қарсы 68 ходты жеңісі. Ең қысқа ойын – Флор мен Файн арасындағы 19 ходты тең ойнас. Барлығы 56 ойын ойналды: ақ түспен ойнағандар он жеті ойында жеңіске жетті, қара түспен ойнағандар жеті ойында жеңіске жетті, ал тридцать екі ойын тең аяқталды. Тең түскен жағдайдағы шешім – Соннеборн-Бергер есебі. Турнирдің мақсаты Алекхин тажына үміткерді анықтау еді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан, матч өткізілмеді. GM Ларри Кауфман 2023 жылы жазғандай, егер Файн 1939 немесе 1940 жылы Алекхинге қарсы ойнағанда, ол «нақты фаворит» болған, ал Керес үшін «1940 жылы Алекхинді жеңе ала ма, жоқ па, бұл сұрақ туады» (Керестің ең жақсы ойындары 1950 жылдары болған).
The longest game was a 68 move win of Fine over Alekhine. The shortest game was a 19 move draw between Flohr and Fine. Of the 56 games played: White won seventeen, Black won seven, and thirty two were drawn. The tiebreak method was the Sonneborn–Berger score. The tournament was supposed to select a challenger to Alekhine's crown, but due to the advent of World War II, no match could be held. GM Larry Kaufman wrote in 2023 that Fine "was a clear favorite" had he played against Alekhine in 1939 or 1940, whereas for Keres "it's not so clear whether he would have defeated Alekhine in 1940" (as Keres' peak play was in the 1950s).
Капабланканың денсаулығы
Капабланканың ойыны турнирдің бірінші жартысында қанағаттанарлық болды (50%), бірақ екінші жартысында үш партия ұтылған соң нашарлады. Ол 29 жыл ішінде бар болғаны 26 турнирлік партияда жеңіліске ұшыраған еді. Хупер мен Уайлд «оған жеңіл инсульт болған» дейді. Оның әйелі Ольга жоғары қан қысымының оның өміріне қауіп келтіргенін еске алып былай дейді: «Дәрігер маған: «Қалай оған ойнауға рұқсат бердің?» – деп айқайлады» (AVRO 1938). 1939 жылғы сұхбатта Капабланка өзінің нашар ойынын «өте жоғары қан қысымы мен оған байланысты қан айналымының бұзылуларына» байланыстырды. Оның дәрігері 1940 жылдан 1942 жылы қайтыс болғанға дейін оны емдеген кезеңде оның қан қысымының қауіпті деңгейде болғанын жазды және бұл оның өліміне себеп болды деп санайды. Кубалық шахматшы турнирге келе жатып кеуде қысылысынан (стенокардия) зардап шеккен еді, және оның өмірінде ұтқан партияларынан гөрі жеңілгендері көп болған жалғыз турнир осы болды.