Кіріспе

Контр-адмирал Брэдли Аллен Фиске (13 маусым 1854 – 6 сәуір 1942) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері, техникалық инноватор ретінде белгілі болған. Ұзақ қызмет еткен кезеңінде Фиске теңіз және азаматтық салаларда қолданылған жүзден астам электрлік және механикалық құрылғыны өңдеп шығарды, сондай-ақ техникалық және кәсіби мәселелер туралы көптеген жазбалар қалдырды. «The New Yorker» журналы оны «барлық уақыттың ең көрнекті теңіз өнертапқыштарының бірі» деп атады. Фиске 1915 жылдың 1 сәуірінде Операциялар жөніндегі көмекші қызметінен кетіп, оның орнына адмирал Уильям Шепард Бенсон бірінші Әскери-теңіз операцияларының бастығы болып тағайындалды.

Теңіздегі жаңалықтар

XIX ғасырдың соңында кемелердің қарулары тек ашық көзқарастармен жабдықталған болатын. Сол кезде канонерлік қайықта лейтенант болған Фиске кемедегі қаруларын телескоптық көзқараспен күшейту арқылы дәлдігін арттыру идеясын дамытты. 1890 жылға қарай ол телескоптық көзқарастарға қатысты бірнеше патенттің алғашқысын алды, ол уақыт өте келе қазіргі заманғы қашықтық өлшегішке айналды. 1910 жылы Филиппин аралдарын қорғау мәселесін қарастыра отырып, Фиске ұшақтарды жеңіл торпедалармен жабдықтау туралы ой ойлады. Фиске бомбалаушыдан әуе торпедасын тасымалдау және босату механизмін жасап шығарды, сондай-ақ мақсатты кеме өздігінен қорғану мүмкіндігін азайтатын түнгі шабуылды қамтитын тактиканы анықтады. Оның мақсатына сай ұшақтар 1912 жылға дейін қолжетімді болған жоқ, сол кезде Фиске өзінің жобасын іске асыра алды. Фиске 1915 жылы осы әдіс арқылы жау флотына өз портында шабуыл жасауға болатынын хабарлады және ол жаңа қару ғана емес, соғыстың толыққанды жаңа тәсілін ойлап тапқанын айтты.

Зейнетақы және кейінгі жылдар

Бір жыл теңіз соғыс академиясында оқығаннан кейін контр-адмирал Фиске 1916 жылдың маусымында 62 жасқа толған соң зейнеткерлікке шықты. Дегенмен, оның кәсіби қызметі 1920 жылдардың ортасына дейін жалғасты, АҚШ Теңіз институтының президенті қызметін атқарды және Теңіз департаментімен бірнеше уақытша жұмыс істеді. 1924 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінде контр-адмирал Брэдли А. Фиске былай деді: «Жапондықтар мен американдықтар [Иммиграциялық заңға қатысты] ұстанымдары келіспейтін жағдайға келді және мұндай ұстанымдар көбінесе соғысқа дейін жаратылады. Егер соғыс болса, біз оған дайынбыз». Фиске жасаған жақсартулардың ішінде жақсартылған стадиметр, руль бұрышының көрсеткіші, машина бөлімінің телеграфтары, жылдамдық және бағыт көрсеткіштері, мұнаралық қашықтық өлшегіш, қару-жарақ басқару жүйесі және рульдік телеграфтар бар. 1922 жылдың 5 наурызында «Нью-Йорк Таймс» газетінде «Контр-адмирал Брэдли А. Фиске өзінің өнертапқыштық талантын әдебиет саласына жұмсады және кітап оқуды революцияға түсіретін құрал ойлап тапты» деген мақала жарияланды. Мақалада Fiske Reading Machine былай сипатталды: text= . өте кішкентай құрылғы. Ол алюминийден жасалған жеңіл рамадан тұрады, онда фотогравюра арқылы әдеттегі терілген мәтіннің шамамен жүзден бір бөлігіне дейін кішірейтілген мәтіндері бар қағаз жолағы орналасқан. Раманың үстіне линза орнатылған, осы арқылы әріптер оңай оқылатындай етіп үлкейтіледі. Рамаға бекітілген ролик саусақпен жылжытылып, оқу материалы көз деңгейіне келтіріледі. Фискенің ниеті оқырманға кітаптардың кішкентай кітапханасын әмиянда немесе қалтасында алып жүруге мүмкіндік беру болған, бірақ оның өнертапқышы кең таралған жоқ. Дегенмен, жиырма бірінші ғасырдың саршылары Fiske Reading Machine мен Amazon Kindle сияқты құрылғылардың арасындағы ұқсастықтарды атап өтті. Контр-адмирал Брэдли А. Фиске 1942 жылдың 6 сәуірінде Нью-Йорк қаласында 87 жасында қайтыс болды. Ол төрт күннен кейін Арлингтон ұлттық зиратына жерленді.

Есімдес

Әскери-теңіз күштері оның құрметіне екі әскери кемені атады: «Фиске» (1943–1944) және «Фиске» (1945–1980).