Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перт көлі, Батыс Австралия. Басқа көлдер
Lake in Perth, Western Australia
other lakes
Көлді айнала тосаланған жаяу және велосипед жолы бар. Автотұрақ, ойын алаңдары және барбекю жасауға арналған жабдықтар да қарастырылған.
A paved walking/cycling track encircles the lake. Car parking, playground equipment, and barbecue facilities are also provided.
Этимология
Оңтүстік-батыс аймақтағы нунгар тайпасы бұл жерді Кеирмулу (мағынасы "үй оттары немесе лагерь"), Галуп көлі немесе Калуп көлі деп атайды. Еуропалықтар қоныстанғаннан кейін, көл үшбұрыш тәрізді болғандықтан, оны Үлкен көл немесе Үшбұрыш көлі деп атаған, ал 1831 жылы Монгер көлі деп атала бастады. 1932 жылғы сәуір айында оған қазіргі Монгер көлі деген атау берілді.
The indigenous Noongar people of the south western region call the area Keiermulu (which translates to "the home fires or camp"), Lake Galup, or Lake Kalup. After European settlement, it became known as either Large Lake or Triangle Lake (based on its roughly triangular shape) before being named Monger's Lake in 1831. In April 1932 it was changed to its current name of Lake Monger.
Колонияландыру алдындағы кезең
Көл бастапқыда Сван өзенінен солтүстікке қарай, жағалау жазығы бойымен созылған тұщы сулы батқылықтардың бір бөлігі болды. Британдықтар келгенге дейін нунгарлардың осы көлді қалай пайдаланғаны туралы көп мәлімет жоқ, бірақ бұл жердің олардың қоныстанған аймағында екені белгілі. Географиялық ерекшеліктеріне байланысты, көл қара құздар мен басқа да жабайы құстарды, сондай-ақ тағам ретінде ауланған тасбақаларды, бақаларды, құсқұстарды және лай балықтарын табуға болатын маңызды демалыс және аң ауру ортасы ретінде жиі пайдаланылған болуы мүмкін. Көл нунгар мифологиясының бір бөлігі – Вагильмен байланысты. Аңыз бойынша, теңізге қарай сапар шеккен жылан жаратылысы жолынан ауытқып, жерден шығып, осылайша Монгер көлі пайда болған. Көлдің және қорықтың маңызды бөлігі Түпкіліктің істері жөніндегі департаментте аборигендер үшін тарихи және мифологиялық маңызы бар аборигендік мұра ретінде тіркелген.
The lake was originally part of a series of freshwater wetlands running north from the Swan River along the coastal plain for approximately
Little is known about the use of the lake by the Noongars prior to the British settlement other than the area was known to be within the area inhabited by those people. Given its geographical features, it could have been used regularly as a significant camping and hunting site with black swans and other wildfowl as well as turtles, frogs, gilgies and mudfish hunted as food. Associated with the lake is the Wagyl, part of Noongar mythology. The myth describes the track of a serpent being, who in his journey towards the sea, deviates from his route and emerges from the ground which gives rise to Lake Monger. The lake and a significant part of the reserve are registered with the Department of Indigenous Affairs as an Aboriginal heritage site of historic and mythological significance to the Aboriginal people.
Колонизациядан кейінгі кезең
1829 жылы британдық экспедиция Сван өзені колониясын құрды, ал 1830 жылы Монгер көлі ақтардың қоныстануы мен Нунгар ерлері арасындағы ұсақ шайқастардың орын алған жері болды, олардың бірі Мидгегуру деп танылды. Колония құрылғаннан кейін Монгер көлі Джорджиана көлімен және Сазерленд көлімен (екеуі де Митчелл тас жолына, Сатерленд және Ньюкасл көшелеріне жақын) және Хердсман көлімен біріктірілді, ал бұл аймақ бірге Ұлы көлдер ауданы деп аталды. Еуропалық қоныстану нәтижесінде көптеген ылғалды жерлер жерді қайтару, егіншілік кәсіпкерлік үшін құнарлы топырақты пайдалану және саябақтар мен демалыс аймақтарын кеңейту мақсатында тиімді түрде кептірілді. 1832 жылдан бері жағалау жазығындағы ылғалды жерлердің 49%-дан 80%-ға дейін кептіріліп, толтырылған немесе тазартылған, ал Монгер көлі мен Хердсман көлі қалаға жақын қалған соңғы екі ірі ылғалды жер болып сақталды. 1832 жылы көлдің айналасындағы жерлер сегіз учаскеге бөлінді: оңтүстік учаскені Джон Генри Монгер сатып алып, оны "Монгер көліне тікелей жапсарған Пертшир орналасқан жерінің 81 гектары" деп сипаттады. Уильям Х. Лидер Пертширдегі Ac және Ad учаскелеріндегі жапсарлас жерлерді алды, кейіннен оларға 1, Ax және Ay учаскелерін қосты. Бұл аудан қазір Лидервилл деп аталады. 1833 жылы Нунгар халқы үшін "қорық" және азық-түлік қоймасы ретінде жер бөлінді, бұл үкімет шешімін Роберт Менли Лион қатысты сынады. 1902 жылы Лидервилл муниципалитеті 1896 жылғы Парктер және қорықтар туралы заңға сәйкес көлді басқару үшін кеңес тағайындады. 1909 жылы көлді Суан өзенімен байланыстыратын және су деңгейін реттеуге мүмкіндік беретін дренаж құрылысы аяқталды. Қаржының жетіспеуіне байланысты көп жылдық кешігулерден кейін, 1932 жылдың мамырында негізінен батпақты жерді қайтару үшін шламды қазу жұмыстары басталды. Шламды қазудан басқа, қайта өңдеуге солтүстік-шығыс жағындағы түнгі топырақ жинағыштарынан шығарылған қоқыстар мен шикі ағынды сулардың төгілуі де көмектесті. 1936 жылға қарай судың сапасы нашарлап, мазасыз хирономидтердің (шіркейлердің) таралуы туралы хабарлар түсті. 1950-1964 жылдар аралығында көлдің солтүстік және солтүстік-шығыс бөлігіндегі терең санитарлық полигон қосымша ылғалды жерлерді қайтаруға мүмкіндік берді. Бұл таза топырақпен жабылды. 1950 жылдардың соңында Гордон Стивенсонның 1955 жылғы Метрополитен аймағы, Перт және Фримантель жоспарының аясында көлді дамытудың жан-жақты жоспары жасалды, бұл жоспарда 1970 жылдары салынған Митчелл тас жолы үшін қорық аумағында жер бөлінді. 1960 жылдары оңтүстік-батыс бұрышында құстарға пана болатын шағын арал құрылды. 2006 жылы жергілікті мектеп көлдің жағалауында жүздеген өлі балықтарды тапты. Көлінің жанында тұратын тұрғындар газонға фосфорлы тыңайтқыштар қолданғаны анықталды. Бұл тыңайтқыш суға түсіп, көлді ластады. 2008 жылы қатты жаңбырлардың салдарынан солтүстік-батыс бөлігі суға батып, кішкентай шығанақ және бірнеше кішкентай аралдар мен тілшелер пайда болды. 2019 жылы көлдің солтүстік-шығыс бөлігінде бірнеше жыл бойы сезілген күшті иіс шіріген балдырлардан туындағаны анықталды.
In 1829, a British expedition established the Swan River Colony and in 1830, Lake Monger was the site of minor skirmishes between white settlers and Noongar men, one known by the name of Midgegooroo. After the establishment of the colony, Lake Monger was grouped with the Georgiana Lake and Lake Sutherland (both near Mitchell Freeway, near Sutherland and Newcastle streets) and Herdsman Lake and together the area made up what was known as The Great Lakes District. European settlement led to many of the wetlands areas being intelligently drained for land reclamation, to take advantage of the fertile soil for farming enterprises, and for expansion of parks and recreation areas; it is thought that between 49% and 80% of the wetlands on the coastal plain have been drained, filled or cleared since 1832, leaving Lake Monger and Herdsman Lake as the last two major wetlands remaining close to the city. By 1832, the lands around the lake had been subdivided into eight lots: a southern one was acquired by John Henry Monger and described as "200 acres [81 hectares] of Perthshire Location Ae abutting Lake Monger". William H. Leeder took up adjoining land grants at Perthshire Locations Ac and Ad, to which he later added Locations 1, Ax and Ay. This area is now known as the suburb of Leederville. A site was allocated in 1833 as a "reserve" and food depot for Noongar people, a decision of the government that was sharply rebuked by Robert Menli Lyon. In 1902, the Municipality of Leederville appointed a board under the Parks and Reserves Act 1896 to manage the lake. In 1909, construction of a drain was completed which connected the lake with the Swan River and which allowed the water level to be managed. After many years of delays due to lack of funds, silt dredging works commenced in May 1932 to reclaim of the mainly swampland. As well as the dredging silt, reclamation was assisted by the dumping of rubbish and raw sewage from nightsoil collectors on the north eastern side. By 1936 the water quality had deteriorated badly and reports of nuisance chironomids (midges) were being made. Between 1950 and 1964, a deep sanitary landfill in the north and north eastern parts of the lake reclaimed further wetlands. This was covered by of clean soil. In the late 1950s, a comprehensive plan for the lake was drawn up as part of Gordon Stephenson's 1955 Plan for the Metropolitan Region, Perth and Fremantle and which saw the provision of land within the reserve set aside for the Mitchell Freeway, which was built in the 1970s. In the 1960s a small island was created in the south western corner to act as a bird refuge. In 2006, a local school discovered hundreds of dead fish around the shore of the lake. It was discovered that residents living near the lake were using fertilizer containing phosphorus on their lawns. This fertilizer went into drains, polluting the lake. In 2008, heavy rains caused the north west section to flood, creating a small cove and several small islands and spits. In 2019, a strong smell that permeated the north east part of the lake for several years was found to be caused by rotting algae.
Флора мен фауна
1960 жылдары құстарға жазғы пана беру үшін қамыс арал салынды. 38 түрлі құс көрілді, оның ішінде қара құтан, баклан, қасық тұмсық және пеликан. Көлде сонымен қатар оңтүстік-батыс жыланмойынды тасбақа, ірі кесіртке және екі түрлі бақа да кездеседі. Көлдегі балықтардың бәрі – алтын балық, сазан, маса балығы және ағылшын шабағы сияқты кірме түрлер. 1800 жылдардағы өсімдіктер батпақты ағаштардан тұрды: Melaleuca rhaphiophylla, Banksia littoralis және Eucalyptus rudis. Ксанторроя (балга немесе шөп ағашы), қамыс, ваттл және шай ағашы кең таралған өсімдіктер еді, бірақ жерді мелиорациялау кезінде қамыс алынып, оның орнына газон себіліп, құмды жағажайлар салынды. Банксиялардың көбі және аздаған қағаз қабықты ағаштар қалды, ал ағаштар қазір көбінесе солтүстік және шығыс жақтардағы жағалау бойындағы тар жолақпен шектелген.
A reed island was constructed in the 1960s to provide a summer refuge for birds. Thirty eight species of birds have been sighted including black swans, cormorants, spoonbills and pelicans. The lake also supports southwestern snake necked turtles, large skinks, and two species of frogs. Fish common to the lake are all introduced species including goldfish, carp, mosquito fish and English perch. Vegetation in the 1800s comprised swampland trees; Melaleuca rhaphiophylla, Banksia littoralis, and Eucalyptus rudis. Xanthorrhoea (balga or grasstree), rushes, wattle and tea tree were the common flora, but with land reclamation, rushes were removed to plant lawns and construct sandy beaches. None of the banksia and few paperbarks remain and trees are now generally confined to a narrow strip surrounding the shoreline, mainly on the northern and eastern sides.