Кіріспе

Кеннет Аллен Гибсон (15 мамыр 1932 – 29 наурыз 2019) – американдық саясаткер, Демократиялық партиясының өкілі. 1970 жылдан 1986 жылға дейін Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласының 36-шы мэрі болды. Ол Солтүстік-Шығыс АҚШ-тың ірі қалаларының арасында тұңғыш афроамерикандық мэр болды.

Ерте өмір және білім

Гибсон Ньюарк, Нью-Джерсиде өсті және Орталық орта мектепке барды. Оқудан кейін ол отбасының қаржылық қажеттіліктерін өтеу үшін би ансамблімен бірге ойнады. Гибсон Ньюарк инженерлік колледжінде (қазіргі Нью-Джерси технология институты) азаматтық инженерияны оқыды, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты оқудан бірнеше ай өткен соң зауытта жұмыс істеуге, әскери қызметке шақырылып, кейін Нью-Джерси автомобиль жолдары департаментінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1963 жылы кешкі сабақтарға қатысып, инженерлік білімін аяқтады.

Ерте мансап

Гибсон 1950-1960 жылдары Нью-Джерси штатының автомобиль жолдары департаментінде инженер болып жұмыс істеді. 1960-1966 жылдары ол Ньюарк тұрғын үй басқармасының бас инженері, ал 1966-1970 жылдары қаланың бас құрылыс инженері болды.

Қала әкімі қызметі

Гибсон 1970 жылы алты кандидаттың ішінен екінші турда сайлауға қатысып, қолданыстағы мэр Хью Аддониционы жеңіп сайланды. Ол кезде Гибсон «Ньюарк – елдегі ең құлдыраған және қаржылық тұрғыдан қиын жағдайдағы қала болуы мүмкін» деп атап өтті. Бұрынғы әкімшіліктің жемқорлықпен айналысқанын айтып, ол реформатор ретінде билікке келді. Соған дейін мэр Аддоницио қорқыту және сөз байласу үшін сотталды. Гибсон қаланың көптеген афроамерикалық тұрғындарының өкілі болды, олардың көпшілігі көшіп келгендер немесе ата-аналары мен ата-бабалары Ұлы көші-қон кезінде Солтүстікке келген. Қаланың өнеркәсіптік қуаты күрт төмендеді. 1950 жылдан бері индустрияландыру салдарынан ондаған мың жұмыс орындары жойылды, ал афроамерикалықтар бұрынғы өмірлерінен жақсы мүмкіндіктер іздеп Оңтүстіктен келді. Қаланың дамуы және нәсілдік шиеленістердің салдарынан 1960 жылдары Солтүстік және Орта Батыстағы басқа да ірі өнеркәсіптік қалалар сияқты мәселелерге тап болды – жұмыссыздық пен отбасылардың қиын жағдайы күшейді. Гибсон билікке келгенге үш жыл бұрын, 1967 жылы қалада нәсілдік дүрбелең болды. Дүрбелеңнен кейін көптеген кәсіпкерлер мен тұрғындар қаланы тастап кетті. Гибсонның сайлануын кейбір адамдар болашақты болжағандай қабылдады. Ақын және драматург Амири Барака: «Біз қаланың мекемелерін, Зимбабве немесе Анголадағы азат етілген аумақтар сияқты, мемлекеттік меншікке береміз» деп жазды. Ал Гибсон өзі: «Америка қалалары қайда бет бұрса, Ньюарк сонда бірінші болады» деді. Гибсон жаңа қалалық кеңеспен бірге «корпоративтік сектордың салықтық жүйесіне қарсы шығып, бизнес мүдделерін қоғамда белсенді және жауапты рөл атқаруға итермеледі». 1974 жылы Гибсон бизнесті қаладан кетірмеу үшін жасаған тырабындағы жақтастарының наразылығына түсті. Амири Барака оны «жаңа колонизатор» деп атап, Гибсонның «Пруденциал, Мемлекеттік (жеке) қызмет, Порт басқармасы және Ньюаркке кіріп-шығатын басқа да ірі корпорациялардың пайдасы үшін жұмыс істеп, салық төлемейтінін» айтты, ал тұрғындар назарсыз қалды. 1976 жылы Гибсон АҚШ қала әкімдері конференциясының алғашқы афроамерикалық президенті болды. Ол 1976 жылдан келесі жылға дейін президент қызметін атқарды. 1979 жылы Гибсон АҚШ сенаторы Джон Хайнцтің сайланған немесе тағайындалған лауазымды адам жасаған ең үлкен мемлекеттік қызметі үшін сыйлығын алды. Гибсонның 16 жыл басқарған кезеңінде қаладағы жұмыссыздық деңгейі 50 пайызға жуық өсті, халық саны азайды, кинотеатрлар болмады, тек бір ғана супермаркет қалды және жоғары сынып оқушыларының үштен екісі ғана бітірді. 1986 жылы демократтық партиядан келген қарсыласы Шарп Джеймс Гибсонды бесінші мерзімге қайта сайлануға тырысқанда жеңіп шықты.

Кейінгі өмірі

1981 және 1985 жылдары Нью-Джерси губернаторының демократиялық үміткерлігіне сәтсіз тырысқаннан кейін, ол бесінші рет қатарынан мэрлікке үміткер болғанда Кеңес мүшесі Шарп Джеймске жеңіліп қалды. Гибсон 1998 жылға дейін инженерлік консалтинг бизнесмен айналысты, содан кейін саясатқа оралуға уақыт келді деді. Ол Эссекс округінің басшысы лауазымына үміткер болды, бірақ бәсекелес Джеймс Треффингерге шамалы айырыспен ұтылды. 2000 жылдың 24 шілдесінде Гибсон пара алу және жақын орналасқан Ирвингтон (Нью-Джерси) қаласындағы мектеп құрылысы жобасынан қаражат ұрлау айыптарымен айыпталды. Гибсон келесі жылы сотқа тартылды, бірақ қазылар алқасы бірауыздан келісімге не келе алмады, нәтижесінде сот тоқтатылды. 2002 жылдың қараша айында Гибсон салықтан қашуға кінәлі екенін мойындады, ал қалған айыптар алынып тасталды. 2005 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетіне берген сұхбатында Гибсон Ньюарк қаласының денсаулық сақтау жүйесін жақсартудың өзінің «ең маңызды» мэрлік жетістігі болғанын айтты, бұл қаладағы туберкулездің, нәрестелер өлімінің және босанған аналардың өлімінің жоғары көрсеткіштерін төмендетуге әкелді. Сондай-ақ, ол «қалаға көптеген жұмыс орындарын тарта алмағанына» өкініш білдірді. Қылмыстық істерге қатысты Гибсон «көзге түскен қоғамдық тұлға» прокурорлардың мансаптық өсуі үшін жиі нысанаға алынатынын, «біздің лайықтылығымыз болсын болмасын» атап өтті. Бірақ «тарих кітаптары жазылғанда Кен Гибсонның есімі онда болады», деді ол, сондай-ақ оның айыптаушыларының есімдерін «ешкім есіне алмайды» деп қосты.

Өлім және мұра

Гибсон 2019 жылдың 29 наурызында 86 жасында Нью-Джерси штатының Вест-Оранж қаласында қайтыс болды. Қоштасу рәсімі 2019 жылдың 4 сәуірінде Ньюарк симфониялық залында өтті. 2019 жылдың мамыр айында Ньюарктағы Броуд көшесі Мэр Кеннет А. Гибсон бульвары деп аталды.