Кіріспе
1955 жылдан 1976 жылға дейін Чикаго қаласының әкімі
Ричард Джозеф Дейли (15 мамыр 1902 – 20 желтоқсан 1976) – 1955 жылдан бастап Чикаго қаласының әкімі, ал 1953 жылдан қайтыс болғанға дейін Кук округі Демократиялық партиясы Орталық комитетінің төрағасы болған американдық саясаткер. Ол американ қалаларын басқарған және біріктірген «үлкен қалалардың соңғы басшысы» деп аталды. Дейли Чикагоның жұмысшы табынан шыққан үшінші қатарынан сайланған мэрі болды, өмірінің бар сағасын өткізген Бриджпорттың оңтүстік жағында, негізінен ирланд-американдықтар тұратын ауданда өмір сүрді. Ол Дейли отбасының патриархы еді, оның құрамында тағы бір бұрынғы Чикаго мэрі Ричард М. Дейли; Уильям М. Дейли, АҚШ-тың бұрынғы сауда хатшысы; Кук округі комиссарлар кеңесінің мүшесі Джон П. Дейли; және Чикаго қалалық кеңесінің бұрынғы кеңесшісі Патрик Дейли Томпсон бар. Дейли Чикагоны сол кезеңде Кливленд, Буффало және Детройт сияқты басқа да тозығы жеткен өнеркәсіптік қалалардың құлдырауынан сақтап қалғаны үшін еске алынады. Ол Чикагодағы ирландтық католик қауымдастығынан күшті қолдау алды және Линдон Б. Джонсон сияқты ұлттық саясаткерлер оны Кеннеди отбасымен ерекше байланысы бар көрнекті ирланд-американдық ретінде қарады. Дейли Демократиялық партия тарихында, әсіресе 1960 жылғы президенттік сайлауда Джон Ф. Кеннедиді және 1968 жылғы президенттік сайлауда Хьюберт Хамфриді қолдауымен маңызды рөл атқарды. Ол Чикаго тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен мэр болды, оның рекордын 2011 жылы оның ұлы Ричард М. Дейли жаңартты. 1993 жылы 69 ғалымнан тұратын комиссия оны Америка тарихындағы он үздік мэрдің ішіндегі алтыншы орынға қойды. Дегенмен, Дейлидің мұрасы Мартин Лютер Кингтің қазасынан кейін Чикагодағы тәртіпсіздіктерге берген жауабы және оның қаласында өткен 1968 жылғы Демократиялық ұлттық конвентті ұйымдастыруына байланысты сынға ұшырады. Оның Демократиялық партия ішінде де қарсыластары болды. Сонымен қатар, Дейли әкімшілігінің көптеген мүшелері сыбайлас жемқорлық үшін айыпталып, сотталды, бірақ Дейлидің өзіне ешқандай қылмыс тағылмады.
the mayor of Chicago from 1955 to 1976
Richard Joseph Daley (May 15, 1902 – December 20, 1976) was an American politician who served as the mayor of Chicago from 1955, and the chairman of the Cook County Democratic Party Central Committee from 1953, until his death. He has been called "the last of the big city bosses" who controlled and mobilized American cities. Daley was Chicago's third consecutive mayor from the working class, heavily Irish American South Side neighborhood of Bridgeport, where he lived his entire life. He was the patriarch of the Daley family, whose members include Richard M. Daley, another former mayor of Chicago; William M. Daley, a former United States Secretary of Commerce; John P. Daley, a member of the Cook County Board of Commissioners; and Patrick Daley Thompson, a former alderman of the Chicago City Council. Daley is remembered for doing much to save Chicago from the declines that other rust belt cities such as Cleveland, Buffalo, and Detroit experienced during the same period. He had a strong base of support in Chicago's Irish Catholic community and was treated by national politicians such as Lyndon B. Johnson as a pre eminent Irish American, with special connections to the Kennedy family. Daley played a major role in the history of the Democratic Party, especially with his support of John F. Kennedy in the presidential election of 1960 and of Hubert Humphrey in the presidential election of 1968. He would be the longest serving mayor in Chicago history until his record was broken by his son Richard M. Daley in 2011. A panel of 69 scholars in 1993 ranked him sixth among the ten best mayors in American history. On the other hand, Daley's legacy is complicated by criticisms of his response to the Chicago riots that followed the assassination of Martin Luther King Jr. and his handling of the notorious 1968 Democratic National Convention held in his city. He also had enemies within the Democratic Party. In addition, many members of Daley's administration were charged and convicted for corruption, although Daley himself was never charged with any crime.
Ерте өмір
Ричард Дэйли Чикаго қаласының жұмысшы табының Бриджпорт ауданында дүниеге келді. Ол Майкл мен Лилиан (Данн) Дэйлидің жалғыз баласы еді, олардың әулеттері Ұлы ашаршылық кезінде Ирландияның Уотерфорд графтығындағы Дунгарван қаласының жанындағы Ескі Парох аймағынан көшіп келген. Ричардтың әкесі металл жұмысымен айналысып, сыртқа жабық мінезді адам еді. Майклдың әкесі, Джеймс Э. Дэйли, Нью-Йорк қаласында туған мал союшы болса, анасы Делия Галлахер Дэйли ирланд иммигранты еді. Ричардтың анасы көңілді және тілді шешен әйел еді. 1920 жылы әйелдерге дауыс беру құқығы берілгенге дейін Лилиан Дэйли белсенді сайлау құқығы үшін күрескен, шерулерге қатысып, жиі ұлын да алып жүрген. Ол ұлының өмірі ата-анасынан гөрі кәсіби жағынан табысқа жетеді деп үміттенеді. Анасы қайтыс болғанға дейін Дэйли Кук округінің шерифіне демократтардың кандидаттығына ие болған еді. Лилиан ұлы үшін мұнан да көп тіледі, ол достарына: "Мен ұлымды полицей болу үшін тәрбиелемедім", - деген. Ол 1933 жылы заң бакалавры атағын алу үшін Де-Ла-Салл институтында (құжаттармен жұмыс істеу дағдыларын үйренген) және Де-Поль университетінің құқық факультетінде кешкі сабақтарға қатысты. Жастығында Дэйли газет сатумен және есіктен-есікке саудагерге тауар жеткізумен айналысты; ол құқық мектебінің шығындарын жабу үшін Чикагодағы Union Stock Yards-та жұмыс істеді. Бос уақытын ол үйіне жақын орналасқан спорттық, әлеуметтік, көшелік топтар мен саяси ұйым – Гамбург атлетика клубының мүшесі ретінде өткізді. Гамбург сияқты клубтарды жергілікті демократ саясаткерлер, кем дегенде, жартылай қаржыландырды. Дэйли спортпен емес, клубтың басқарушысы ретінде ұйымдастыру қабілетімен көзге түсті. 22 жасында ол клуб президенті болып сайланды және 1939 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті.
Ерте мансап
Дейлидің саяси мансабы демократиялық округтің капитаны болғаннан бастау алды. Бұрынғы округ қазынашылары Джозеф Б. Макдоно, Томас Д. Нэш, Роберт М. Свитцер және Джозеф Л. Гиллдің хатшысы қызметін атқарған ол, 1936 жылғы 17 желтоқсанда Кук округінің Бас Бақылаушысының орынбасары болып тағайындалды, бұл қызметке дейін қайтыс болған Майкл Дж. О’Коннордың орнына келді. Ол өмір бойы демократ болғанымен, осы лауазымға республикалық партиядан сайланды. Сол жылы Уильям Дж. Гормли мен Питер П. Жезерни республикалық Уильям С. Финукеннің үшінші орынды алғанмен қайта сайланды. 1939 жылы Иллинойс штатының сенаторы Уильям "Ботчи" Коннорс Дейли туралы: "Оған бір тиын да сыйлық ретінде бергіңіз келмейді, соншалықты адал адам", – деген пікір білдірді. Дейли 1941 жылдан 1946 жылға дейін Иллинойс Сенатының Азшылық Көшбасшысы болды, содан кейін Кук округінің хатшысы болып сайланды. Ол Чикаго қаласының мэрі болып сайланғанға дейін осы лауазымды атқарды. 1953 жылы Дейли Кук округінің Демократиялық партиясының Орталық Комитетінің төрағасы, яғни саяси машинаның басшысы болды. Кейінірек осы лауазымды және қала әкімі қызметін бірге атқаруы Дейлидің билігін күшейтті. 1968 жылғы 27 қаңтарда президент Линдон Джонсонмен телефон арқылы болған сөйлесуінен Дейлидің ирландтық католик болғанына қарамастан, Кеннеди отбасымен кейде шиеленіскен қарым-қатынаста болғаны және 1948 жылғы Демократиялық Ұлттық Конвенцияда делегат ретінде қызмет еткен кезде президент Гарри Трумэнға қарсы дауыс беру ұсынысын қабылдамағаны белгілі болды.
Ертедегі әкімдік
Дейли алғаш рет 1955 жылы Чикагоның 48-ші мэрі болып сайланды. Ол бес рет қайта сайланып, 21 жыл мэр болып қызмет етті. Өкіметтік кезеңінде Дейли қаланың саяси аренасына және, шамалы дәрежеде, бүкіл штатқа үстемдік етті. Чикагода «әлсіз мэр» жүйесі бар, онда биліктің басым бөлігі қалалық кеңеске жүктеледі. Алайда, Дейлидің Чикаго Демократиялық партиясының де-факто көшбасшысы ретіндегі лауазымы оған қаланы темір қауырсынмен басқаруға және қаланың округтік ұйымдарына зор ықпал етуге мүмкіндік берді, бұл өз кезегінде Демократиялық партияның алғашқы сайлауларында оған маңызды дауыс беруге жол ашты – көбінесе Чикагоның демократиялық бекінісіндегі нақты жарыс осылай өтті. 1959 және 1960 жылдары Дейли АҚШ қала әкімдері конференциясының президенті болды. 1960 жылы Иллинойста Джон Ф. Кеннедидің 8000 дауыспен жеңіске жетуіне Дейли үлкен үлес қосты. Дейлидің өкілеттігі кезінде ірі құрылыстар нәтижесінде О’Хара халықаралық әуежайы, Сирс мұнарасы, МакКормик Плейс, Чикагодағы Иллинойс университеті, көптеген жылдам магистральдар мен метро желілері, сондай-ақ Чикагоның басқа да маңызды нысандары салынды. О’Хара Дейли үшін ерекше мақтан тұтатын нәрсе болды, ол және оның командасы оны тойлау үшін жиі мүмкіндіктер іздеп табушы еді. Осы оқиға Дейли мен қоғамдық белсенді Саул Алински арасындағы көптеген қақтығыстардың біріне себеп болды. Оның қара нәсілді тұрғындары бар Вудлон ұйымы ашық жұмыс орындарын талап ету үшін әуежайда (дәретханаларын толықтыру арқылы) жаппай наразылық акциясын ұйымдастырумен қорқытты. Дейлидің қазіргі Чикагоны құрылысы нәсілдік сегрегацияға берілгендігіне негізделген. Ақ және қара нәсілділердің арасында кедергілер жасау үшін тұрғын үйлер, автомагистральдар және мектептер салынды. Чикагоның орталық бөлігін жаңғырту үшін Дейли бизнес-лидерлермен бірлесіп жұмыс істеді, нәтижесінде кедей қара нәсілді тұрғындар шығарылып, олардың орнына орта таптық ақ нәсілділер қоныстанды. Қара нәсілділердің ақ нәсілділердің аудандарына көшіп келуін болдырмау үшін Дейли Роберт Тейлордың үйлері сияқты биік тұрғын үйлерді салуға қадағалады, оларды Чикагоның қара нәсілді геттоларында орналастырды. Көптеген үйлер Чикагоның Оңтүстік жағындағы геттодағы бір көшеде орналасқан, ол «Мемлекеттік көше дәлізі» деп аталды және еліміздегі қоғамдық тұрғын үйлердің ең тығыз шоғырланған аймағы болды. Дейли сонымен қатар Дан Райан автомагистралін көршіліктің дәстүрлі нәсілдік бөлінісі бойынша жүргізуге жауапты болды, осылайша ол Мемлекеттік көше дәлізін Оңтүстік жақтың ақ нәсілді аудандарынан бөліп тастады. 1960 жылдардың соңына дейін муниципалдық сайлауларда Дейли қара нәсілді қауымдастықта 70 пайыздық қолдауға ие болды. Чикагодағы басқа этникалық топтар сияқты, қара нәсілді сайлаушылар да партияға адалдық танытып, саяси қолдау үшін дауыс берді. 1965 жылдың соңынан 1967 жылдың басына дейін мэр Дейли Чикаго бостандық қозғалысымен қара нәсілді геттолардағы жағдайды жақсарту үшін күресті. Бір жағынан, Чикагодағы азаматтық құқық қозғалысы жақсы мектептер үшін күресу үшін құрылды. Екінші жағынан, ол Чикагодағы ашық тұрғын үйді қолдады. «Чикаго бостандық қозғалысы» деп аталған бұл науқанды Мартин Лютер Кинг жетектеді, ол Оңтүстіктегідей бейбіт шерулер тактикасын қолдануға тырысты. Дейли, Дейлидің саяси машинасымен және жергілікті баспасөзбен ажырағысы келмеген қара нәсілді саяси көшбасшылардың көмегімен, зорлық-зомбылықтан аулақ болды. 1966 жылдың тамызының ортасында бірқатар кездесулер арқылы «Саммит келісімі» қол жеткізілді. Басқа нәрселермен қатар, ол Метрополитендік ашық қоғамдастықтар үшін көшбасшылық кеңесінің құрылуына әкелді. Бұл мәселе даулы болғанымен, Чикагодағы бостандық қозғалысы сәтсіздікке ұшырады немесе ең жақсысы теңдестірілді деп есептеледі. Дейли Чикагода кино және теледидар түсірілімдерін тоқтатты, өйткені «M Squad» эпизоды (1959 жылдың 30 қаңтарында эфирге шықты) CPD офицерінің пара алуын көрсетті. Бұл саясат оның өкілеттігі аяқталғанға дейін жалғасты және кейіннен Джейн Бёрннің басшылығымен «Блюз бауырлары» Чикагода түсірілген кезде кері қайтарылды. Алайда оның биліктегі кезінде Чикагода Кули орта мектебі және басқа фильмдер түсірілді.
Сөйлеу стилі
Дейли, Чикаголық жұмысшы акцентін ешқашан жоғалтпаған, сөздерін дұрыс құрастырмауы және басқа да тілдік қателіктерімен танымал болды. Дейли 1968 жылы ең есте қаларлық тілдік қатесін жасады, сол жылы демократиялық конвенциядағы зорлық-зомбылық кезінде полицияның қанағаттандырмас әрекеттерін қорғай отырып, былай деді: "Мырзалар, бір рет және соңғы рет түсініңіздер – полицей тәртіпсіздік тудыру үшін емес, тәртіпсіздікті сақтау үшін бар." Дейлидің сөзге қателесуі соншалық, оның баспасөз хатшысы Эрл Буш журналистерге: "Оның айтқанын емес, мағынасын жазыңыз" деуші еді.
Мұра
1993 жылы Чикагодағы Иллинойс университетінің Мелвин Г. Холли жүргізген тарихшылар, саясаттанушылар және қалалық сарапшылар арасындағы сауалнамада Дейли 1820 және 1993 жылдар аралығында қызмет еткен американдық ірі қалалардың ең жақсы әкімдерінің бесіншісі деп танылды. Сондай-ақ, сауалнама Дейлиді 1960 жылдан кейін қызмет еткен ең жақсы ірі қала әкімі деп көрсетті. Дейлидің 1955 жылы алғашқы ант беруінің 50 жылдығына орай, бірнеше ондаған Дейлидің өмірбаяндары мен жақындары Чикаго тарихи қоғамында бас қосты. Тарихшы Майкл Бекслосс Дейлиді "20-ғасырдың ең көрнекті мэрі" деп атады. Роберт Ремини 1960 және 1970 жылдары басқа қалалар қаржылық қиындыққа тап болғанда, "Чикаго әрқашан екі А рейтингісіне ие болды" деп мәлімдеді. Чикаголық халық әншісі Стив Гудман айтқандай, "оны осылайша жақсы көріп, жек көретін адам табылмайды". Дейлидің 21 жылдық қала әкімі ретіндегі қызметі мынадай еске алулармен мәлім: Оның қайтысынан бір апта өткен соң, бұрынғы Уильям Дж. Боган атындағы колледж, Чикаго қалалық колледждерінің бірі, Ричард Дж. Дейли колледжі болып қайта аталды. Ричард Дж. Дейли орталығы (бастапқыда Кук округі азаматтық орталығы) – 1965 жылы салынған 32 қабатты кеңсе ғимараты, ол әкімнің қайтысынан кейін оның құрметіне аталды. Ричард Дж. Дейли кітапханасы – Чикагодағы Иллинойс университетінің негізгі академиялық кітапханасы.
A week after his death, the former William J. Bogan Junior College, one of the City Colleges of Chicago, was renamed as the Richard J. Daley College in his honor. The Richard J. Daley Center (originally, the Cook County Civic Center) is a 32 floor office building completed in 1965 and renamed for the mayor after his death. The Richard J. Daley Library, the primary academic library at the University of Illinois at Chicago
Journalists Adam Cohen and Elizabeth Taylor argue that Daley's politics may have saved Chicago from the same fate that cities like Detroit, Kansas City, Saint Louis and Cleveland endured, which suffered from suburbanization, crime and white flight. "But for every middle class neighborhood he saved, there was a poor neighborhood in which living conditions worsened. For every downtown skyscraper that kept jobs and tax dollars in the city, there was a housing project tower that confined poor people in an overcrowded ghetto". Daley was known by many Chicagoans as "Da Mare" ("The Mayor"), "Hizzoner" ("His Honor"), and "The Man on Five" (his office was on the fifth floor of City Hall). Since Daley's death and the subsequent election of son Richard as mayor in 1989, the first Mayor Daley has become known as "Boss Daley", "Old Man Daley", or "Daley Senior" to residents of Chicago. During the civil rights era, some Black Chicagoans often referred to Daley as "Pharaoh", in the sense that he was as oppressive and unrelenting as Ramses was to Martin Luther King’s Moses. These claims were supported by Daley's role in the assassination of Fred Hampton and his anti MLK stance.
Журналистер Адам Коэн мен Элизабет Тейлор Дейлидің саясаты Чикагоны Детройт, Канзас-Сити, Сент-Луис және Кливленд сияқты қалаларға тоқылған тағдырдан сақтап қалған болуы мүмкін деп санайды, олар қаладан шеттеу, қылмыс және ақ халықтың көшіп кетуінен зардап шекті. "Бірақ ол құтқарған әрбір орта таптық ауданның ішінде тұрмыс жағдысы нашарлаған кедейлер ауданы да болды. Қаладағы жұмыс орындары мен салықтан түскен ақшаны сақтап қалған әрбір көкжайдың орнына, кедейлерді тығыз геттоға тығып қойған тұрғын үй кешендері болды". Чикаголықтардың көптегені Дейлиді "Да Маре" ("Мэр"), "Хиззонер" ("Оның құрметі") және "Бесінші қабаттағы кісі" (оның кеңсесі қалалық әкімдіктің бесінші қабатында орналасқан) деп білді. Дейлидің қайтысынан және 1989 жылы оның ұлы Ричардтың мэр болып сайлануынан кейін, алғашқы мэр Дейли Чикаго тұрғындары арасында "Босс Дейли", "Ескі Дейли" немесе "Үлкен Дейли" деп аталды. Азаматтық құқықтар дәуірінде кейбір афроамерикандық чикаголықтар Дейлиді "Фараон" деп атады, өйткені ол Мартин Лютер Кингтің Мұсасына Рамзес сияқты қанаушы және аяусыз болды. Бұл мәлімдемелер Дейлидің Фред Хэмптонды өлтірудегі рөлімен және МЛК-ға қарсы ұстанымымен расталды.
A week after his death, the former William J. Bogan Junior College, one of the City Colleges of Chicago, was renamed as the Richard J. Daley College in his honor. The Richard J. Daley Center (originally, the Cook County Civic Center) is a 32 floor office building completed in 1965 and renamed for the mayor after his death. The Richard J. Daley Library, the primary academic library at the University of Illinois at Chicago
Journalists Adam Cohen and Elizabeth Taylor argue that Daley's politics may have saved Chicago from the same fate that cities like Detroit, Kansas City, Saint Louis and Cleveland endured, which suffered from suburbanization, crime and white flight. "But for every middle class neighborhood he saved, there was a poor neighborhood in which living conditions worsened. For every downtown skyscraper that kept jobs and tax dollars in the city, there was a housing project tower that confined poor people in an overcrowded ghetto". Daley was known by many Chicagoans as "Da Mare" ("The Mayor"), "Hizzoner" ("His Honor"), and "The Man on Five" (his office was on the fifth floor of City Hall). Since Daley's death and the subsequent election of son Richard as mayor in 1989, the first Mayor Daley has become known as "Boss Daley", "Old Man Daley", or "Daley Senior" to residents of Chicago. During the civil rights era, some Black Chicagoans often referred to Daley as "Pharaoh", in the sense that he was as oppressive and unrelenting as Ramses was to Martin Luther King’s Moses. These claims were supported by Daley's role in the assassination of Fred Hampton and his anti MLK stance.
Танымал мәдениетте
Кросби, Стиллс, Нэш және Янгтың "Чикаго" әні (Грэм Нэш жазған) 1968 жылғы Демократтардың ұлттық конвентіне арналған. Олардың тікелей эфирдегі альбомы Four Way Street-те Нэш ирониямен әнді "Мэр Дейлиге" арнайды. Стив Гудманның 1972 жылғы "Линкольн Парк Пираттары" әнінің алғашқы шумағында "дүкендер жабылып, Дейли ұйықтап жатыр" деген сөздер бар. Дейли қайтыс болғаннан кейін Гудман осы сілтемені "және Биландик таңдалды" деп ауыстырды. Гудман сондай-ақ "Daley's Gone" атты ән жазып, 1977 жылғы Say It in Private альбомында жариялады. Ән жазушылар Том Уолш, Том Блэк және Терри Макэлдауни "South Side Irish" әнінде Дейлиге құрмет көрсетіп, оны үшінші шумақтың негізгі тақырыбы етеді. Saturday Night Live телешоуының үшінші маусымының 13-ші эпизодында "Чикагодағы ғажайып" атты көріністе мэр Дейли (Джон Белуши сомдаған) паб иесі мен тұрғынға (Дэн Айкройд пен Билл Мюррей сомдаған) әуесқой ретінде пайда болады. Дейли жаңа мэрге сайлау туралы кеңес беру және жерленген жеріне наразылық білдіру үшін келді. Ол қайтадан жоғалып кетпес бұрын, иесіне танымал ирланд әні "Too Ra Loo Ra Loo Ral" әнін музыкалық автоматқа қоюға көмектеседі және оған сыйлық ретінде түйе берді. 1980 жылғы "Блюз бауырлар" фильмінде Chez Paul мейрамханасындағы сахнада мейрамхана менеджері (Алан Рубин) телефонда сөйлесіп отырғаны көрінеді: "Жоқ, мырза, мэр Дейли енді мұнда тамақтанбайды, мырза. Ол қайтыс болды, мырза". Кейін фильмде бауырластар Чикаго қаласынан жылдам өткенде, Элвуд (Дэн Айкройд) былай дейді: "Егер менің есептеуім дұрыс болса, біз Құрметті Ричард Дж. Дейли алаңына өте жақын болуымыз керек". "Олар сол жерден Пикассоны алған!" - деп қуанады Джейк. Полиция диспетчерінің "Блюз бауырларын ұстау кезінде қажетсіз зорлық-зомбылық қолдануға рұқсат берілді" деген классикалық сөзі, Дейлидің 1968 жылы Мартин Лютер Кингтің қазасынан кейін болған тәртіпсіздіктер кезінде берген бұйрығына айқын құрмет.
Өмірбаяндары
Толық ғылыми өмірбаян. Алғаш рет PBS телеарнасының "Америкалық тәжірибе" бағдарламасында көрсетілді. Салливан, Фрэнк. "Аңыз", мэр Ричард Дж. Дейли туралы толық және ішкі оқиға (1989) онлайн.
Академиялық оқу
Чарльз Колб, "Америкалық мэр" кітабына шолу.