Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтар туысы
Genus of fishes
Romanichthys – сәуле қанатты балықтардың туысы, Romanichthyini тайпасының екі туысының бірі. Бұл тайпа, Luciopercini тайпасымен бірге, Percidae тұқымдастығының Luciopercinae кіші тұқымдасын құрайды, оған шабақ, қызыл мүңкі және дартерлер де жатады. Туысқа бір ғана түр жатады – Romanichthys valsanicola, ол шабақша, аспрете немесе румын дартері деп белгілі. Бұл балық 1957 жылы румын студент ғалымдары М. Думитреску, П. Бэнереску және Н. Стойка сипаттаған. Жергілікті атаулары: аспрете, попрете және сфорте. Оңтүстік Румынияның өте шектеулі аймағына ендемик, ол Аргеш өзенінің жоғарғы ағысында және оның екі саласында – Раул Доамней және Валсанда табылған. Гидротехникалық құрылыстар мен ортаның нашарлауы салдарынан ол тек Валсан саласында ғана сақталды.
Romanichthys is a genus of ray finned fish, one of two genera in the tribe Romanichthyini, which along with the tribe Luciopercini, forms the subfamily Luciopercinae of the family Percidae, alongside the perches, ruffes, and darters. The genus contains the single species Romanichthys valsanicola, known as the sculpin perch, asprete, or Romanian darter. This fish was described in 1957 by Romanian student scientists M. Dumitrescu, P. Bănărescu, and N. Stoica. Local names include asprete, poprete, and sforete. Endemic to a very restricted area in southern Romania, it was found in the upper reach of the Argeş River and in two of its tributaries: Râul Doamnei and Vâlsan. Due to hydrotechnical constructions and deterioration of its habitat, it survived only in the tributary Vâlsan.
Сипаттама
R. valsanicola – шамамен ұзындығына жететін, кішкентай, сұрғылт қоңыр балық, денесі кішкентай, дөрекі қабыршақтармен жабылған. Оны Еуропаның басқа шұңғырларынан екі бөлек арқа қанатымен ажыратуға болады, біріншісі сегіз немесе тоғыз тікенекті, ал анальдық қанаты 7½ тармақталған сәулесі және бүйір сызығы бойында 58–68 қабыршақтары бар. Бұл балық миллиондаған жылдар бойы өзгеріссіз сақталған тірі қазба ретінде қарастырылады.
R. valsanicola is a small, greyish brown fish growing to about long, covered with small, rough scales. It can be distinguished from other European perches by the two clearly separate dorsal fins, the first with eight or nine spines, the anal fin having 7½ branched rays and 58–68 scales along the lateral line. The fish is considered to be a living fossil, having survived unchanged for millions of years.
Биология
Ұрықтану мерзімі мамыр және маусым айларында. Аналық 120-ден 150-ге дейін жұмыртқаларды тастардың астына салады. Бұл балық түнгі уақытта белсенді болып, тасқұрлылар (Plecoptera), кездіктер (Trichoptera) және шұбатырлар (Ephemeroptera) сияқты су жәндіктерінің дернәсілдерімен қоректенеді. Күндіз ол тастардың астына тығынады.
The time of reproduction is in May and June. The female lays 120 to 150 eggs under rocks. This fish is active at night and feeds on the aquatic larvae of insects such as stoneflies (Plecoptera), caddisflies (Trichoptera), and mayflies (Ephemeroptera). It hides under stones during the day.
Мәртебе
Бұл түр – жойылу қаупі төніп тұрған тұщы су балығы және ол IUCN-нің қызыл тізіміне енгізілген, онда оның жағдайы аса қауіпті деп бағаланады. Оның таралған аймағы күрт қысқарды және қазір ол Еуропадағы ең тар аумақта таралған балық туысы болып есептеледі. Валсан өзеніндегі соңғы қалған популяция жоғарыда орналасқан су қоймасынан босатылатын су көлеміне толығымен тәуелді. Ресми мәліметтер бойынша, Валсанның 1 км² ауданында 15-тен аспайтын балық қалған; 2022 жылдың қазанына дейін жасалған бақылаулар 58 жеке балықтың бар екенін растады.
This species is an endangered freshwater fish and is found on the red list of the IUCN, where it is rated as critically endangered. Its area of distribution has drastically diminished, and it is now considered to be the European fish genus with the most restricted range. The last remaining population in the Vâlsan River is totally reliant on the amount of water released by the reservoir immediately upstream. Official estimates assert that no more than 15 specimens are living in a 1 km2 area of the Vâlsan; observations as of October 2022 have confirmed 58 individuals.
Таксономия
Romanichthys – Zingel туысының төрт түрімен туыс таксон болып табылады, ал кейбір деректер бұл екі туыстың бірегей туыс болуы және аспреттың Zingel туысына жатқызылуы мүмкін екенін көрсетеді.
Romanichthys is the sister taxon of the four species in the genus Zingel and some evidence suggests that these two genera may be a single genus and that the asprete should be classified within Zingel.