Кіріспе
Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштерінің адмиралы
Бернард Амброз Клэйри (4 мамыр 1912 – 15 маусым 1996), «Чик» деген лақап атымен белгілі болған, Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштерінің адмиралы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде суасты кемелерінің командирі болған ол, 1960 жылдардың соңында Әскери-теңіз операцияларының вице-бас штабы және 1970 жылдардың басында АҚШ Тынық мұхиты флотының бас қолбасшысы қызметін атқарды.
Ерте өмір және мансап
Клэйри 1912 жылдың 4 мамырында Оскалуза қаласында (Айова штаты) дүниеге келді, оның әкесі марқұм Мистер Клэйри, анасы – Дженни А. О'Херн Клэйри. Ол Оскалуза орта мектебін бітіріп, Уильям Пенн колледжінде бір жыл оқыды. 1930 жылы туған штатынан АҚШ Әскери-теңіз академиясына жіберілді. Курсант ретінде ол "Бақытты қап" журналының штабында жұмыс істеді. 1934 жылдың 31 мамырында бітіріп, кіші лейтенант рөліне тағайындалды. Бітіргеннен кейін алғашқы қызметін 1934 жылдың маусымынан 1936 жылдың желтоқсанына дейін "Милвоки" (CL 5) крейсерінде атқарды. 1937 жылдың қаңтарында Нью-Лондон су асты кеме базасындағы Су асты кемелер мектебіне оқуға түсті. Су асты кемеші мамандығын алғаннан кейін, 1937 жылдың маусымында "Наутилус" (SS 168) су асты кемесіне баяндады. Ол "Наутилус" су асты кемесінде инженер, бірінші лейтенант және байланыс офицері болып қызмет етті, ол Перл-Харборда орналасқан 12-ші су асты кемелер дивизиясының флагманы болған кезде. 1941 жылдың маусымында "Dolphin" (SS 169) су асты кемесіне баяндады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылы 7 желтоқсанда жапондықтар әскери базаға шабуыл жасағанда Клэйри «Долфин» кемесіндегі борттық офицер болды. 1942 жылы 19 маусымда Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласында «Амберджек» (SS 219) кемесіне тағайындалғаннан кейін, ол Бугенвилл және Гуадалканал аралдарында «Амберджек» кемесімен екі әскери патрульді атқарушы офицер ретінде аяқтады. 57 күндік алғашқы әскери патруль кезінде «Амберджек» 19 мың тонналық «Тонан Мару» жапондық кемесін, 5 мың тонналық көлік кемесін және 7 мың тонналық жүк кемесін баттырды. Сонымен қатар, ол Тулагиге 9 000 галлон авиациялық отын, 200 100 фунттық бомба және АҚШ армиясының әуе корпусының бірнеше ұшқыштарын жеткізді. 51 күндік екінші әскери патрульде ол 4000 тонналық жүк кемесіне бір тікелей соққы берді. «USS Amberjack кемесімен әскери патрульде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін» ол «Күміс жұлдыз» орденімен марапатталды. Цитатада былай делінген: «Қосалқы офицер ретінде оның ерекше шеберлігі, тамаша үкімдері және шабуыл мәселелерін терең білуі оның командалық офицеріне бірнеше сәтті торпедалық шабуылдарды жүргізуге көмектесті, нәтижесінде 43 000 тоннадан астам жау кемелері батып, зақымдалды. Сонымен қатар, ол төрт жау позициясын сәтті барлауда және маңызды арнайы миссияны орындауда үлкен көмек көрсетті, бұл оның кемесінің өте ауыр жау қарсы шараларынан қашуына үлкен үлес қосты». Клэйри «Пето» (SS 265) су асты кемесінің болашақ командалық офицері (PCO) ретінде Оңтүстік Тынық мұхитына қосымша бір патруль жасады. 1944 жылдың 1 қаңтарында Портсмут қаласында жаңа «Пинтадо» (SS 387) су асты кемесінің командалық офицері болды. Оның басшылығымен «Пинтадо» 1944 жылдың мамыр айында Тынық мұхитына жетіп, маусым айының қараңғы түнінде Мариан аралдарының батысында және Формозаның оңтүстігінде алғашқы әскери патрульде жапондық конвойға алты бұрышты торпедамен атып, екі нысанаға алты торпедамен тікелей соққы берді. Кейін Мариан аралдары мен Лусон аралдарында үш жүк кемесін батырып, үлкен жүк кемесіне зақым келтірді. Клэриге «Кемелік күштері үшін» айқасы берілді: «USS Pintado» кемесінің командирі ретінде ерекше ерлігі үшін, сол кеменің жау жапондық бақылауындағы суларда алғашқы әскери патрульде, 1944 жылдың 16 мамырынан 1 шілдесіне дейін. Кемесін қуатты эскорт экрандары арқылы маневрлеу арқылы лейтенант-командир Клэйри жаудың қатаң қарсы шараларына қарамастан үш жапондық жүк кемесін батыру және үлкен жүк кемесіне зақым келтіру үшін бірнеше рет шабуыл жасады. Ол екінші әскери-теңіз крестімен марапатталды, ол алғашқы медалінің аспасы мен қызмет лентасына бекітілген алтын жұлдызбен белгіленді, «Пинтадоның екінші соғыс патрулі кезінде 1944 жылдың 24 шілдесінен 14 қыркүйегіне дейін жаудың сулы суларында ерекше ерлік көрсеткені үшін». Бұл сөздердің бірінде: «Ол жаудың қалың қорғандағы кемелеріне торпедамен шабуыл жасап, екі жүк кемесі мен 20 мың тоннаға жуық үлкен кит аулау кемесін батты, әрі су асты кемесіне зақым келмеу үшін сәтті маневрлер жасады», - делінген. Ол үшінші әскери-теңіз крестімен марапатталды, ол 9 қазан 1944 және 1 қаңтар 1945 жылдар аралығында Оңтүстік Қытай теңізінің жаудың бақылауындағы суларында болған «Пинтадо» үшінші әскери патрулі үшін алғашқы медалінің аспасы мен қызмет лентасына бекітілген екінші Алтын жұлдызбен белгіленді. Цитатада былай делінген: «Тактикалық командалық офицер ретінде өз міндеттерін орындау кезінде командир Клэйри «Клэйридің Crushers» деп аталатын шабуыл тобының қарсыластың әскерге қарсы оперативтік тобының іздеуін шеберлікпен жүргізді және жапондық жеңіл крейсерді жоюға ықпал етті. Ол өзінің су асты кемелерін де жойғыш кемені батыруға және ұшақ тасымалдағыш кемені зақымдауға бағытталған шабуылға жетекшілік етті. 12-13 желтоқсан түнінде ол қатты теңізде жаудың екі сауда кемесін батыру үшін үш жер үсті шабуыл жасады, бұл «Пинтадоның» 40 000 тонна жапон кемелерін батыруына ықпал етті». Клэри сонымен қатар «Пинтадоға» берілген Президенттік бірлік мақтау қағазы үшін лента киді. 1945 жылдың сәуірінде «Пинтадодан» босатылған ол Тынық мұхит флотының (COMSUBPAC) су асты кемелері командасының штабына тағайындалды және 1945 жылдың тамызында жаулық әрекеттерді тоқтату кезінде осы тапсырмада қызмет етті.
Clarey made one additional patrol to the South Pacific as a prospective commanding officer (PCO) in the submarine Peto (SS 265). On January 1, 1944, he became the commanding officer of the new submarine Pintado (SS 387) at Portsmouth, New Hampshire. Under his command, Pintado reached the Pacific in May 1944, and on her first war patrol in the area west of the Marianas and south of Formosa on a dark night in June, surfaced and fired six bow torpedoes at a Japanese convoy, making direct hits on two targets with all six torpedoes. Later between the Marianas and Luzon she sank three freighters and damaged a large freighter. Clarey was awarded the Navy Cross with the following citation:
For extraordinary heroism as Commanding Officer of the USS Pintado, during the first war patrol of that vessel in enemy Japanese controlled waters, from May 16 to July 1, 1944. Maneuvering his ship through powerful escort screens, Lieutenant Commander Clarey launched repeated aggressive attacks to sink three Japanese freighters and damage a large freighter despite severe hostile countermeasures
He was awarded a second Navy Cross, denoted by a Gold Star affixed to the suspension and service ribbon of his original medal, "For extraordinary heroism during Pintados second war patrol in enemy infested waters from July 24, 1944 to September 14, 1944". The citation states: "He pressed home a series of aggressive torpedo attacks against heavily escorted enemy ships, sinking two freighters and a large whaling ship of nearly 20,000 tons and maneuvered successfully and avoided damage to his submarine". He was awarded a third Navy Cross, denoted by a second Gold Star affixed to the suspension and service ribbon of his original medal, for Pintados third war patrol, in enemy controlled waters of the South China Sea, between October 9, 1944, and January 1, 1945. The citation states: "Carrying out his duties as Officer in Tactical Command, Commander Clarey skillfully directed the coordinated search for his attack group known as "Clarey's Crushers", against a retiring enemy Task Force and contributed to the destruction of a Japanese light cruiser. He further led his submarines in an attack to sink a destroyer and damage an aircraft carrier. On the night of December 12–13, he conducted three surface attacks, in heavy seas, to sink two enemy merchantmen, which contributed to Pintado's sinking of over 40,000 tons of Japanese shipping". Clarey also wore a ribbon for the Presidential Unit Citation awarded to Pintado. Detached from Pintado in April 1945, he was assigned to the staff of Commander Submarine Force Pacific Fleet (COMSUBPAC) and was serving in that assignment at the cessation of hostilities in August 1945.
Соғыстан кейінгі, 1950 жылдардың аяғына дейін
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1945 жылдың желтоқсанында ол Вашингтон қаласындағы Әскери-теңіз департаментіне баяндады, онда 1946 жылдың ақпанына дейін Әскери-теңіз флотының қайта ұйымдастыру жөніндегі комитетінің мүшесі ретінде Қоғамдық ақпарат кеңсесінде қызмет етті. Сәуір айында ол Әскери-теңіз инспекторының кеңсесіне ауыстырылды. 1947 жылдың сәуірінен 1949 жылдың маусымына дейін Атлант теңіз флотының су асты кемелері күштері командирінің штабында көмекші, штаб бастығының хатшысы, заң кеңесшісі және қоғамдық ақпарат офицері болып қызмет етті. 1949 жылдың маусымында ол Теңіз күштері департаментіне қайта оралды, Теңіз күштерінің кадрлық бөлімінде су асты кемелері офицерлерін тағайындау бойынша қызмет етті, БЮПЕРС бюросында. 1951 жылдың маусымында ол ауыр крейсер «Хелена» (CA 75) кемесінің орынбасар командирі болып есеп берді, ол Корея суларында АҚШ-тың жетінші флотымен бірге операцияларға қатысты, Солтүстік Корея және Қытай халық армиясына қарсы күресте. Ол он бір ай бойы «XO» лауазымын атқарды және «Хелена» кемесіндегі қызметі үшін «V» белгісі бар қола медальмен марапатталды. 1952 жылдың мамырынан 1953 жылдың шілдесіне дейін Сан-Диегода Су асты кемелері дивизиясының 52-ші командирі болғаннан кейін, ол Бас штаб офицерінің кеңсесінің алыс Шығыс бөлімінің директоры ретінде Саяси-әскери саясат бөліміне жіберілді. Ол 1955 жылдың тамызынан 1956 жылдың маусымына дейін Ұлттық соғыс колледжінде оқыды. 1956 жылдың тамызында ол Пёрл-Харборға COMSUBPAC штабының бастығы болып тағайындалды. 1958 жылдың тамызында ол «Хасаямпа» мұнай танкерінің командирі болды. 1959 жылдың 5 қаңтарында ол Қорғаныс министрінің орынбасарының (кадрлық жұмыс) кеңсесінде әскери кадрлар жөніндегі директоры болып тағайындалды.
Туға тағайындалу
1958 жылдың шілдесінде Клэйри контр-адмирал дәрежесіне көтерілді және 1958 жылдың тамызында Қорғаныс министрі кеңсесінің әскери кадр саясаты жөніндегі директоры болып тағайындалды. 1962 жылдың шілдесінде контр-адмирал Клэйри Пёрл-Харборға АҚШ Тынық мұхиты флотының (COMSUBPACFLT) Су асты кемелері күшінің командирі болып қайта келді. Осы қызметте ерекше еңбегі үшін ол "Құрмет легионы" орденімен марапатталды. 1964 жылдың 3 маусымында Клэрри вице-адмирал болып жоғарылатылды және Перл-Харбордағы АҚШ Тынық мұхиты флотының бас қолбасшысының орынбасары, штаб бастығы және бас қолбасшының көмекшісі болды. 1966 жылдың тамызында Норвегияның Осло қаласында АҚШ-тың екінші флотының (COMSECONDFLT) және Атлантикадағы (НАТО) соққы тобының командирі болды. 1967 жылдың маусымында Кемелік операциялар бас басқармасының (OPNAV) кеңсесіне оралған вице-адмирал Клэйри Теңіз күштерінің бағдарламалық жоспарлау және бюджеттеу жөніндегі директорының міндеттерін атқарды. 1968 жылдың қаңтарында ол әскери-теңіз операцияларының вице-басшысы болып тағайындалды және адмирал дәрежесіне көтерілді. 1970 жылдың желтоқсан айында Пёрл-Харборға АҚШ Тынық мұхиты флотының бас қолбасшысы (CINCPACFLT) ретінде соңғы қызметтік тағайынымен оралды. Адмирал Клэйри 1973 жылдың 30 қыркүйегінде қызметтен босатылды және 1 қазанда адмирал дәрежесімен әскери-теңіз күштерінен зейнеткерлікке шықты.
Әскери-теңіз флотынан кейінгі мансап
Адмирал Клэр 1973 жылдан 1977 жылға дейін Гавайи банкінің вице-президенті қызметін атқарды және 1996 жылдың 15 маусымында Гавайидегі Триплер әскери медициналық орталығында қайтыс болды.
Отбасы
Адмирал Клэйри 1937 жылдың 27 мамырында Коннектикут штатының Гротон қаласында капитан Леон Б. Скотттың қызы Жан Вебстер Скоттқа (1918–2009) үйленді. Олардың екі ұлы болды: отставкадағы контр-адмирал Стивен С. Клэйри (1940 жылы туған), Калифорния штатының Коронадо қаласында тұрады, және Майкл О. Клэйри (1946 жылы туған), Сидней, Австралияда тұрады. Теннис журналисі Кристофер Клэйри оның немересі.
Азаматтық марапаттар мен марапаттар
Американың скауттары ұйымын ұзақ жылдар бойы қолдаған адмирал Клэйриге 1976 жылы «Күміс бобёр» сыйлығы табыс етілді. 1971 жылы ол АҚШ Әскери-теңіз лигасының Стивен Декатур сыйлығымен – операциялық шеберлік үшін марапатталды. 1984 жылы Уильям Пенн колледжі оған құрметті гуманитарлық ғылымдарының докторы атағын берді.
Есімдес
1998 жылы Форд аралын материкке жалғастыратын жүзуші көпір Адмирал Клэйридің құрметіне Адмирал Клэйри көпірі деп аталды.