Кіріспе
Boardgame Alea evangelii (Ілхабарлар ойыны, онда христиандық кітаптардың контексі берілген, ойын 18x18 шаршылы ойын тақтасының қиылысында ойналады (яғни, Го ойынына арналған стандартты 19x19 торлы тақтаға ұқсас). Бұл көптеген тафль ойындарынан үлкен. Corpus Christi College ms. 122 (folio 5 verso) қолжазбасы хнефатафль түріне кітаптық мағына беруге тырысады, және оның орналасуы қиын болғанымен, оның пропорциялары Данияның Фюн аралындағы Вимозеде қазылған ойын тақтасының фрагментінде де кездеседі. Қолжазба ирландтық қолмен жазылған және көбінесе он бірінші ғасырға жатады. Ойынның сипаттамасында айтылғандай, ол Англия королі Этельстанның (924–939) сарайында екі білімді адам ойлап тапқан: аты аталмаған франк және сол заманның жетекші еуропалық ғалымдарының бірі, Грамматик Израиль. Диаграмма мен оның түсіндірмесін Бангор епископы Дуб Иннсе Ирландияға әкелді (953 ж. ө.). Диаграмманың әртүрлі жақтарын және көптеген фигураларды белгілейтін жазулар латын және ежелгі ирланд тілдерін араластырады. Диаграммада қоса берілген мәтінге қатысты көптеген қателер бар. Ең бастысы, тақтаның ортасындағы фигураны есептемегенде, диаграммада 69 фигура көрсетілген, ал мәтінде 72 фигураның орны сипатталған. [[Файл:AleaEvangelii.svg|frame|right|''Мюррейдің реконструкциясындағы бастапқы позиция: Диаграммадағы қара фигуралардың бірі (E13) «басты адам» және «ешбір ілхабарға жатпайды» деп аталады; ол «Үштіктің біртүтастығын» және төрт ілхабардың жалғыз мақсатын білдіреді. Соңында, «аллеяның ортасындағы 1 саны Үштіктің бөлінбейтін мәнін немесе бірінші канонның басымдығын білдіреді».
Alea evangelii (Game of the Gospels where it is given a Christian scriptural context, the game is played on the intersections of an 18 by 18 squares game board (i. e. a board identical to a standard 19 x 19 grid board for playing Go). This is larger than that of most tafl games. The manuscript, Corpus Christi College ms. 122 (folio 5 verso), attempts to give scriptural meaning to a hnefatafl variant, and, though the layout is unwieldy, its proportions are also found in a game board fragment unearthed at Wimose on the Danish island of Funen. The manuscript is written in an Irish hand and is commonly dated to the eleventh century. The description of the game states that it was invented at the court of King Æthelstan of England (924–939) by two learned men: an anonymous Frank and Israel the Grammarian, one of the leading European scholars of his time. The diagram and its explanation were brought to Ireland by Dub Innse, bishop of Bangor (d. 953). The captions that label the different sides of the diagram and many of the pieces intermix Latin and ancient Irish. The diagram presents numerous errors with respect to the accompanying text. Most notably, not counting the piece at the center of the board, 69 pieces appear on the diagram, while the text describes the position of 72 pieces. [[File:AleaEvangelii. svg|frame|right|''Starting position in Murray's reconstruction: One of the black pieces (E13) is referenced in the manuscript as "the primary man" and "belongs to none of the evangelists"; it represents "the Unity of the Trinity", the one purpose of the four evangelists. Finally, "the figure 1 in the middle of the alea signifies the indivisible substance of the Trinity, or the supremacy of the first canon".
"Алеа Евангели" тафль ойыны
Ғалымдар MS 122-де ұсынылған христиандық аллегорияның бұрыннан бар ойынның "морализациясы" екендігіне келіседі: яғни, бастапқыда дінмен байланысы жоқ ойынға христиандық мағына енгізілген. Бұл қолжазбаның басындағы қысқаша мәтіннен анық көрінеді, ол бастапқы ойын қоршауды бейнелегенін көрсетеді: «Егер біреу осы ойынды толық түсінгісі келсе, осы ілімнің барлық сабақтарын оқудан бұрын, мына жеті нәрсені жақсы білуі керек: атап айтқанда, герцогтар мен графтар, қорғаушылар мен шабуылдаушылар, қала мен цитадель, және тоғыз қадам екі рет». CCC MS 122 «дюктер мен рыцарьларды, болжам бойынша, ойын фигураларын атайды, бұл қызығушылық тудырады». Бейлестің сөзіне қарағанда, «Англосаксондық Англияда ойналған басқа ойындарда мұндай күрделі фигуралардың бөлінуінің мысалы жоқ, ал археологиялық деректер мұндай фигуралардың бар екенін көрсетпейді. Израиль саяхаттарында, мүмкін Римде, Еуропаға жаңадан тарала бастаған шахмат ойыны туралы естіп, оның комиттері, милитестері және басқа да фигуралары бар екенін және әртүрлі шендер туралы идеяны сол ойыннан алған болуы мүмкін». Барлық басқа ғалымдар ойын 19×19 тақтада ойналатынын болжаса, Барбет Массиннің пікірі бойынша, тақтаның сыртқы сызықтары ойын алаңына кірмейді, сондықтан тақтаның нақты көлемі 17×17 болады.
quote|If any one would know this game fully, before all the lessons of this teaching he must thoroughly know these seven: to wit, dukes and counts, defenders and attackers, city and citadel, and nine steps twice over. notes that CCC MS 122 "mentions dukes and knights, presumably pieces, which is rather puzzling". According to Bayless, "there is no precedent for such an elaborate distinction of pieces in other games played in Anglo Saxon England, and the archaeological record shows no evidence of such pieces. It is tempting to suggest that on his travels, perhaps in Rome, Israel may have heard of the new game just beginning to circulate in Europe, chess, with its comites, milites, and other pieces, and borrowed the idea of different ranks from that game". While all other scholars have assumed that the game is played on a 19×19 board, Barbet Massin's opinion is that the external lines of the board do not make part of the playing area, so that the actual size of the board is 17×17.