Кіріспе

Меридиан науқаны немесе Меридиан экспедициясы 1864 жылдың 3 ақпанынан 6 наурызына дейін Виксбургтен Миссисипи штатындағы Меридиан қаласына дейін генерал-майор Уильям Текумсех Шерман басқарған Теннесси армиясы жүргізді. Шерман Миссисипи штатындағы Меридианды басып алып, қалаға ауыр зиян келтірді. Тарихшылар бұл науқанды Шерманның теңізге (Саванна науқаны) жасаған жорығына дайындық ретінде қарастырады, себебі Шерман штатты кезіп, қайта оралғанда Орталық Миссисипиде кең ауқымдағы қиратушылықтар болды. Екі көмекші колоннаны бригадир генерал Уильям Сой Смит және полковник Джеймс Генри Коутс басқарды. Смит экспедициясы генерал-майор Натан Бедфорд Форрест басқарған одақтың атты әскерін жою, Орталық Теннессимен байланыс орнату және Миссисипи өзеніндегі қорғаныстан адамдарды Атланта науқанына жөнелту міндеті қойылды. Байланысты сақтау үшін Мобил және Огайо теміржолын қорғау қажет болды. Коутс экспедициясы Язу өзені бойымен жоғары қарай жылжып, біраз уақыт Миссисипи штатындағы Язу қаласын басып алды.

Өмірбаян

Чаттануга жорығынан кейін Шерман басқаратын одақ әскерлері Виксбургке оралып, шығысқа қарай Меридианға бет алды. Меридиан маңызды теміржол торабы болды және онда Конфедерацияның қару-жарақ арсеналы, әскери госпиталі, соғыс тұтқындары лагері, сондай-ақ бірнеше штаттық кеңселердің штаб-пәтері орналасқан еді. Шерман Меридианды басып алып, жағдай қолайлы болса, Алабама штатындағы Сельмаға жол тартуды жоспарлады. Ол сондай-ақ Мобилді жеткілікті түрде қорқытып, конфедераттарды қорғанысын күшейтуге мәжбүрлеуді көздеді. Шерман 1864 жылдың 3 ақпанында Виксбургтен 20 000 сарбаздық негізгі күшпен аттанды, ал бригада генералы Уильям Сой Смитке 7 000 атты әскерді Теннесси штатындағы Мемфистен, Миссисипи штатындағы Околона арқылы оңтүстікке қарай, Мобил-Огайо темір жолымен Меридиандағы одақ әскерлерінің қалған бөлігімен кездесуге басшылық етуді бұйырды. Генерал-майор Стивен Д. Ли басқаратын атты әскерлер Шерман әскерімен үнемі шайқасты. Шерман Меридианға жақындағанда, біріккен күштерден күшті қарсылыққа тап болды, бірақ нық қадаммен алға жылды. Полк ақырында Шерманды тоқтату мүмкін емес екенін түсінді және ол Меридианға емес, Мобилге бет алғанына көз жеткізді, сондықтан 14 ақпанда Меридианнан эвакуациялауға, Алабама штатындағы Демополиске қайтуға және арттан шабуылға дайындалуға шешім қабылдады, Меридианды және оның айналасындағы аумақтың тағдырын жауға қалдырды. Эвакуация кезінде Полк және оның әскері теміржол вагондарын Макдауэллдің Блаффына көшіруге кірісті.

Меридианның жойылуы

Шерманның әскері 1864 жылғы 14 ақпанда Меридианға жетті. Смиттің Вест-Пойнттағы жеңілісінен және Околонадағы болашақ жеңілісінен хабарсыз, Шерман 20 ақпан таңына дейін Смитті Меридианда күтіп тұруға шешім қабылдады, содан кейін күтіп шаршап, Виксбургке қайтып келді. Ол және оның әскері күтіп отырғанда, Шерман өз әскерлеріне теміржолдарды бұзу және ауданның көп бөлігін өртеп, "белгіленген кездесу орнын картадан жоюды" бұйырды. Шерманның әскері 185 шақырым теміржол, 61 көпір, 1852 метрлік эстакада, 20 локомотив, 28 вагон және 3 бу машинасынан тұратын ағаш өңдеу зауытын қиратты.

Язу экспедициясы

1864 жылдың 31 қаңтарында Коутс және 11-ші Иллинойс жаяу әскер полкі мен 8-ші Луизиана жаяу әскер полкінен (африкалық текті) 947 сарбаз Виксбургтен алты өзендік кеме мен бес канонерлік қайықпен жолға шықты. Экспедиция 9 ақпанда Язу өзенімен жоғары қарай бағыт алып, Язу қаласын басып алды. Оларға 1-ші Миссисипи кавалерия полкінен 250 сарбаз қосылды, және экспедиция 14 ақпанда Гринвудқа (Миссисипи) жету үшін өзенмен жоғары қарай жалғасты. Язу өзенімен төмен қарай қайтып, экспедиция 28 ақпанда Язу қаласына оралды, 1700-нен астам мақта шоғын тартып алғаннан кейін. 5 наурызда Коутс жасағы Язу қаласы шайқасында Лоренс Салливан Росс пен Роберт В. Ричардсон басқаратын Конфедерацияның екі атты әскер бригадасының шабуылын тойтарды. Бұйрыққа бағынып, Коутс 6 наурызда Язу қаласын тастап, Виксбургке қайтып келді.

Бөлімдер

16-шы армия корпусы генерал-майор Стивен А. Хурлбуттың басқаруында болды. Бірінші дивизияны бригадир генерал Джеймс М. Таттл басқарды. Ол полковник Уильям Л. Макмилленнің бірінші бригадасынан, бригадир генерал Джозеф А. Моуэрдің екінші бригадасынан, полковник Джеймс Л. Геддстің үшінші бригадасынан және капитан Нельсон Т. Спордың артиллериясынан құралды. Үшінші дивизияны бригадир генерал Эндрю Смит басқарды. Ол полковник Дэвид Мурдың бірінші бригадасынан, полковник Уильям Т. Шоудың екінші бригадасынан, полковник Эдвард Х. Вулф пен полковник Рисдон М. Мурдың үшінші бригадасынан және капитан Джеймс М. Коккфейрдің артиллериясынан құралды. Төртінші дивизияны бригадир генерал Джеймс С. Ветч басқарды. Ол полковник Милтон Монтгомеридің бірінші бригадасынан және полковник Джеймс Х. Хоудың екінші бригадасынан құралды. 17-ші армия корпусы генерал Джеймс Б. Макферсонның басқаруында болды. Бірінші дивизия бригадир генерал Александр Чемберс басқарған үшінші бригададан құралды. Үшінші дивизияны бригадир генерал Мортимер Д. Леггет басқарды. Оның құрамына бригадир генерал Мэннинг Ф. Форстың бірінші бригадасы, полковник Бенджамин Ф. Поттстың екінші бригадасы, бригадир генерал Джаспер А. Малтбидің үшінші бригадасы және капитан Уильям С. Уильямстың артиллериясы кірді. Төртінші дивизияны бригадир генерал Марсел М. Кроккер басқарды. Оның құрамына бригадир генерал Томас Килби Смит басқарған бірінші бригада, полковник Сайрус Холл басқарған екінші бригада, бригадир генерал Уолтер К. Грешем басқарған үшінші бригада, капитан Джон У. Пауэлл басқарған артиллерия, полковник Эдвард Ф. Уинслоу басқарған атқыштар кірді. Смит колоннасын бригадир генерал Уильям Сой Смит басқарды. Ол полковник Джордж Э. Уоринг, Jr. басқарған бірінші бригададан, подполковник Уильям П. Хепберн басқарған екінші бригададан, полковник Лафайетт Маккриллис басқарған үшінші бригададан және капитан Чарльз С. Боуман басқарған 4-ші АҚШ әскерінен құралды.

Әскерлердің жалпы саны

16-шы армия корпусының бірінші дивизиясы 5558 адам, үшінші дивизиясы 6854 адам, төртінші дивизиясы 3735 адамды құрайды. 17-ші армия корпусы штабы 99 адам, бірінші дивизиясы 2329 адам, үшінші дивизиясы 8640 адам, төртінші дивизиясы 7641 адам, кавалериясы 4215 адамды құрайды. "Меридиан" экспедициясына қатысқан және қатыспаған әскерлердің жалпы саны 38 071 адамды құрады.

Шығындар

Околона шайқасында Меридиан экспедициясы барысындағы жалпы қаза болғандардың саны 150-ге жетті. Тұтас науқандағы қаза болғандардың саны белгісіз.