Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
SEFOR (Southwest Experimental Fast Oxide Reactor) – Арканзас штатының солтүстік-батысындағы Стриклер қаласына жақын, Вашингтон округіндегі Коув-Крик елді мекенінде орналасқан эксперименталды жылдам көбейтуші реактор. Объектіде 20 мегаватт (термиялық) қуатты, натриймен салқындатылатын сынақ реакторы, шеберхана ғимараты, операциялық ғимарат, техникалық қызмет көрсету ангары және электр трансформаторлық шаруашылығы бар. Ол 1969 жылдан 1972 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін бағдарлама аяқталды. Кейіннен ол 1975 жылы Арканзас университетіне өткен, оны зерттеу орталығы ретінде пайдалану ниеті болған, бірақ бұл жоспар іске аспады. Университет 2016 жылы нысанды бұзуға қажетті федералдық қаржыны алғанға дейін, пайдаланылмаған объектіні сақтап келді, бұл жұмыс 2019 жылы аяқталды. Ол MOX отыны мен сұйық натрий салқындату жүйесін пайдаланды және 20 МВт жылу энергиясын өндірді, бірақ электр энергиясын өндірмеді. Оның құрылысының басты мақсаты – окис отын/натрий салқындату конфигурациясының ұсынылған қауіпсіздік қасиеттерін, әсіресе авариялық жағдайлардағы жылулық кеңеюдің реакторлық ядроға тигізетін әсерін сынау болды. Ядроны тұрақтандыруға осының көмектесетіні расталды. Реакторлық ядроны жылулық кеңею арқылы тұрақтандыру концепциясы кейіннен басқа реакторлық жобаларда, атап айтқанда, тас төсегі реакторында (бірақ ол жылдам нейтронды немесе көбейтуші реактор емес) және келесі буын жылдам көбейтуші реакторларда қолданылды. SEFOR 1969 жылдан 1972 жылға дейін, жоспарланғандай бастапқы бағдарлама аяқталғанға дейін жұмыс істеді. Оны жекеменшік General Electric компаниясы басқарды және Оңтүстік-Батыс Атомдық Энергия Ассоциациясы арқылы АҚШ үкіметі қаржыландырды. Бұл консорциум Оңтүстік-Батыс Энергетикалық Пулының 17 энергетикалық компаниясы мен Еуропалық ядролық агенттіктердің бірлескен кәсіпорны еді. 1972 жылы жабылуға дейін оның жұмысын 1977 жылға дейін ұзартуға қажетті қаржыландыру туралы ұсыныс қабылданбады. Отын мен сәулеленген натрий салқындатқышы 1972 жылдың соңында алынып, объектіден шығарылды, ал нысан қауіпсіз сақтауға қойылды. 1975 жылы реактор Арканзас университетіне өткен, ол жабдықтарды калибрлеу және аспиранттар үшін зерттеу құралы ретінде пайдаланылды. SEFOR 1986 жылдың қазан айында Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тағайындалды, сондай-ақ сол жылы университет нысанды пайдалануды тоқтатты, бірақ техникалық қызмет көрсету және реакторға жүйелі сапарлар арқылы бақылауды жалғастырды. Бұрынғы келушілер орталығында қарауыл да тұрды.
SEFOR (Southwest Experimental Fast Oxide Reactor) was an experimental fast breeder reactor located in Cove Creek Township, Washington County, near Strickler, in northwest Arkansas (20 miles southwest of Fayetteville, Arkansas). The site consisted of a 20 Megawatt (thermal), Sodium Cooled Test Reactor, a Shop Building, an Operations Building, a Maintenance Shed, and an Electrical Transformer yard. It operated from 1969 to 1972 when the program ended. It was then acquired by the University of Arkansas, in hopes that it could be used as a research facility in 1975, but it never happened. The University maintained the decommissioned site until finally receiving federal funds to dismantle the facility in 2016, which completed in 2019. It used MOX fuel and liquid sodium cooling, and generated 20MW of heat but no electricity. It was constructed particularly to test the suggested inherent safety features of the oxide fuel/sodium cooling configuration, and in particular the effect on the core of thermal expansion, including in an accident situation. The belief that this would stabilize the core was confirmed. The design concept of using thermal expansion to stabilize a reactor core has since been featured in other reactor designs, notably in the pebble bed reactor, which is however neither a fast neutron reactor nor a breeder reactor, and in subsequent Fast breeder reactors. SEFOR operated from 1969 to 1972, when the original program was completed as planned. It was privately operated by General Electric and funded by the United States government through the Southwest Atomic Energy Associates, a nonprofit consortium formed by 17 power companies of the Southwest Power Pool and European nuclear agencies. A proposal for funding to extend its operation to 1977 was rejected prior to the closure in 1972. The fuel and irradiated sodium coolant were removed and taken offsite later in 1972, and the facility was placed in safe storage. The reactor was acquired by the University of Arkansas in 1975, and was used to calibrate equipment and as a research tool for graduate students. SEFOR was designated a Nuclear Historic Landmark site in October 1986, and that same year the university stopped using the facility but continued to maintain surveillance through maintenance activities and periodic visits to the reactor. A caretaker also lived on site in the former Visitors’ Center.
Құрастыру
2000 жылдардың басында бұл алаң ластанған деп есептелді және университет залалсыздандыру жұмыстарына 16 миллион долларлық қаржы іздеуге кірісті. Арканзас штатының сенаторы Бланш Линкольн 1999 жылдан бері алаңды тазалауға қаражат табуға тырысып келеді. 2005 жылы ол 2005 жылғы Энергетика саясаты заңында SEFOR нысанын тоқтату және залалсыздандыру туралы заң жобасын ұсынды. Заң Президент Джордж Буш қол қойғанмен, алаңды тазалауға қаражат бөлінбеді. 2008 жылы сенатор Линкольн 2 миллион долларды қаржыландыру туралы заңға қосуға қол жеткізді. 2009 жылы АҚШ Энергетика министрлігінен "сипаттамалық зерттеу" үшін 1,9 миллион доллар қаражат Арканзас университетіне беріледі деп хабарланды, бұл зерттеу алаңды тазалау үшін қандай шаралар қажет екенін анықтауға бағытталған. 16 қарашада EnergySolutions компаниясының – Солт-Лейк-Ситиде орналасқан халықаралық ядролық қызметтер компаниясының, және жобаға өтініш білдірген төрт компанияның бірінің, сегіз маманы SEFOR нысанына барып, толыққанды тазалау жоспарының алғашқы кезеңдерін жоспарлады. Жоспар 2010 жылдың қаңтарына дейін аяқталуға тиіс болды. Осы кезде университет федералдық үкіметтен толық тазалау үшін шамамен 20 миллион доллар сұрауға мүмкіндік алатын еді. SEFOR сенатор Марк Прайордың веб-сайтында 2010 жылғы Энергетика және Су шаруашылығын дамытуға бөлінетін қаражат туралы өтініштерде жарияланды. Жоба "реактор алаңын тазалаудың үдемелі процедураларын сынауға арналған демонстрациялық жоба" деп сипатталды. 2016 жылдың қыркүйегінде Арканзас университеті Энергетика министрлігінен SEFOR нысанын тоқтату және бұзу үшін 10,5 миллион долларлық грант алды. 2017 жылдың 19 қаңтарында Арканзас университеті алаңды кең ауқымды бұзу алдында көпшілікке ашты. 84 000 фунт салмақтағы радиоактивті ядро кран арқылы алынып, көміртекті болаттан жасалған герметикалық ыдысқа орналастырылды. Содан кейін ыдыс дәнекерленіп, штаттан тысқары жерге жөнелтілді. Барлық процедура шамамен 18 минутқа созылды. 18 сәуірде Energy Solutions компаниясы Стриклер өрт сөндіру бөлімінің қоғамдық орталығында өткен жиналыста тазалау жобасы аяқталғанын және Арканзас қоршаған ортаны қорғау департаментінен, Арканзас денсаулық сақтау департаментінен және АҚШ Энергетика департаментінен алаңға қатысты "әрі қарай шаралар қабылдау қажет емес" деген ресми қорытынды күтіліп отырғанын мәлімдеді.
By the early 2000s the site was considered contaminated and the university began seeking $16 million in funding for decontamination work. Arkansas Senator Blanche Lincoln had been trying to secure funds to clean up the site since 1999. In 2005 she introduced legislation to decommission and decontaminate SEFOR in the Energy Policy Act of 2005. Although the bill was approved and signed by President George W. Bush, money for cleaning up the site was not appropriated. In 2008 Senator Lincoln managed to get $2 million to start the dismantlement process added to an appropriations bill. In 2009, it was announced that the University of Arkansas would get the $1.9 million from the U. S. Department of Energy for a "characterization study" to determine what would be required for cleaning up the site. On November 16, eight professionals from EnergySolutions, an international nuclear services company based in Salt Lake City and one of four companies who bid on the project, visited the SEFOR facility as the first stages of planning for a complete cleanup. The plan was supposed to be completed by January 2010. At that point the University would be able to apply for the estimated $20 million from the federal government for a complete clean up. SEFOR appeared on the Fiscal Year 2010 Energy and Water Development Appropriations Requests on Senator Mark Pryor's website. The project was described as a "demonstration project to test expedited procedures for a reactor site cleanup". In September 2016 the University of Arkansas finally received a $10.5 million grant from the Department of Energy to decommission and dismantle the SEFOR site. On January 19, 2017 the University of Arkansas conducted public tours of the site ahead of large scale dismantling. The 84,000 pound radioactive core was removed by crane and placed in a carbon steel containment vessel October 16, 2018. The vessel was then welded shut and shipped out of state. The whole procedure took about 18 minutes. On April 18, Energy Solutions announced the cleanup project was completed at a community meeting at the Strickler Fire Department Community Center, and was awaiting a final report from the Arkansas Department of Environmental Quality, the Arkansas Department of Health and the U. S. Department of Energy to give an official ‘No Further Action is Required’ for the site.