Кіріспе

Гватемаладағы кратерлік көл Аматитлан көлі (Lago Amatitlán, laɣo amatiˈtlan) – Гватемаланың оңтүстік-орталық бөлігінде, Гватемала қаласына жақын орналасқан Аматитлан кальдерасындағы көл. Ол орталық таулы аймақта, теңіз деңгейінен 1186 метр биіктікте жатыр. Көлдің ең терең жері 33 метр, ал орташа тереңдігі 18 метрді құрайды. Көлдің ұзындығы 11 километр, ең енді жері 3 километр, ал ауданы 0,286 куб километрге жетеді. Көлге Виллалобос өзені құяды, ал Мичатоя өзені арқылы суы ағып шығады, ол Мариа Линда өзенінің маңызды саласы болып табылады. Аматитлан қаласы Мичатоя өзенінің бастауында орналасқан. Көлдің ең тар жерінде үстінде теміржол бар бөгет салынды, бұл көлді физикалық, химиялық және биологиялық қасиеттерімен ерекшеленетін екі су бассейніне – солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс алаптарына бөлді. Бұрын көл су көзі ретінде, кеме жүру және көлік үшін, сондай-ақ көрікті жерлерді тамашалау және туризм үшін пайдаланылды. Бірақ шамамен 2010 жылға дейін қарқынды ластану көлді жасыл түске бояп, жағалауларын пластикпен толтырды. Жергілікті тұрғындар оны тазалауға тырысты, бірақ көл әлі де ауырлатылған және жүзуге жарамсыз күйде қалды.

Тарих

1850 жылдан бастап көл көктемде шомылуға және демалыс орны ретінде қолданылды. Жақын жердегі ыстық сулар да келушілердің арасында танымал болды.

Экономика

XIX ғасырдың ортасында көлде ракушка, сардина және басқа да теңіз өнімдері көптеп кездесетін. Теңіз өнімдері жергілікті аймаққа сирек импортталатындықтан, олар ауланып сатылып, аймақты қамтамасыз етті. Бұл көл суының ластану деңгейінің жоғарылауына, эвтрофикация мен лайланудың үдеуіне әкеліп соқты. Бұл көлдің бұрынғы ауыз су және суару көзі ретіндегі функциясына елеулі зиян келтірді, сондай-ақ оның рекреациялық мүмкіндіктерін де азайтты. 1990 жылдардың басында президент Хорхе Серрано Элиас кезінде неміс компаниясымен көлді тазалау үшін арнайы техника қолдану туралы келісім жасалды. Бірақ көлдің жартысы тазартылғаннан кейін, жемқор саяси қарсыластар, көлді ластаған самын және жуғыш заттар өндірушілермен, сондай-ақ басқа гватемалалық бизнесмендермен бірігіп, төңкеріс жасады, президентті қызметтен шеттетуге мәжбүр етті, келісім бұзылды және көл ешқашан тазартылмады, ал басқа барлық тазалау әрекеттері нәтижесіз болды. 2015 жылдың басында Аматитлан көлінің басқармасы Израильдің M. Tarcic Engineering Ltd. компаниясына 137.8 миллион квецальға Аматитлан көліне қолданылатын 93 000 литрлік деконтаминант сатып алуға келісім берді. Алайда, Израиль компаниясының келісімшартына күмән келтірген ғалымдар, академиялық қауым, саясаткерлер және экологиялық белсенділердің наразылықтары мен заңдық шараларынан кейін, вице-президент Роксана Балдетти 2015 жылдың 30 наурызында жобаны тоқтатты және компанияға төлемді де, көлге құйылатын кез келген деконтаминантты да тоқтатты. Бұдан әрі, 2015 жылдың мамыр айының басында «La Linea» жемқорлық ісіне байланысты Балдетти отставкаға кетуге мәжбүр болды.